«Οι Επισκέπτριες»: Είμαι εγώ εξάρτημα της μηχανής σας...

• Η αλήθεια που είδε
• Γυναίκες που αγάπησαν κάποτε άντρες

Ψάχνεις το ξεκίνημα του κειμένου και έρχεται η φωνή της Βιτάλη και το είμαι εξάρτημα εγώ της μηχανής σας και ο γιος μου το ανταλλακτικό. Και αμέσως κάνεις την αυθαίρετη -και συγγνώμη γι’ αυτό κ. Βιτάλη- παρέμβαση: είμαι εξάρτημα εγώ της μηχανής σας και… εγώ και οι κόρες μου το ανταλλακτικό. Η κατεύθυνση έχει οριστεί και το πλαίσιο είναι αυτό που, δυστυχώς, ορίζει και επιβάλει η αμείλικτη πατριαρχία. Η έμφυλη καταπίεση διαιωνίζεται και βαθαίνει τις ρίζες της τυραννίας στα κορμιά και στις σκέψεις των γυναικών. Οι εποχές αλλάζουν, το βιοτικό επίπεδο ανεβαίνει (πάντα αναλογικά με το επίπεδο της οικονομίας μιας χώρας) όμως οι ρόλοι μένουν ίδιοι και διαφέρει μόνο η εμφάνιση, το ένδυμα αυτών που φέρουν τον ρόλο...

Οι γυναίκες είτε είναι στη Δυτική Ευρώπη είτε στην Αφρική, έχουν ένα προκαθορισμένο σκοπό να επιτελέσουν: αυτόν της φροντίστριας των αντρών. Αυτό γίνεται άμεσα, βλέπε θεοκρατικά καθεστώτα, υπανάπτυκτες κοινωνίες, και έμμεσα, βλέπε τη διαιώνιση των κοινωνικών-οικογενειακών στερεοτύπων που θέλει τη γυναίκα να δίνει πάντα αυτή την έξτρα βοήθεια στο σπίτι και στη σχέση. Και το ζητούμενο εδώ δεν είναι πρώτα ο καταναγκασμός, αλλά η στέρηση της επιλογής. Αν η γυναίκα το θέλει, θα γίνει και φροντίστρια και άτομο που θα κάνει χίλιες δυο δουλειές γι’ αυτόν που αγάπα. Το πρόβλημα είναι όταν αυτό επιβάλλεται και γίνεται ασφυκτικό. Και εδώ έρχεται το γεμάτο αποφασιστικότητα βιβλίο «Οι επισκέπτριες» (Εκδόσεις Carnivora), της Γιουριέτ Ρομέρο.

Η αλήθεια που είδε

Η Γιουριέτ Ρομέρο με τα διηγήματά της περιγράφει τη θέση της γυναίκας στον σημερινό κόσμο. Το κάνει λέγοντας την αλήθεια που είδε. Και όταν λες και γράφεις αυτό που είδες, βίωσες, τότε έχεις σίγουρα την προσοχή του αναγνώστη. Η ίδια τονίζει ότι εδώ έχουμε «μυθοπλασία με έντονο ανάγλυφο» και δεν το κάνει για να εγγυηθεί για το επινοημένο κάποιων πραγμάτων. Όχι. Το αναφέρει για να τονίσει την αφοπλιστική συνύπαρξη πραγματικότητας και επιθυμίας απόδρασης απ’ αυτήν.

Στις «Επισκέπτριες» δεν είναι τα γυναικεία ονόματα και οι παρουσίες που κυριαρχούν, αλλά τα βλέμματά τους μέσα από τη φωνή και την εικόνα που δίνει κάθε φορά η αφηγήτρια. Είναι το πώς βλέπει τον εαυτό της και τις άλλες μέσα στο απόλυτο και αδιέξοδο (;) περιβάλλον των φυλάκων. Η συγγραφέας σημειώνει στο οπισθόφυλλο πως «αυτή η πολυφωνία είναι μια προσωπική ερμηνεία των συναισθημάτων εκείνων […] των περιθωριοποιημένων γυναικών που έβλεπα κάθε Κυριακή κάτω από τον αδυσώπητο ήλιο της κολομβιανής Καραϊβικής, παραταγμένων για να μπουν σε μια φυλακή…». Η Ρόμερο, ενώνει τα αληθινά ανείπωτα με τα αποκαλυπτικά μυθοπλαστικά ειπωμένα και κερδίζει αμέσως την προσοχή και την ανάγνωσή μας.

Γυναίκες που αγάπησαν κάποτε άντρες

Οι ιστορίες των «Επισκεπτριών» αφορούν γυναίκες, σχεδόν κάθε ηλικίας, που πηγαίνουν στις φυλακές για να επισκεφτούν τους άντρες που κάποτε αγάπησαν, αγαπούν και ίσως δεν θα τους αγαπήσουν ποτέ ξανά. Οι διαφορετικές γενιές προβάλλουν και μια διαφορετική πτυχή του προβλήματος της καταναγκαστικής φροντίδας των ανδρών από τις γυναίκες. Οι προκαταλήψεις και τα στερεότυπα μαζί με τις ανεξάρτητες σκέψεις, μαζί με την αναγκαία χειραφέτηση, μαζί με την διεκδίκηση της αξιοπρέπειας και της αυτόνομης πρωτοβουλίας.

Η Ρομέρο γεμίζει το χαρτί με ιστορίες που κυλάνε γρήγορα μα ουσιαστικά. Κάθε διαφορετική οπτική του θέματος δίνεται άμεσα και χωρίς περιττά λόγια και αυτό γιατί, όπως αναφέραμε πιο πάνω, είναι η αλήθεια αυτών των γυναικών και του καταπιεστικού συστήματος που δεν χρειάζεται πολλές μυθοπλαστικές ενισχύσεις. Και η Ρομέρο φροντίζει μέσα από την ευγλωττία της να δείξει και την ολοκληρωτική καταπίεση του εξουσιαστικού συστήματος, αυτήν που αφορά την ταξική πλευρά, που ξεπερνά τα φύλα. Οι άντρες «σωφρονίζονται» σε άθλιες συνθήκες κράτησης και με τη σειράς τους «σωφρονίζουν» τις γυναίκες που τους επισκέπτονται. Αυτό το γεμάτο ζωντάνια βιβλίο, θα το αγαπήσετε και θα το χαρείτε επειδή φρόντισε γι’ αυτό, πέρα από τη συγγραφέα φυσικά, η μεταφράστριά του, η Δέσποινα Δρακάκη.

*Το βιβλίο το βρίσκετε σε όλα τα κεντρικά βιβλιοπωλεία και ΕΔΩ