Η Δώρα Χρυσικού στο Gazzetta: «Ο εκφασισμός του μέσου ανθρώπου καλά κρατεί!»

• «Η παράσταση παίζεται σε μια περίοδο που ο φασισμός, δυστυχώς, δεν μας αφήνει σε ησυχία»
• «Έπρεπε να βγάλω έξω το δικό μου κομμάτι εμπλοκής με την ιστορία, με τον Παύλο και να βγάλω μπροστά αυτό που αφορά την ηρωΐδα μου»
• «Με τη «Δάφνη», λοιπόν, ήθελα ο φόβος να είναι ο πρωταγωνιστής, να είναι η δική της εσωτερική πάλη με τον φόβο»
• «Κάθε τριγμός που γίνεται στο σύστημα είναι νίκη»

Ο καπιταλισμός γεννά τον φασισμό και η ζωή μαχητές και μαχήτριες. Από τη μία οι νεοναζί, οι εγκληματίες της «Χρυσής Αυγής», και από την άλλη αυτοί που σιγά μην κλάψουν, σιγά μη φοβηθούν… Από τη μία τα καθάρματα και ο φόβος και από την άλλη ο απλός άνθρωπος ξεπερνά τον εαυτό του, τη στιγμή, το δοσμένο και φτιάχνει την προσωπική-συλλογική Ιστορία. Από τη μία η βαρβαρότητα και από την άλλη η τέχνη. Από τη μία αυτοί που έχουν μια μαύρη θέση και από την άλλη η Δώρα Χρυσικού που παίρνει θέση γιατί κάποιος πρέπει να κρατήσει τον ουρανό γαλανό, τον ήλιο λαμπερό και τις ψυχές καθαρές.
Η Δώρα Χρυσικού, είναι άνθρωπος-ποτάμι, κρυστάλλινο και ορμητικό, γενναιόδωρο, ζωοφόρο, πηγή ζωοδότρα, σύννεφο που κλαίει και ξεσπά, κεραυνός που αφήνει τη λάμψη του για σπαθί και τουφέκι. Η Δώρα Χρυσικού όταν σου μιλάει σαν να μεγαλώνει λίγο ο κόσμος και η αγκαλιά μας. Η Δώρα Χρυσικού, στις 17 Ιουνίου, στο Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη», θα παρουσιάσει τον μονόλογο «Δεκαοχτώ Ενάτου», θα μας δείξει ότι η μνήμη του Παύλου Φύσσα είναι πάντα δίπλα μας, μέσα μας. Σε αυτόν υποδύεται τη «Δάφνη», μια κοπέλα που ξεπέρασε τον φόβο της και μίλησε, κατέθεσε και βοήθησε να καταδικαστεί η «Χρυσή Αυγή», η ήττα και το μαύρο τέρας μέσα μας. Το «Δεκαοχτώ Ενάτου» είναι παράσταση κατάθεση ψυχής, ζωής, αλήθειας και ομορφιάς. Από ένα στόμα θα βγουν όλα τα όρθια στόματα, οι αντοχές και τα χέρια που κρατάνε το ένα το άλλο. Η Δώρα μας μίλησε για την παράσταση, για τον φασισμό, τον αντιφασισμό, την καθημερινή αντίσταση, την ανθρωπιά, για τους απλούς ανθρώπους που γίνονται υποκείμενο της Ιστορίας. Την ευχαριστούμε.

Ο ρόλος που κάνεις σε αυτή την παράσταση, ο μονόλογος, είναι η μεγαλύτερη, μέχρι τώρα, πρόκληση στην καριέρα σου;
Ξεκάθαρα και απόλυτα!

Δεν συγκρίνεται με τίποτα απ’ ό,τι έχεις κάνει.
Με τίποτα! Και δεν συγκρίνεται με τίποτα γιατί δεν είναι ακόμα ένας ρόλος. Δεν είναι απλά μια πρόκληση ερμηνευτική. Και η Λαίδη Μάκβεθ είναι πρόκληση για έναν ηθοποιό. Εδώ δεν είναι πάνω απ’ όλα το ερμηνευτικό. Εδώ, η πρόκληση έγκειται στο γεγονός ότι όλο αυτό είναι πολύ δικό μου κομμάτι, με αφορά πάρα πολύ… Αυτή η παράσταση, αυτός ο μονόλογος, συμπυκνώνει και περιέχει δύο πολύ ισχυρά κομμάτια της προσωπικότητάς μου: του καλλιτέχνη και του πολιτικού ανθρώπου, της αντιφασίστριας γυναίκας. Ξέρεις, η πραγματικότητα που βιώνουμε είναι πυκνή και πολύ ζοφερή σε πολιτικοκοινωνικό επίπεδο. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι αναπόφευκτο κάθε άνθρωπος να έρθει αντιμέτωπος με γεγονότα που τον γρατζουνάνε εσωτερικά, τον αγγίζουν περισσότερο από άλλα. Εμένα, λοιπόν, η δολοφονία του Παύλου με άγγιξε πάρα πολύ! Δεν μπορώ να το εξηγήσω επακριβώς… Ίσως γιατί ο Παύλος ήταν κοντά στην ηλικία μου, ίσως επειδή ήταν και ο ίδιος καλλιτέχνης, ίσως επειδή παρακολουθούσα με τρόμο τη δράση της Χρυσής Αυγής, ίσως επειδή μένω στα Άνω Πετράλωνα και είχα βιώσει τι συνέβαινε στη γειτονιά με τη δολοφονία του Σεχζάτ Λουκμάν (σ.σ ο 27χρονος Πακιστανός που δολοφονήθηκε και αυτός από τη Χρυσή Αυγή)…. Είναι όπως για τα παιδιά που έζησαν τη δολοφονία του Γρηγορόπουλου. Η γενιά των τότε 15 χρονών που είδε να δολοφονείται ένα παιδί από τα σπλάχνα της, παιδί δικό της, ταυτίζεται περισσότερο και πιο βαθιά απ ό,τι ο οποιοσδήποτε άλλος. Έτσι κάπως ένιωσα κι εγώ με τη δολοφονία του Παύλου.

Ήσασταν συνομήλικοι;
Ο Παύλος ήταν δύο χρόνια μικρότερος μου, ήταν γεννημένος το 1979.

«Η παράσταση παίζεται σε μια περίοδο που ο φασισμός, δυστυχώς, δεν μας αφήνει σε ησυχία»

Το γεγονός αυτό και η παράσταση, πόσο σε έχουν επηρεάσει ως άνθρωπο και ως καλλιτέχνιδα;
Κατ’ αρχάς, νιώθω τυχερή που μπορώ να αποτυπώσω αυτή την ιστορία μέσω της τέχνης. Είμαι τυχερή που μπορώ να πω μια ιστορία, που με αφορά, μέσα από τη δουλειά μου. Είμαι τυχερή που η ιστορία αυτού του άντρα (σ.σ του Παύλου Φύσσα) μπορεί να διαχυθεί μέσω της τέχνης σε ένα μεγάλο ακροατήριο. Ένα ακροατήριο που πολλές φορές αγνοούσε τις λεπτομέρειες της υπόθεσης. Ήξερε, δηλαδή, κάποια πράγματα, αλλά αγνοούσε λεπτομέρειες της δολοφονίας. Για μένα είναι σημαντικό να μπορώ να πω αυτή την ιστορία μετά και τη δεύτερη καταδίκη, την τελειωτική καταδίκη της Χρυσής Αυγής από το εφετείο. Αυτό που αναφέρω έχει σημασία, γιατί η παράσταση ξεκίνησε με το πρώτο δικαστήριο, μετά την απόφαση του πρώτου δικαστηρίου. Ουσιαστικά (η παράσταση) είναι ένα χρονικό της ιστορίας της δίκης της Χρυσής Αυγής και πώς αυτή έχει ζυμωθεί στα χρόνια μετά το πρώτο δικαστήριο, το εφετείο, την τελειωτική καταδίκη.
Η παράσταση παίζεται σε μια περίοδο που ο φασισμός, δυστυχώς, δεν μας αφήνει σε ησυχία. Δεν έχουμε τελειώσει με αυτό το πράγματα και αυτό είναι ξεκάθαρο! Ο εκφασισμός του μέσου ανθρώπου καλά κρατεί! Πρόσφατα, μάλιστα, είδαμε τον Κασιδιάρη που είπε ότι μόλις βγει από τη φυλακή θέλει να επιστρέψει στην πολιτική ζωή! Ο Κασιδιάρης δεν μπορεί να ηγηθεί κόμματος αφού έχει στερηθεί τα πολιτικά του δικαιώματα! Και εδώ μπαίνουν τα ΜΜΕ και τα δελτία ειδήσεων. Με τον τρόπο που χειρίζονται το θέμα συμβάλλουν σε αυτό που γίνεται για το θεαθήναι, ερεθίζοντας τα πιο ταπεινά ένστικτα του ακροδεξιού ακροατηρίου.

Σωστά λες ότι δεν έχουμε ξεμπερδέψει με τον φασισμό. Η σκύλα που τον γέννησε, το καπιταλιστικό σύστημα, δεν έχει πεθάνει.
Φυσικά! Εννοείται αυτό! Ξέρεις τι με ανησυχεί; Είναι αυτό που είπε κ. Μάγδα (σ.σ η μητέρα του Παύλου): τους έχουμε χαρίσει τα παιδιά! Εμένα πάγωσε το αίμα μου στις εικόνες που είδα με τον Κασιδιάρη. Νέα παιδιά τον χειροκροτούσανε! Αυτό πρέπει να το δούμε όλοι! Να το δούμε μέσα από την παιδεία, τα ΜΜΕ, την Αριστερά… Να αναρωτηθούμε πώς έχει συνδιαλλαγεί η Αριστερά με τα νεαρά ακροατήρια. Γιατί η Χρυσή Αυγή αλώνιζε στις φτωχογειτονιές του Πειραιά; Γιατί βρήκε χώρο να παρεισφρήσει; Αυτά πρέπει να τα αναρωτηθούμε όλοι μας!

Είναι κρίσιμο αυτό που λες.
Ακριβώς! Να δούμε τι κάναμε εμείς και αφέθηκε κενός αυτός ο χώρος…

Ο λόγος των ακροδεξιών, των νεοναζί, περνά πολύ πιο άμεσα στο ακροατήριο. Αυτό οφείλεται στο ότι ως μέσο της ιδεολογίας τους έχουν τη βία. Το να πάρουν έναν νέο με χιλιάδες προβλήματα μαζί τους είναι εύκολο. Του λένε, για παράδειγμα, «φταίνε για όλα οι ξένοι. Γι’ αυτό δεν έχεις δουλειά. Πάμε να τους πετάξουμε στη θάλασσα!». Δεν υπάρχει αντίβαρο από την άλλη πλευρά. Πώς, λοιπόν, να καλυφθεί το κενό;
Ακριβώς! Επίσης, αν θυμάσαι, αυτοί οι άνθρωποι προβλήθηκαν ως αντισυστημικοί, ως αντίπαλοι ενός συστήματος πολιτικά κουρασμένου, με πολιτικούς ηγέτες οι οποίοι, μ’ έναν τρόπο, ήταν διεφθαρμένοι…

Υπήρξε συνδιαλλαγή μεταξύ Χρυσής Αυγής και πολιτικών.
Ακριβώς! Αυτοί, λοιπόν, φάνηκαν σαν κάτι τύποι Ρομπέν των δασών, των φτωχών… Ποιων φτωχών; Των Ελλήνων μόνο! Η δράση και ο λόγος τους πέρασε σε ανθρώπους απογοητευμένους, μικρόνοους, με απλοϊκό τρόπο σκέψης. Αυτό φαινόταν και στα στελέχη τους. Αυτοί που στρατολογήθηκαν ως μέλη, δεν μπορούσαν να βάλουνε μια πρόταση σε μια γραμμή!

Ξέρανε, όμως, πώς θα κάνουνε τη στρατολόγηση.
Ναι. Γι’ αυτό και στρατολόγησαν ανθρώπους που ήταν εύκολα διαχειρίσιμοι. Βρήκανε ανθρώπους που δεν είχαν κρίση και δίνοντας τους ένα μαχαίρι, ένα όπλο, τους έκαναν να νιώθουν ότι έχουν δύναμη. Τους χρησιμοποίησαν για να εγκαθιδρύσουν τον φόβο. Αυτοί οι άνθρωποι ήταν αποκομμένοι από κάθε είδους πνευματικότητα, κριτική σκέψη. Τους μπόλιασαν το μυαλό με τα πατρίς, θρησκεία, οικογένεια, καθαρή φυλή κτλ… Ο Ρουπακιάς που σκότωσε τον Παύλο τι ήταν; Ένα ανδρείκελο. Το μαχαίρι δεν το πήρε ούτε ο Μιχαλολιάκος ούτε ο Κασιδιάρης. Το πήρε ένα ποταπό πλάσμα.

Ο Μιχαλολιάκος και ο Κασιδιάρης είχαν την ηθική αυτουργία και καθοδήγηση.
Εννοείται! Φυσικά!

Εμένα μου έκανε εντύπωση το πώς τους ακολούθησε τόσος πολύ κόσμος. Του ψήφισαν σχεδόν 500 χιλιάδες άτομα!
Σε αυτό φταίνε πάρα πολύ και τα ΜΜΕ. Οι χρυσαυγίτες ήταν οι χρήσιμοι ηλίθιοι. Το πολιτικό και μιντιακό σύστημα τους χρησιμοποίησε όταν τους χρειαζόταν. Όταν δεν τους χρειαζόταν τους πέταξε σαν την τρίχα από το ζυμάρι. Αν θυμάσαι, από χείλη κρατικών λειτουργών ακούγαμε, τότε, στα ΜΜΕ, για κάποια καλά παιδιά… η σοβαρή Χρυσή Αυγή… για ανθρώπους που περνάνε τις γιαγιάδες στον δρόμο για να πάνε στα ΑΤΜ να πάρουνε τη σύνταξή τους… Κανείς δεν είχε τολμήσει, τότε, να μιλήσει και να πει ότι αυτοί οι άνθρωποι είναι μαχαιροβγάλτες, γκάγκστερ και ναζίδια (sic).

Αυτοί, εν τω μεταξύ, υπήρχαν από τη δεκαετία του ΄80.
Ακριβώς! Η δολοφονία, λοιπόν, του Φύσσα έβγαλε στην επιφάνεια το πραγματικό πρόσωπο της Χρυσής Αυγής. Και τι ήταν η Χρυσή Αυγή; Μια δολοφονική μηχανή που είχε στήσει τάγματα εφόδου και αποτελούνταν από τελειωμένους δολοφόνους, αμετανόητους νεοναζί.

«Έπρεπε να βγάλω έξω το δικό μου κομμάτι εμπλοκής με την ιστορία, με τον Παύλο και να βγάλω μπροστά αυτό που αφορά την ηρωΐδα μου»

Τη συναισθηματική φόρτιση που υπάρχει πώς τη διαχειρίζεσαι; Σε βοηθάει ή μπορεί να ξεφύγεις…
Όχι, αυτό θέλει ένα χειρισμό. Στο θέατρο κανείς δεν θέλει να βλέπει τη συναισθηματική φόρτιση, το τραύμα, του υποκριτή, της Δώρας. Ο κόσμος θέλει να δει τη συναισθηματική φόρτιση, το τραύμα, της «Δάφνης». Αυτό ήταν μεγάλη πρόκληση για μένα. Έπρεπε να βγάλω έξω το δικό μου κομμάτι εμπλοκής με την ιστορία, με τον Παύλο και να βγάλω μπροστά αυτό που αφορά την ηρωΐδα μου. Πρέπει να σου πω ότι σε όλο αυτό σκέφτομαι πάντα την οικογένεια του Παύλου. Όταν τους συναντώ τρέμει το φυλλοκάρδι μου μη τυχόν και πονέσουνε, στεναχωρηθούν, έρθουν σε δύσκολη θέση με ό,τι δούνε.
Μέσα από την ηρωΐδα μου ήθελα να αναδείξω την εσωτερική πάλη του μέσου ανθρώπου. Η «Δάφνη» είναι ένας μέσος άνθρωπος. Δεν είναι ο άνθρωπος που έχει συγκεκριμένη και οριοθετημένη, αποκρυσταλλωμένη πολιτική επίγνωση και πάει εύκολα να καταθέσει στο δικαστήριο. Είναι ένας άνθρωπος που παλεύει πάρα πολύ με τις αγκυλώσεις και κυρίως με τον φόβο του. Η «Δάφνη» είναι άνθρωπος που έχει ζήσει τη βία των χρυσαυγιτών στη γειτονιά της. Στο έργο την τοποθετούμε να ζει στην πλατεία Αμερικής, που ήταν μια γειτονιά που έζησε από πολύ κοντά την πρακτική και τη δράση της Χρυσής Αυγής.

Άρα, μέσα από τη «Δάφνη», έχουμε υπέρβαση της ανθρωπότητας.
Ακριβώς! Μια υπέρβαση του πώς ξεπερνάμε τον φόβο και πώς μ’ έναν τρόπο ξεχνάμε όλο αυτό το πράγμα, τις αναστολές, τους φραγμούς, με το οποίο μας έχει μπολιάσει η οικογένεια, το σπίτι μας, το προσωπικό μας λίγο, να το πω έτσι.

Έτσι μας μάθανε.
Ναι, αυτό το κοίτα τη ζωή σου… μην ασχολείσαι… τι θα πει ο κόσμος… ας το, δεν σε αφορά, δεν είναι δική σου δουλειά… Στην παράσταση βλέπουμε, λοιπόν, πώς η «Δάφνη» έχει ακόμη υγιή ένστικτα μέσα της, αλλά δεν είναι κραταιά, δεν είναι σε πρώτο επίπεδο. Βλέπουμε πώς αυτό το πράγμα την «πνίγει» και πώς κάνει τη διαδρομή και από το θα πάω δεν θα πάω κάνει ένα κρακ μέσα της και λέει δεν μπορώ να ζω έτσι, κλεισμένη σε ένα δωμάτιο, σαν ποντίκι στη φάκα. Ντρέπομαι, ντρέπομαι! Πάντα ό,τι και να γίνεται εγώ είμαι στο ανάμεσα, να μην παίρνω θέση για τίποτα! Συνεπώς, αυτή της η μετάβαση, η μετατόπιση της, που ουσιαστικά σπάει τον φλοιό του φόβου, είναι μια έξοδος ελευθερίας! Μετά την απόφασή της (να πάει να καταθέσει) η «Δάφνη» είναι μια άλλη γυναίκα, έχει κερδίσει πόντους, έχει ελευθερωθεί απ’ αυτό που την κράταγε πίσω. Η «Δάφνη», όπως είπα είναι ο μέσος άνθρωπος που τον κρατάνε πίσω οι αναστολές, οι ενδοιασμοί του. Μια ζωή παρατηρεί τη βία από απόσταση, χωρίς να έχει ποτέ τολμήσει να της εναντιωθεί, να αντιδράσει. Αυτή της, όμως, η αδράνεια δεν είναι χωρίς τίμημα, την πλήττει εσωτερικά.

Η «Δάφνη», ο ρόλος, πώς δημιουργήθηκε;
Σε αυτό έπαιξαν ρόλο τα βίντεο που χρησιμοποιούμε στην παράσταση. Εδώ, όμως, πρέπει να κάνω μια διευκρίνηση σχετικά με αυτά. Δεν βασιστήκαμε στα βίντεο με τις πραγματικές καταθέσεις. Δεν υπήρχαν βίντεο των καταθέσεων. Τα βίντεο της παράστασης είναι οι πραγματικές καταθέσεις των κοριτσιών, Δήμητρας Ζώρζου, Παρασκευής Καραγιαννίδου, που τις πήραμε από το Golden Dawn Watch, που κατέγραφε από την αρχή τη δίκη και ήταν τα μάτια και τα αυτιά του έξω κόσμου με το δικαστήριο καθότι η δική δεν πήρε άδεια να έχει ζωντανή κάλυψη. Τις δυο καταθέσεις, λοιπόν, των κοριτσιών τις συμπτύξαμε και τις αλλάξαμε ώστε να στέκουν θεατρικά και φτιάξαμε τα 5 βίντεο που αποτελούν την κατάθεση στο δικαστήριο της «Δάφνης». Τα βίντεο επίσης δείχνουν όλη τη διαδρομή μέχρι τη δολοφονία του Παύλου. Δείχνουν πράγματα που ο περισσότερος κόσμος μπορεί να μην γνωρίζει.
Και θέλω να πω ένα χαρακτηριστικό σημείο της παράστασης. Όταν βλέπουμε τη «Δάφνη» στο δικαστήριο να καταθέτει είναι οι καταθέσεις των κοριτσιών, οι πραγματικές. Στο έργο ρωτάνε τη «Δάφνη», και αυτό έγινε και στο αληθινό δικαστήριο, μπορείτε να τους αναγνωρίσετε; Και θυμάμαι, γιατί ήμουν στην κατάθεση της Δήμητρας, ότι γυρνάει η Δήμητρα και τους δείχνει έναν-έναν. Εκεί ήταν ο Καζαντζόγλου (σ.σ καταδικασμένο μέλος της Χρυσής Αυγής) και της λέει πάμε έξω και θα σου δείξω εγώ!

Η «Δάφνη» συμβολίζει την ενοχή και την ελπίδα μας μαζί!
Ακριβώς! Αν όχι την ενοχή, τον φόβο, την υπέρβαση… Η «Δάφνη» που λέει στην αρχή δεν έχω να πάω πουθενά, δεν έχω να δώσω λογαριασμό σε κανέναν!, είναι μια άλλη «Δάφνη» στο τέλος. Μέσα από βίντεο γίνονται υποθετικές ερωτήσεις και όταν τη ρωτάνε δεν φοβάσαι;, αυτή λέει φυσικά και φοβάμαι. Όμως αυτό ήταν πάνω από μένα. Δεν μπορούσα να δω κάποιον να σκοτώνει και να μην κάνω τίποτα. Είμαι έτοιμη να τους αναγνωρίσω. Αυτή, λοιπόν, η «Δάφνη» είναι ένας άλλος άνθρωπος. Είναι σαν ένα κρεμμύδι που βγάζει εαυτούς και στο τέλος μένει το ανθρώπινο, η ανθρώπινη υπόσταση.

«Με τη «Δάφνη», λοιπόν, ήθελα ο φόβος να είναι ο πρωταγωνιστής, να είναι η δική της εσωτερική πάλη με τον φόβο»

Μέσα από τη «Δάφνη» κατάλαβες καλύτερα τον Παύλο, την οικογένειά του, την κ. Μάγδα…
Όχι, όχι… Νομίζω ότι κατάλαβα καλύτερα όλους αυτούς του ανθρώπους που πολλές φορές ξέρουν το σωστό, δεν έχουν αποδεχτεί τη βία, τον ζόφο, αλλά λιγοψυχούν. Κατάλαβα πόσο μπορεί να σε κινητοποιήσει και να σε «καταπιεί» ο φόβος. Αυτό που σου λέω αφορά και μένα φυσικά. Ο φόβος για μένα ήταν άγνωστη λέξη. Ήμουν άνθρωπος που θα μπορούσα να χαρακτηριστώ ατρόμητος. Υπήρξε πάντα γενναία στη ζωή μου… Όταν, λοιπόν, αρρώστησα με καρκίνο, ο φόβος ήρθε και φώλιασε, εγκαταστάθηκε, σπίτι μου. Με ξυπνούσε και ήταν κάθε μέρα εκεί. Αυτή, λοιπόν, η συνθήκη του φόβου ήταν μια περιοχή που με ενδιέφερε πολύ και ήθελα να την εξερευνήσω. Μέσα από την ασθένειά μου και αυτή την ιστορία έμαθα να σέβομαι τον φόβο. Τώρα τον διαχειρίζομαι ξέροντας, όμως, τη δύναμή του. Ο φόβος σε παραλύει…

Σου επιβάλλει να μπεις στο περιθώριο.
Ακριβώς! Είναι σαν να απεμπολείς, να απεκδύεσαι ό,τι σε χαρακτηρίζει. Ό,τι ξέρεις για τον εαυτό σου, χάνεται! Όταν, λοιπόν, αρρώστησα, δεν ήθελα να του εκχωρήσω τα πάντα. Και το προσπάθησα πολύ αυτό και ακόμα το προσπαθώ. Με τη «Δάφνη», λοιπόν, ήθελα ο φόβος να είναι ο πρωταγωνιστής, να είναι η δική της εσωτερική πάλη με τον φόβο.

Η διαφορά είναι ότι ο φόβος της αρρώστιας διαφέρει απ’ αυτόν που επιβάλλουν οι άνθρωποι.
Φυσικά. Θα σου πω, όμως, κάτι: Το αποτέλεσμα, σωματικά και πώς αισθάνεσαι, είναι το ίδιο! Στην περίπτωση της «Δάφνης» βλέπουμε τον προσωπικό και τον, κατά κάποιο τρόπο, συλλογικό. Με το τελευταίο αναφέρομαι στην κοινωνία και στην οικογένεια. Η «Δάφνη» ακούει μέσα της μια φωνή μητέρας που της λέει πού πας τώρα! Παρεμπιπτόντως, αυτό το σημείο είναι εμπνευσμένο από πραγματικά γεγονότα. Το έχει γράψει και ο Θανάσης Καμπαγιάννης στο βιβλίο του «Με τις μέλισσες ή τους λύκους» (Εκδόσεις Αντίποδες). Όταν βρισκόταν η Δήμητρα (Ζώρζου) στο περιπολικό και πήγαινε στο αστυνομικό τμήμα να καταθέσει, την πήρε η μητέρα της για να της πει κατέβα τώρα από το περιπολικό και πήγαινε σπίτι! Αυτό το εξομολογήθηκε η μαμά της Δήμητρας στην κ. Μάγδα. Και της λέει τότε η Δήμητρα κάτι συγκλονιστικό, που το έχουμε βάλει στην παράσταση: Μαμά, αν ήταν ο αδερφός μου θα έλεγες το ίδιο; Και της έκλεισε το τηλέφωνο. Και, ερχόμαστε στη «Δάφνη» που λέει μην πας σπίτι. Κάθε φορά έτρεχε στο σπίτι της.

Πήγαινε σπίτι για δική της ασφάλεια, έτσι;
Ναι, ακριβώς! Και όταν είπε μην πας σπίτι…

…τότε ξεπερνούσε το ατομικό.
Άμα δεν μπορέσεις να περάσεις το κατώφλι του σπιτιού, είναι το πρώτο βήμα προς το φτου ξελευτερία!, ας πούμε.

Διαβάζω στην περιγραφή του έργου πως «ένας απλός άνθρωπος που γίνεται υποκείμενο της ιστορίας». Στο μέλλον, πιστεύεις ότι η Ιστορία θα θυμηθεί τους απλούς ανθρώπους;
Μόνο τους απλούς θα θυμηθεί!

«Κάθε τριγμός που γίνεται στο σύστημα είναι νίκη»

Λένε ότι την Ιστορία τη γράφουν οι νικητές. Μήπως ξεχαστούν οι απλοί άνθρωποι;
Άκου, την Ιστορία δεν τη γράφουν μόνο οι νικητές. Κάθε τριγμός που γίνεται στο σύστημα είναι νίκη. Οι άνθρωποι χρειαζόμαστε τις μικρές νίκες. Δεν μπορεί η ζωή μας να είναι γεμάτη εκκωφαντικές, τεράστιες, νίκες… Για να μη νιώσουμε την απόλυτη συντριβή και ήττα χρειαζόμαστε αυτές τις μικρές νίκες. Πολλές φορές είναι ανεπαίσθητες. Είναι όπως αυτό που λέει ο T S Eliot, ο κόσμος δεν τελειώνει με πάταγο, αλλά με έναν λυγμό. Νομίζω, λοιπόν, ότι ζούμε τους μικρούς λυγμούς.

Από τα μικρά ξεκινάς για να κάνεις το έπος.
Ακριβώς! Για μένα, κάθε φορά που αναμετριόμαστε με τον χειρότερο εαυτό μας και τον κερδίζουμε, είναι μια μικρή νίκη η οποία μπορεί συλλογικά να μεταφέρεται. Ακούω συνέχεια η αντιηρωική εποχή, εγώ σου είπα για πηχτό ζόφο, όμως οι άνθρωποι που βρισκόμαστε μέσα στον αγώνα, οι άνθρωποι που ζυμωνόμαστε με τα κινήματα, παίρνουμε κουράγιο.

Υπάρχει ελπίδα.
Φυσικά! Μπορεί οι αλλαγές να είναι πιο δύσκολες, αλλά σε καμία περίπτωση δεν θα σου πω ότι δεν γίνεται τίποτα. Γιατί αν το έλεγα αυτό δεν θα είχα λόγο να σηκωθώ από το κρεβάτι μου. Και ξέρεις, αυτός ο τρόπος σκέψης είναι επικίνδυνος. Αν θεωρείς ότι η δική σου συμβολή δεν μπορεί να επιφέρει καμία αλλαγή, τότε μπαίνουμε σε μια κατάσταση επιβίωσης, ατομικότητας και λέμε δεν πειράζει, δεν θα το κάνω εγώ, θα το κάνει κάποιος άλλος. Και δεν κάνει κανείς τίποτα! Η πραγματικότητα, όμως, δεν είναι έτσι. Σε πολλά πράγματα έχουμε αναγκάσει το σύστημα, την κυβερνητική ατζέντα, να αλλάξει και να πάρει πίσω μέτρα που είχε αποφασίσει. Είδαμε τι έγινε με την αστυνομία στα πανεπιστήμια, που την πήραν πίσω. Βλέπουμε τι καταφέρνουν οι άνθρωποι όταν διεκδικούν. Αν δεν διεκδικείς τι θα γίνει;

Τα μικρά, οι μικρές νίκες, λειτουργούν μακροπρόθεσμα. Αν δεν υπήρχαν θα είχε επικρατήσει ο Χίτλερ!
Ναι. Ή αυτό που έγινε με τον Ρωμανό. Ναι, έχασε έναν χρόνο από τη ζωή του ο άνθρωπος. Και ναι, προφανώς πρέπει να το συζητήσουμε, να δούμε τι πάει λάθος. Όμως, κάπως διορθώθηκε το πράγμα. Και διορθώθηκε γιατί δεν τον άφησε το κίνημα στη μοίρα του, ενεργοποιήθηκαν άνθρωποι, σηκώθηκε το θέμα στα ΜΜΕ. Με το metoo δεν άλλαξαν πράγματα; Προφανώς και άλλαξαν. Θα καταστείλουμε και θα ελέγξουμε την πατριαρχία που είναι ένα πράγμα ριζωμένο εδώ και αιώνες; Όχι απόλυτα. Όμως από κάπου πρέπει να ξεκινήσουμε.

Όταν θα ολοκληρωθεί ο κύκλος της παράστασης, τι πιστεύεις ότι θα μείνει; Και σε σένα και στον κόσμο. Δεν ξέρω πόσο θα αντέξεις να τη συνεχίσεις την παράσταση.
Εγώ αντέχω. Για μένα είναι η μεγαλύτερη πρόκληση και τιμή να λέω αυτή την ιστορία… Τώρα, σε μένα θα μείνει η χαρά και η ικανοποίηση ότι ήμουν συνεπής σε ένα όραμα που είχα και ότι εκπλήρωσα μια υπόσχεση που έδωσα στην κ. Μάγδα. Όσον αφορά τον κόσμο, ελπίζω να του μείνει η ιστορία αυτού του πλάσματος και ότι καθένας από εμάς μπορεί και καλύτερα.

Σε ευχαριστώ πολύ.
Και εγώ.

INFO
«Δεκαοχτώ Ενάτου»

Στο Θέατρο Βράχων Μελίνα Μερκούρη

Στις 17 Ιουνίου [έναρξη στις 21:30]

Συντελεστές
Ιδέα & ερμηνεία: Δώρα Χρυσικού
Κείμενο: Μαρία Λούκα, Κοραής Δαμάτης
Συμμετοχή στην α’ γραφή του δικαστικού κειμένου: Χρύσα Λύκου
Σκηνοθεσία-δραματουργική επεξεργασία: Κοραής Δαμάτης
Δημιουργία σκηνικού χώρου: Αρετή Μουστάκα
Κοστούμια: Βασιλική Σύρμα
Βίντεο παράστασης: Πηγή Δημητρακοπούλου
Μουσική επιμέλεια: Παύλος Ιωάννου
Εκφώνηση δελτίου ειδήσεων: Νατάσα Γιάμαλη
Φωνή μητέρας: Ασπασία Κράλλη
Φωτογραφίες: Μάριος Λώλος - Αλέξανδρος Κατσής
Artwork: Αντώνης Γλυκός.

Διάρκεια: 70 λεπτά

Εισιτήρια: ΕΔΩ

Παραγωγή: Fishbowl Music Tank

Επικοινωνία – Προβολή στα Media: Zuma Communications