Δεν έκρυψε το προσθετικό πόδι: Το μοντέλο που μετέτρεψε την αναπηρία σε δύναμη
- Μια παιδική ηλικία που άλλαξε απότομα
- Η απόρριψη των στερεοτύπων
- Η επιστροφή στην Αφρική που άλλαξε τα πάντα
- Το προσθετικό πόδι ως πολιτισμική δήλωση
- Η στιγμή που άλλαξε την πασαρέλα
Περπατώντας στην πασαρέλα σε μια από τις μεγαλύτερες επιδείξεις μόδας της Γκάνας, η Abena Christine Jon’el δεν έκανε απλώς μια εμφάνιση. Έκανε μια δήλωση. Με το προσθετικό της πόδι τυλιγμένο σε πολύχρωμο παραδοσιακό αφρικανικό ύφασμα, τράβηξε τα βλέμματα και άνοιξε μια συζήτηση που η χώρα είχε αποφύγει για χρόνια.
Η 33χρονη μοντέλο και συγγραφέας, με καταγωγή από τη Γκάνα και παιδικά χρόνια περασμένα στις Ηνωμένες Πολιτείες, ήθελε να μιλήσει ανοιχτά για την ορατότητα των ανθρώπων με αναπηρία.
Μια παιδική ηλικία που άλλαξε απότομα
Σε ηλικία μόλις 2 ετών, η ζωή της Abena άλλαξε δραματικά. Ένας σπάνιος και επιθετικός καρκίνος μαλακών μορίων εμφανίστηκε στο πόδι της, αναγκάζοντας τους γιατρούς να θέσουν στη μητέρα της ένα σκληρό δίλημμα: ακτινοβολίες με σοβαρές επιπλοκές ή ακρωτηριασμό.
Η απόφαση ήταν οδυνηρή, αλλά καθοριστική. «Ήταν η καλύτερη επιλογή που θα μπορούσε να είχε κάνει», λέει σήμερα η ίδια στο BBC, χωρίς δισταγμό.
Μεγαλώνοντας στο Σικάγο, η Abena έμαθε από νωρίς να επαναπροσδιορίζει τη σχέση της με το σώμα της. Η κίνηση έγινε μέτρο επιβίωσης, αλλά και αυτοπεποίθησης. Όχι ως σύμβολο “έμπνευσης”, αλλά ως πράξη διεκδίκησης.
Η απόρριψη των στερεοτύπων
Η Abena δεν ταίριαξε ποτέ στο κλισέ του «ήσυχου, υπάκουου παιδιού με αναπηρία». Όπως λέει η ίδια στο BBC, ήταν θορυβώδης, ανήσυχη και αρνιόταν να αφήσει οποιονδήποτε να την περιορίσει.
Η αναπηρία της δεν την έκανε πιο ήπια. Την έκανε πιο αιχμηρή. Και αυτή η αιχμηρότητα έγινε αργότερα το βασικό της εργαλείο, τόσο ως συγγραφέας όσο και ως ομιλήτρια, μιλώντας δημόσια για την εμπειρία της ζωής της.
Η επιστροφή στην Αφρική που άλλαξε τα πάντα
Πολύ πριν μετακομίσει στη Γκάνα, η Abena ένιωθε έναν ανεξήγητο δεσμό με την Αφρική. Ως νεαρή ενήλικη, άρχισε να μελετά την προαποικιακή ιστορία της Δυτικής Αφρικής, νιώθοντας ότι κάτι της έλειπε.
Η πρώτη της επίσκεψη στη Γκάνα, το 2021, στάθηκε καθοριστική. Όπως περιγράφει, στο ιστορικό σημείο Assin Manso, όπου οδηγήθηκαν χιλιάδες σκλαβωμένοι άνθρωποι πριν μεταφερθούν στις ακτές, ένιωσε ότι «κάτι μέσα της αναδιατάχθηκε». Η επιστροφή στις ΗΠΑ συνοδεύτηκε από βαθιά κατάθλιψη. Λίγους μήνες αργότερα, πήρε τη μεγάλη απόφαση και μετακόμισε μόνιμα στη Γκάνα.«Είμαι Γκανέζα από καταγωγή και από υιοθεσία», λέει.
Το προσθετικό πόδι ως πολιτισμική δήλωση
Το προσθετικό της πόδι, τυλιγμένο με ύφασμα kente, δεν είναι απλώς ένα βοήθημα που τη βοηθάει στην κίνηση. Είναι, όπως αναφέρει, μια πολιτισμική δήλωση.
«Πάντα ήταν kente και πάντα θα είναι», λέει. «Είναι η αγάπη μου για αυτή τη χώρα, την ιστορία και την περηφάνια της».
Η ζωή με αναπηρία στη Γκάνα της έδωσε έναν νέο σκοπό. Η ίδια επισημαίνει ότι, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, όπου γίνονται αργά βήματα προς τη συμπερίληψη, στη Γκάνα το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η έλλειψη ορατότητας. Όταν δεν βλέπεις ανθρώπους με αναπηρία σε δυναμικούς, όμορφους και δημιουργικούς ρόλους, το στίγμα διαιωνίζεται.
Η στιγμή που άλλαξε την πασαρέλα
Η παρουσία της στην επίδειξη Rhythms on the Runway, στο ιστορικό Osu Castle της Άκρα, αποτέλεσε σημείο καμπής. Όπως καταγράφει το BBC, η είσοδός της στην πασαρέλα προκάλεσε μια σιωπή που γρήγορα μετατράπηκε σε έντονο χειροκρότημα.
Για την ίδια, η σημασία της στιγμής δεν ήταν η αποδοχή, αλλά το μήνυμα: τα άτομα με αναπηρία δεν ήταν πια θεατές. Ήταν στο κέντρο της σκηνής. «Η αναπηρία δεν είναι ο περιορισμός», λέει. «Ο περιορισμός είναι η έλλειψη στήριξης και προσβασιμότητας».
