Η πιο ακριβή γιορτή του 20ού αιώνα που κατέστρεψε τον Σάχη του Ιράν: 50.000 νεκρά πουλιά και ένα βαζάκι χώμα (vid)
- Ο νεαρός Σάχης και το όνειρο της υπερδύναμης
- Η Λευκή Επανάσταση (που κατέληξε μαύρη)
- Η γιορτή της Περσέπολης: Ένα παραλήρημα στην έρημο
- Cinema Rex: Το σημείο χωρίς επιστροφή
- Η Μαύρη Παρασκευή και το βαζάκι με χώμα
Το 1935, ο Ρεζά Σάχης αποφάσισε ότι η λέξη «Περσία» μύριζε παζάρια και παραμύθια, ενώ εκείνος ήθελε εργοστάσια και τρένα. Έστειλε λοιπόν επιστολή σε όλες τις ξένες πρεσβείες, η οποία εντελώς συνοπτικά έλεγε: «Από αυτή τη στιγμή, η χώρα θα ονομάζεται Ιράν».
Ο Ρεζά Σάχης είχε ανέβει στην εξουσία το 1925 και στόχος του ήταν να μετατρέψει ένα φεουδαρχικό κράτος σε σύγχρονο έθνος. Δρόμοι, σιδηρόδρομοι, σχολεία, δυτικά ενδύματα, απαγόρευση της μαντίλας στους δημόσιους χώρους. Όλα γρήγορα, όλα με διατάγματα. Αυτό που κληρονόμησε όμως ο γιος του ήταν κάτι πολύ πιο σύνθετο, μια χώρα διχασμένη ανάμεσα στην παράδοση και την πρόοδο, τη θρησκεία και το κράτος, την Ανατολή και τη Δύση.
Ο νεαρός Σάχης και το όνειρο της υπερδύναμης
Ο Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί ανέβηκε στον θρόνο το 1941, μόλις 21 ετών, μετά την αναγκαστική παραίτηση του πατέρα του κατά την αγγλοσοβιετική εισβολή, εξαιτίας της φιλογερμανικής του στάσης. Ήταν νέος, μορφωμένος στην Ελβετία, κομψός και με μια εμμονή που είχε κληρονομήσει από τον πατέρα του: Να μετατρέψει το Ιράν στην «πέμπτη παγκόσμια δύναμη»: «Σε δέκα χρόνια το βιοτικό μας επίπεδο θα είναι σαν της Ευρώπης και σε είκοσι θα ξεπεράσουμε τις ΗΠΑ», έλεγε τότε.
Φιλοδοξία υπήρχε. Χρήμα επίσης. Το πετρέλαιο έρρεε και τα κρατικά ταμεία γέμιζαν. Όμως η εκσυγχρονιστική του πολιτική δεν ωφέλησε τους πάντες και αυτό ήταν κάτιι που αποδείχθηκε μοιραίο.
Η Λευκή Επανάσταση (που κατέληξε μαύρη)
Ο Σάχης την ονόμασε Λευκή Επανάσταση, αλλά αγνόησε ένα βασικό πράγμα - και το πιο βασικό: Δεν μπορείς να εκσυγχρονίσεις μια κοινωνία με χαστούκια. Αφαίρεσε γη από τους κληρικούς, διέλυσε τους εμπόρους των παζαριών με τις μεγάλες αλυσίδες, εκφόβισε τους διανοούμενους μέσω της SAVAK. Η μυστική αστυνομία ήταν το ένοπλο χέρι της παράνοιάς του.
Ο ίδιος δεν ήταν αιμοδιψής τύραννος, αλλά μάλλον αφελής. Πίστευε ότι η πρόοδος διατάσσεται από έναν θρόνο. Στην εξορία του θα παραδεχόταν: «Οι σύμβουλοί μου έχτισαν έναν τοίχο ανάμεσα σε μένα και τον λαό μου. Δεν κατάλαβα τι συνέβαινε. Όταν το κατάλαβα, τα είχα χάσει όλα».
Η γιορτή της Περσέπολης: Ένα παραλήρημα στην έρημο
Τον Οκτώβριο του 1971, ο Σάχης αποφάσισε να γιορτάσει τα 2.500 χρόνια της περσικής μοναρχίας. Έστησε μια πόλη από μεταξωτές σκηνές στην καρδιά της ερήμου, στην Περσέπολη. Σερβιρίστηκαν πάνω από 20 τόνοι φαγητού, καταναλώθηκαν χιλιάδες μπουκάλια κρασί και ουίσκι. Ήταν η ακριβότερη γιορτή του 20ού αιώνα.
Το catering ήρθε από το Maxim's του Παρισιού. 50.000 ωδικά πτηνά μεταφέρθηκαν για να «ομορφύνουν» την ατμόσφαιρα και τα περισσότερα πέθαναν μέσα σε τρεις ημέρες από τη ζέστη. Σερβιρίστηκαν αυγά ορτυκιού γεμιστά με χαβιάρι Κασπίας και σαμπάνια Rosé του 1959.
Την ώρα που βασιλιάδες και πρόεδροι έπιναν ανάμεσα σε αρχαία ερείπια, λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα Ιρανοί αγρότες δεν είχαν πόσιμο νερό. Ήταν το σημείωμα αυτοκτονίας της δυναστείας.
Cinema Rex: Το σημείο χωρίς επιστροφή
Τον Αύγουστο του 1978, το Cinema Rex στο Αμπαντάν τυλίχθηκε στις φλόγες. Περίπου 400 άνθρωποι κάηκαν ζωντανοί ενώ παρακολουθούσαν ταινία. Η αντιπολίτευση κατηγόρησε τη SAVAK. Ο Σάχης μίλησε για θρησκευτικούς εξτρεμιστές. Δεν είχε σημασία ποιος είχε δίκιο. Στον δρόμο, η απόφαση είχε ήδη ληφθεί.
Ο Αγιατολάχ Χομεϊνί δεν χρειαζόταν όπλα. Του αρκούσαν κασέτες που κυκλοφορούσαν χέρι με χέρι, με ένα μήνυμα: «Ο Σάχης είναι το σκυλί των Αμερικανών».
Η Μαύρη Παρασκευή και το βαζάκι με χώμα
Στις 8 Σεπτεμβρίου 1978, τη Μαύρη Παρασκευή, ο στρατός άνοιξε πυρ εναντίον διαδηλωτών στην πλατεία Τζαλέχ της Τεχεράνης. Δεν ανακοινώθηκε ποτέ επίσημος αριθμός νεκρών.
Από εκεί και μετά, ο Σάχης ήταν σκιά. Άρρωστος από καρκίνο, έβλεπε τους στρατηγούς του να τον εγκαταλείπουν. Στις 16 Ιανουαρίου 1979 επιβιβάστηκε στο αεροπλάνο της εξορίας του, παίρνοντας μαζί του ένα μικρό βαζάκι με ιρανικό χώμα.
Δεν επέστρεψε ποτέ...
