Η τέλεια ληστεία της Βοστώνης το 1990: Το μυστήριο των 500 εκατομμυρίων δολαρίων που παραμένει άλυτο
Βοστώνη, 18 Μαρτίου 1990. Ήταν ξημερώματα όταν δύο άνδρες, μεταμφιεσμένοι σε αστυνομικούς, μπήκαν ανενόχλητοι στο Μουσείο Isabella Stewart Gardner και διέπραξαν τη μεγαλύτερη καλλιτεχνική ληστεία όλων των εποχών. Μέσα σε λίγες ώρες, εξαφανίστηκαν δέκα αριστουργήματα ανεκτίμητης αξίας - μεταξύ αυτών έργα των Ρέμπραντ, Βερμέερ, Ντεγκά, Μανέ και Φλινκ. Η συνολική αξία τους εκτιμάται σήμερα σε πάνω από 500 εκατομμύρια δολάρια.
Το σημαντικότερο από τα κλεμμένα έργα ήταν ο πίνακας του Ρέμπραντ «Ο Χριστός στην Θύελλα στη Θάλασσα της Γαλιλαίας» - το μοναδικό θαλασσινό τοπίο που φιλοτέχνησε ποτέ ο Ολλανδός. Με διαστάσεις 1,5 επί 1,2 μέτρα, ο πίνακας θεωρείται ανεκτίμητης αξίας.
Παρά τις εκτεταμένες έρευνες και τις δεκάδες θεωρίες που ακολούθησαν, η υπόθεση παραμένει άλυτη. Το FBI εξακολουθεί να την κατατάσσει ανάμεσα στα μεγαλύτερα άλυτα εγκλήματα τέχνης της ιστορίας.
Το νήμα της Κορσικής
Το 2005, η έρευνα έδειξε για πρώτη φορά μια πιθανή κατεύθυνση. Δύο Γάλλοι, με φερόμενες διασυνδέσεις στη μαφία της Κορσικής, προσπάθησαν να πουλήσουν πίνακες που αποδόθηκαν σε Ρέμπραντ και Βερμέερ. Ο πρώην πράκτορας του FBI, Μπομπ Βίτμαν, συμμετείχε σε επιχείρηση παγίδα για την ανάκτησή τους. Το σχέδιο, ωστόσο, κατέρρευσε όταν οι άνδρες συνελήφθησαν - όχι για τη ληστεία της Βοστώνης, αλλά για την πώληση έργων που είχαν κλαπεί από το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νίκαιας.
Ένα άλλο πρόσωπο που απασχόλησε τις αρχές ήταν ο Myles Connor, διαβόητος κλέφτης έργων τέχνης, γνωστός για την κλοπή πίνακα του Ρέμπραντ από το Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστώνης το 1975. Αν και θεωρήθηκε βασικός ύποπτος, την περίοδο της ληστείας βρισκόταν ήδη στη φυλακή.
Υποψίες εκ των έσω
Οι ειδικοί δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο «εσωτερικού ριφιφί». Όπως τονίζουν, σχεδόν το 90% των κλοπών σε μουσεία παγκοσμίως φέρουν την υπογραφή ανθρώπων με πρόσβαση στο εσωτερικό τους. Ένα από τα πιο περίεργα ευρήματα ήταν πως ο πίνακας του Μανέ «Chez Tortoni» αφαιρέθηκε χωρίς να ενεργοποιηθεί κανένας ανιχνευτής κίνησης.
Άδειες κορνίζες
Σήμερα, όποιος περπατά στην Ολλανδική Αίθουσα του μουσείου, εκεί όπου κάποτε κρέμονταν τα έργα των Ρέμπραντ και Βερμέερ, αντικρίζει άδειες, επιχρυσωμένες κορνίζες. Το μουσείο τις επανέφερε το 1994, όχι λόγω κάποιου νομικού περιορισμού, αλλά ως σιωπηλή υπενθύμιση της απώλειας και ταυτόχρονα ως σύμβολο ελπίδας.
«Μόνο ένα πράγμα μπορεί να επιστρέψει σε αυτές τις κορνίζες», σημειώνουν οι επιμελητές. «Οι πίνακες που κάποτε ανήκαν εκεί».
Το FBI δεν εγκαταλείπει την έρευνα
Περισσότερες από τρεις δεκαετίες μετά, η έρευνα παραμένει ενεργή. Το FBI προσφέρει ακόμη αμοιβή για πληροφορίες που θα οδηγήσουν στην ανάκτηση των έργων. Στο επίσημο podcast της υπηρεσίας παρουσιάζονται οι λεπτομέρειες της υπόθεσης, η σημασία των χαμένων αριστουργημάτων για τον κόσμο της τέχνης και οι τρόποι με τους οποίους το κοινό μπορεί να συνδράμει στην αποκάλυψη του μυστηρίου.
Ο πράκτορας Τζεφ Κέλι, που ερευνά τη ληστεία πάνω από είκοσι χρόνια, παραδέχεται πως η υπόθεση τον έχει στοιχειώσει από την πρώτη στιγμή που μπήκε στο FBI.
Το μυστήριο της Βοστώνης, όπως όλα δείχνουν, εξακολουθεί να παραμένει ζωντανό - όχι μόνο στους φακέλους των ερευνητών, αλλά και στις άδειες κορνίζες που περιμένουν υπομονετικά την επιστροφή των χαμένων έργων.
