Τα «Ευαγγελικά»: Όταν η μετάφραση του Ευαγγελίου στη δημοτική αιματοκύλισε την Αθήνα (vid)
Στις αρχές του 20ού αιώνα, η Ελλάδα ήταν βαθιά διχασμένη ανάμεσα στην καθαρεύουσα και τη δημοτική. Η πρώτη είχε καθιερωθεί ως επίσημη γλώσσα, όμως η δεύτερη, η γλώσσα του λαού, πίεζε για μία ισότιμη θέση.
Ο Γιάννης Ψυχάρης και οι δημοτικιστές είχαν ήδη ανοίξει τον δρόμο με το έργο «Το ταξίδι μου», προκαλώντας την έντονη αντίδραση των αρχαϊστών.
Η «βόμβα» που πυροδότησε η «Ακρόπολις»
Στις 9 Σεπτεμβρίου του 1901, η εφημερίδα Ακρόπολις του Βλάση Γαβριηλίδη ξεκίνησε τη δημοσίευση της μετάφρασης του Ευαγγελίου στη δημοτική από τον Αλέξανδρο Πάλλη. Η κίνηση αυτή θεωρήθηκε πρόκληση. Καθηγητές και φοιτητές της Θεολογικής Σχολής την κατήγγειλαν ως «γελοιοποίηση ιερών κειμηλίων».
Η ατμόσφαιρα γρήγορα φορτίστηκε. Διαδηλώσεις οργανώθηκαν, οι εφημερίδες φούντωσαν το κλίμα κατηγορώντας τους δημοτικιστές για προδότες και πράκτορες ξένων δυνάμεων.
Στις 8 Νοεμβρίου, οι κινητοποιήσεις κορυφώθηκαν με αιματηρά επεισόδια. Ο τραγικός απολογισμός σταμάτησε στους 11 νεκρούς, δεκάδες τραυματίες και συλλήψεις. Τα γραφεία της Ακρόπολις καταστράφηκαν, ενώ η κυβέρνηση Θεοτόκη αναγκάστηκε σε παραίτηση.
Οι συνέπειες και ο «θρύλος»
Η Ιερά Σύνοδος καταδίκασε τη μετάφραση, ο Αρχιεπίσκοπος Προκόπιος παραιτήθηκε και η υπόθεση έμεινε στην ιστορία ως τα «Ευαγγελικά». Για να μπει τέλος σε τέτοιες διαμάχες, η Συνταγματική Αναθεώρηση του 1911 κατοχύρωσε το «αμετάφραστο των Γραφών».
Παράλληλα, κυκλοφόρησαν υπερβολές και φήμες με βάση τη μετάφραση. Δηλαδή, πως το «τας κεφαλάς ημών τω Κυρίω κλίνωμεν» μεταφράστηκε σε «κάτω τις κούτρες σας» ή ότι ο «Μυστικός Δείπνος» έγινε «κρυφό τσιμπούσι».
Αν και ιστορικοί αμφισβητούν τέτοιες εκδοχές, το βέβαιο είναι ότι η μετάφραση του Ευαγγελίου στη δημοτική άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη νεότερη ιστορία και προκάλεσε μία αιματηρή κόντρα που δεν είχε προηγούμενο.
