Η Μαρίνα Σάττι στο Gazzetta: «Είμαι άνθρωπος που πιστεύω ότι τα πράγματα δεν πρέπει να γίνονται εύκολα» (vid)

• «Είναι και σαν ημερολόγιο αυτός ο δίσκος, καταγράφω τη δημιουργική διαδικασία κι αυτά που βιώνω»
• «Θα ακούσω χορωδίες, θα ακούσω και κλαρίνα-νταούλια, θα ακούσω και τσιφτετέλια»
• «Αυτό που επιδιώκω είναι οι μουσικοί μου κόσμοι να μη λειτουργούν ως παράλληλοι μονόλογοι»
• «Οι CHÓRES είναι το καλύτερο πράγμα που υπάρχει στη ζωή μου»

Οι κούπες έσπασαν και η μάντισσα άφησε τα σημάδια για να μη χαθούμε και να μη χάσουμε τη Μαρίνα Σάττι! Τη συναντάς, σου μιλάει και τρεις λέξεις σου έρχονται στο μυαλό: Ευγένεια, ενέργεια, μανία! Η ειλικρίνεια στη διάθεση επιβεβαιώνει το πρώτο. Το λαμπερό βλέμμα το δεύτερο. Και το τρίτο, η μανία; Εδώ, είναι το έργο της που «μιλά» και ταπεινά προσεύχεται στο ιερό του αρχέγονου. Η υπερβολική αγάπη, η εμμονή, μας οδηγεί στον κόσμο αυτό. Αυτή είναι που μας ορίζει και μας κατευθύνει. Για να ικανοποιήσεις, όμως, την ιερή μανία χρειάζεται ήθος, ταπεινότητα, σεβασμός και κόπος. Η Μαρίνα Σάττι διαθέτει όλα τα προηγούμενα και στην πρώτη ολοκληρωμένη της δουλειά μας εντυπωσιάζει. Το άλμπουμ «YENNA» σε ταξιδεύει, σε αφήνει στη σιγουριά της παράδοσης και στο ξέσπασμα της ανανέωσης της. Η Μαρίνα Σάττι είναι αληθινή καλλιτέχνιδα: Δίνει τα πάντα και δεν επαναπαύεται ποτέ! Μας μίλησε για τον πρώτο της δίσκο, για το τι της αρέσει να ακούει, για τη γυναικεία χορωδία CHÓRES, κ.α. Την ευχαριστούμε πολύ! [Credits φωτογραφιών: οι τρεις πρώτες Alex Kurunis, οι επόμενες Ria Mort]

Ποσό καιρό προετοίμαζες τον πρώτο σου δίσκο «YΕΝΝΑ»;
Ουσιαστικά από την αρχή του 2019. Βέβαια, τον Δεκέμβριο του 2018 είχα φτιάξει με τον Lee Burton (σ.σ μουσικός παραγωγός) μια αρχική μορφή του Γιατί πουλί μ’ δεν κελαηδείς. Είχα πει τότε πως αν ποτέ φτιάξω έναν δίσκο, κάτι ολοκληρωμένο, σίγουρα θα ‘ναι μέσα αυτό το κομμάτι. Έτσι, στις αρχές του 2019 οι συναντήσεις με τον Lee Burton έγιναν καθημερινές. Μετά άρχισα να δουλεύω και με άλλους παραγωγούς – τα περισσότερα κομμάτια τα δούλεψα με τον IAMSTRONG και τον Νικόλα Μεταξά. Το 2020 είχα έτοιμα αρκετά κομμάτια και το 2021 ήταν όλα ολοκληρωμένα, αλλά με τον κορονοϊό καθυστέρησε η κυκλοφορία τους. Παρ’όλα αυτά, μέχρι και μία εβδομάδα πριν την κυκλοφορία του δίσκου όλο και κάτι πείραζα κι άλλαζα στις παραγωγές.

Από τα σχόλια που έχω διαβάσει, όλοι στέκονται στην προσεγμένη παραγωγή. Φαίνεται ότι χρειαζόταν όλος αυτός ο χρόνος.
Ο μεγαλύτερος όγκος της δουλειάς είχε τελειώσει μέσα σε δύο χρόνια. Θέλει χρόνο όμως αυτή η διαδικασία, χρόνο ωρίμανσης και του υλικού και κυρίως της αντίληψής σου για το υλικό. Ξέρεις, μπορεί να γράψεις κάτι, να το ακούσεις και να θες να το ακούσεις ίδιο και την επόμενη μέρα και τη μεθεπόμενη…μέσα στη διαδικασία αλλάζουμε κι εμείς οι ίδιοι κι έτσι μπορεί να αλλάξει και ο τρόπος που ακούμε κάτι.

Πρέπει να σε ικανοποιεί
Σε όλα τα επίπεδα! Και στην τραγουδοποιϊα και στην ενορχήστρωση και στην παραγωγή. Ας πούμε στο Κρητικό…Αν σου βάλω το αρχικό ντέμο του κομματιού θα πεις ότι η μεγάλη εικόνα είναι εκεί, το γενικό ύφος και ο ήχος είναι πολύ κοντά στο τελικό αποτέλεσμα. Αυτό που δεν είναι κοντά είναι τα επί μέρους στοιχεία, οι λεπτομέρειες. Είναι σαν τη γλυπτική, πρώτα φτιάχνεις έναν μεγάλο όγκο και το σκάλισμα γίνεται μετά. Παρεμπιπτόντως, στο Κρητικό άλλαξα όλη την ηχογράφηση της φωνής μια εβδομάδα πριν κυκλοφορήσει ο δίσκος! Με δυσκόλεψε πολύ αυτό το τραγούδι, αλλά ίσως επειδή είναι από το αγαπημένα μου.

«Είναι και σαν ημερολόγιο αυτός ο δίσκος, καταγράφω τη δημιουργική διαδικασία κι αυτά που βιώνω»

Ο δίσκος μου αρέσει στο σύνολο του. Εξαιρετικά τα βίντεο κλιπ… Υπάρχει σύνδεση μεταξύ των κομματιών;
Ο συνδετικός κρίκος, μουσικά και θεματικά, είναι η «γέννα». Σε αυτό το σημείο έχει σημασία να πω πώς βγήκε ο τίτλος του άλμπουμ. Συζητούσα με τον δάσκαλο μου, τον Πάνο Δήμα, και του έλεγα «δεν μπορώ να γράψω, δεν ξέρω, δεν με ικανοποιεί τίποτα…» Ξέρεις, είναι το βάσανο της λευκής σελίδας, σε καταβάλλει. Είσαι μπροστά σ’ ένα χάος, οι επιλογές είναι άπειρες και δεν ξέρεις πώς να ξεκινήσεις. Τον Μάρτιο του 2019, Καθαρά Δευτέρα θυμάμαι, επέστρεφα από έξοδο με την παρέα μου και κουβεντιάζοντας με τον δάσκαλο μου του λέω ξανά τα ίδια. Τότε, μου λέει: «Μαρίνα, η δημιουργική διαδικασία είναι ένα είδους γέννας. Και κάθε γέννα εμπεριέχει πόνο». Αμέσως έλαμψαν αστεράκια και εκρήξεις στο μυαλό μου! Γέννα! Αυτό θα κάνουμε! Τα στάδια της γέννας. Οπότε είναι και σαν ημερολόγιο αυτός ο δίσκος, καταγράφω τη δημιουργική διαδικασία κι αυτά που βιώνω.

Υπάρχει ιδιαίτερη συνοχή στον δίσκο. Ξεκινάει με το «Γιατί πουλί μ’» και τελειώνει με το «Μοιρολόι».
Υπάρχει αφήγηση. Από κάπου ξεκινάει η ιστορία και κάπου ολοκληρώνεται.

Το «Μοιρολόι» σχετίζεται με τον θάνατο έτσι;
Ναι, αφήνεις τον παλιό σου εαυτό πίσω κατά κάποιο τρόπο. Ολοκληρώνεται ένας κύκλος. Το άλμπουμ ξεκινάει με το Γιατί πουλί μ’ δεν κελαηδείς και το Νάνι προοριζόταν για τελευταίο κομμάτι. Επειδή, όμως, μου αρέσει να υπάρχει το συν και το πλην σε ό,τι κάνω και δεν πιστεύω στα happy endings, προέκυψε η ανάγκη να φτιαχτεί το Μοιρολόι για το τέλος. Ήταν και μια ευκαιρία να χωρέσω στο δίσκο νταούλια και ζουρνάδες που τα αγαπώ πολύ, κι έτσι κάλεσα τους φίλους μου τους Καρακωστάδες, από τις Σέρρες, να παίξουν. Μου έλειπε αυτό το στοιχείο το πιο «raw». Κι έτσι το Μοιρολόι έγινε το τελευταίο τραγούδι του δίσκου.

«Θα ακούσω χορωδίες, θα ακούσω και κλαρίνα-νταούλια, θα ακούσω και τσιφτετέλια»

Τι αρέσει στον κόσμο μέχρι τώρα; Έχεις εικόνα;
Δεν ξέρω τι αρέσει στον κόσμο. Θα σου πω τι αρέσει σε μένα. Ο δίσκος συνδυάζει τις μουσικές μου αναφορές -ποπ και παραδοσιακές- και περιλαμβάνει όλο το εύρος του ύφους των τραγουδιών που μου αρέσει να ακούω. Και κάτι πιο λυρικό όπως την Προσευχή και ατμοσφαιρικό όπως το Γιατί πουλί μ’, αλλά και κάτι πιο «σκληρό» όπως το Άσε με να φύγω, το Interlude πιο πειραματικό. Μαζί και το Σπίρτο και βενζίνη που είναι ένα χιπ-χοπ τσιφτετέλι. Όλα αυτά είναι πράγματα που μου αρέσει να ακούω μέσα στη μέρα μου, ανάλογα τη συνθήκη βέβαια. Δηλαδή, θα ακούσω χορωδίες, θα ακούσω και κλαρίνα-νταούλια, θα ακούσω και τσιφτετέλια.

Σε αυτό που περιγράφεις υπάρχει ανταπόκριση από παντού! Έχω διαβάσει θετικά σχόλια από Μεξικό, Αυστρία, Αργεντινή… Λέω μέσα μου «Είναι εντυπωσιακό αυτό που έχει καταφέρει» και το αναφέρω γιατί δεν είσαι η καλλιτέχνιδα που προωθούν τα mainstream μέσα.
Χαίρομαι πολύ γι’ αυτό που λες. Παρακολουθώ τι γίνεται στην παγκόσμια μουσική σκηνή και ακούω τα πάντα ακόμη κι αν κάτι δεν μου αρέσει. Για λόγους μελέτης, για λόγους ενημέρωσης. Οπότε, από άποψη παραγωγής και ενορχήστρωσης, σαφώς έχω επηρεαστεί και από το λεξιλόγιο που κυκλοφορεί στη σύγχρονη και urban μουσική εκεί έξω.

Έχεις καταφέρει να συνδυάσεις παραδοσιακή με σύγχρονη μουσική. Το κάνεις με τέτοιο τρόπο που προχωράς γενικά τη μουσική. Όλο αυτό που κάνεις δεν καταλήγει σε κάτι φολκλόρ, γραφικό, που θα μείνει για λίγο.
Μακάρι.

Είναι έμφυτο αυτό ή το έχεις δουλέψει;
Το έχω δουλέψει πάρα πολύ, ήχο ήχο, χτύπο χτύπο. Όλο αυτό υπαρξιακά…

….έχεις βασανιστεί
Εντελώς! Είναι εμμονή όλο αυτό για μένα. Μπορεί να περάσουν έξι ώρες και να ακούω συνέχεια αυτό (σ.σ χτυπά την ξύλινη επιφάνεια του τραπεζιού). Το ίδιο και την επόμενη μέρα και την άλλη… Αυτός, όμως, είναι ο τρόπος μου. Έχει τα καλά του έχει και τα κακά του.

Τα κακά ποια είναι;
Αυτό που είπα πριν, γίνεται εμμονή όλο αυτό. Είμαι άνθρωπος που πιστεύω ότι τα πράγματα δεν πρέπει να γίνονται εύκολα. Από την άλλη, βέβαια, υπάρχει και η ορμή κι η γοητεία του αυθόρμητου και επειδή σαν χαρακτήρας το’χω και αυτό το στοιχείο, προσπαθώ να βρω την ισορροπία ανάμεσα σε αυτά τα δύο.

«Αυτό που επιδιώκω είναι οι μουσικοί μου κόσμοι να μη λειτουργούν ως παράλληλοι μονόλογοι»

Αυτό που λες, η ισορροπία, βγαίνει στη δουλειά σου. Το οργανωμένο και το αυθόρμητο περνάνε στη δημιουργία σου.
Μακάρι.

Στη μουσική σου το παραδοσιακό δεν λειτουργεί εις βάρος του σύγχρονου και το σύγχρονο εις βάρος του παραδοσιακού.
Να σου πω πάνω σε αυτό. Αυτό που επιδιώκω είναι οι μουσικοί μου κόσμοι, αυτοί που με έχουν επηρεάσει, να μη λειτουργούν ως παράλληλοι μονόλογοι. Δηλαδή, δεν είναι ότι παίρνω ένα μπιτ μοντέρνο και μετά βάζω κι ένα παραδοσιακό όργανο από πάνω. Για μένα πρόκληση είναι να δανειστώ ήχους, μελωδίες, μοτίβα, χρώματα, λεξιλόγιο, προθέσεις και από τους δύο κόσμους και να τους κάνω να συναντηθούν, να γίνουν ένας.

Στη «YΕΝΝΑ» κρατάς τις εικόνες των λέξεων καθαρές. Στο «Κρητικό ας πούμε ακούω και φτιάχνω την ιστορία στο μυαλό μου. Είναι όλα μαζί. Ο ήχος, η μουσική, η φωνή… Η εικόνα και το βάρος των λέξεων περνάνε στο τραγούδι σου.
Ευχαριστώ πολύ.

Διάβασα ότι φέρνεις κάτι νέο στη μουσική. Σε αγχώνουν αυτά όταν τα διαβάζεις; Σου δημιουργούν περισσότερη ευθύνη;
Όχι, ελπίζω απλώς να ισχύουν. Κανένας δεν μου δημιουργεί ευθύνη και βάρος. Το πιο μεγάλο βάρος είναι αυτό που δημιουργούμε εμείς οι ίδιοι στον εαυτό μας πολλές φορές - κι απ’ αυτό προσπαθώ να απαλλαγώ κι εγώ!

Δημιουργείς για τον εαυτό σου ή τον τυχαίο ακροατή;
Όχι, για μένα. Και για να οργανώσω και να εκφράσω κάπως όλα αυτά που έχω μέσα στο κεφάλι μου. Είναι ευχής έργον όταν τα τραγούδια βγαίνουν εκεί έξω να βρίσκεται κι ο κόσμος που ταυτίζεται με το έργο σου. Ξαφνικά, δημιουργείται αυτός ο διάλογος με το κοινό. Το ένιωσα στις συναυλίες που δώσαμε αυτό το καλοκαίρι. Κι ένιωσε, νομίζω, κι ο κόσμος την αγάπη που βάλαμε σ’ αυτά τα τραγούδια μέχρι να «μεγαλώσουν» και να κυκλοφορήσουν εκεί έξω.

Το να εισπράττεις τη χαρά του κόσμου σε κάνει να νιώθεις όμορφα. Δεν μένεις, όμως, σε αυτό.
Εννοείται! Αν μείνεις σε αυτό, βολευτείς, αν νομίζεις ότι πέτυχες κάτι, θα διαψευστείς αργότερα. Τίποτα δεν έχεις πετύχει! Τα πράγματα είναι τόσο ρευστά, κινούνται συνέχεια, που χρειάζεται να επανεφευρίσκεις τον εαυτό σου ανά πάσα στιγμή! Είμαι σε μια τέτοια φάση τώρα.

Έχεις ξεκινήσει κάτι νέο;
Δεν έχω γράψει κάτι ακόμη να μ’ αρέσει. Είμαι πάντως σε μια διαδικασία ενδοσκόπησης κι εξερεύνησης.

Λένε ότι το δεύτερο βήμα είναι πάντα πιο δύσκολο από το πρώτο.
Ναι, αυτό υπάρχει. Το δύσκολο, όπως είπα, είναι να επανεφεύρεις τον εαυτό σου. Αυτό έκανα για παράδειγμα όταν πέρασα από τις Κούπες στη Μάντισσα. Οι Κούπες είχαν ένα κομμάτι του εαυτού μου, ήταν μελωδικό, λυρικό, τραγούδι, μου άρεσε. Παρ’ όλα αυτά, δεν είχα εκθέσει όλη την προσωπικότητα μου. Γι’ αυτό έλεγα τότε πρέπει να φτιάξω ένα κομμάτι πιο ποπ, πιο εξωστρεφές. Ύστερα είδα ότι ένα single σου επιτρέπει να εκθέσεις ένα κομμάτι της εικόνας σου. Υποσχέθηκα, λοιπόν, στον εαυτό μου, πως το επόμενο βήμα θα είναι δίσκος, κι αργότερα ήρθε το «ΥΕΝΝΑ».

«Οι CHÓRES είναι το καλύτερο πράγμα που υπάρχει στη ζωή μου»

Ξέρω ότι έχεις δημιουργήσει τις CHÓRES, μια γυναικεία χορωδία που αποτελείται από 150 γυναίκες.
Οι CHÓRES...να σου πω την αλήθεια, φέτος είμαστε 170! Πριν κάποια χρόνια που και που μαζευόμασταν 15 κορίτσια και τραγουδούσαμε πολυφωνικά τραγούδια που αγαπούσαμε. Κάποια στιγμή αποφασίσαμε να βρισκόμαστε και πιο σταθερά. Είπαμε να το πούμε κάπως. Το είπαμε «CHÓRES» και…αυτό ήταν! Η χορωδία αυτή δημιουργήθηκε αυθόρμητα κι οργανικά, από τους ίδιους τους ανθρώπους και η φήμη του μεγάλωσε από στόμα σε στόμα. Δεν ανακοινώνουμε ανοιχτές ακροάσεις. Αυτό μου αρέσει πάρα πολύ. Μας προσεγγίζουν γυναίκες, από μόνες τους, που η μουσική και το έργο μας έχει μιλήσει μέσα τους.

Έρχονται να δώσουν
Ακριβώς! Αυτό σημαίνει ότι κάπου ταυτίζουν τον εαυτό τους, τον βλέπουν μέσα από τις CHÓRES. Κατά βάση αυτό που κάνουμε είναι εκπαιδευτικό. Εκτός από μουσική και τραγούδι μελετάμε και χορό και θέατρο. Έπειτα έρχεται το performance. Κάνουμε ζωντανές εμφανίσεις, συμμετέχουμε σε παραγωγές της Εθνικής Λυρικής Σκηνής -με την οποία συνεργαζόμαστε στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών τους προγραμμάτων-, σε όπερες, μιούζικαλ, κάνουμε και δικά μας πράγματα, ηχογραφήσεις, κινηματογραφήσεις, περιοδείες, δημιουργούμε νέο ρεπερτόριο…Όλο αυτό προέκυψε από μια δική μου προσωπική ανάγκη όταν σπούδαζα. Ένιωσα ότι το χάσμα μεταξύ εκπαιδευτικής διαδικασίας και πράξης ήταν μεγάλο και χρειαζόταν να γεφυρωθεί - χρειαζόμουν πιο πολλές πραγματικές εμπειρίες, πάνω σε αληθινές σκηνές. Τρίτος πυλώνας του project -και ο πιο σημαντικός για’μενα- είναι οι κοινωνικές σχέσεις μεταξύ των μελών. Πριν γίνω κοινωνικό ον, τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς μου τα βίωνα μόνη μου και δεν τα μοιραζόμουν, θεωρούσα ότι ήταν ανεπάρκεια μου. Όταν, όμως, μοιράζεσαι τις ιστορίες σου, βλέπεις ότι τα ίδια στάδια περνάνε και οι άλλες γύρω σου, καταλαβαίνεις ότι είναι αναπόφευκτο στάδιο της διαδικασίας. Η μία μαθαίνει από την άλλη και όλες μαζί γινόμαστε πιο δυνατές. Κάθε χρόνο κάνουμε ανατροφοδότηση. Αναρωτιόμαστε τι μπορούμε να αλλάξουμε. Ρωτάμε τι θα ονειρευόταν η καθεμιά, πώς βλέπει τον εαυτό της σε πέντε χρόνια…Έχουμε πολλές ιδέες και οι συνεργάτες – συντελεστές είναι σύμμαχοι σε αυτό. Επίτρεψέ μου να τους αναφέρω: οι μαέστροι Ειρήνη Πατσέα, Χριστίνα Πουπάλου, Σιμέλα Εμμανουηλίδου και οι χορογράφοι: Σταύρος Ικμπάλ, Κατερίνα Φώτη, Ειρήνη Δαμιανίδου. Η Μαρία Πρασίνη και η Ελένη Γιαννή στην παραγωγή. Φέτος, στο πλαίσιο των δράσεων της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας ΕΛΕΥΣΙΣ 2023, δημιουργήσαμε και μια νέα ομάδα, τη χορωδία CHÓRES της Ελευσίνας κι έχουμε πολλές δράσεις προγραμματισμένες κι εκεί. Οι CHÓRES είναι το καλύτερο πράγμα που υπάρχει στη ζωή μου και δεν θέλω να το αφήσω ποτέ!