Eurobasket 2025: Η νύχτα του «Λιέ-του-βα! Λιέ-τουβα!»

Ο Ρίμας Κουρτινάιτις ρωτήθηκε για το Eurobasket 2025, αλλά απάντησε για το 1995. Η …μυριόστομη ιαχή «Λιέ-του-βα! Λιέ-του-βα!» αντηχεί μέχρι σήμερα στα αυτιά των Λιθουανών, οι οποίοι απέκτησαν εκείνο το βράδυ στο ΟΑΚΑ έναν σύμμαχο βγαλμένο από τα όνειρά τους. Το κύπελλο δεν το πήραν, αλλά ανέβηκαν στο δεύτερο σκαλοπάτι του βάθρου του Eurobasket 1995 με είκοσι χιλιάδες Έλληνες στο πλευρό τους.

Δίπλα τους ήταν οι πρωταθλητές «Γιουγκοσλάβοι» (Σέρβοι και Μαυροβούνιοι) και παραδίπλα κανένας απολύτως. Μετά από όσα είχαν προηγηθεί στον εμφύλιο της διαμελισμένης Γιουγκοσλαβίας, οι Κροάτες (Κούκοτς, Ράτζα, Βράνκοβιτς, Περάσοβιτς,Κόμαζετς και σία) αρνήθηκαν να σταθούν δίπλα στον άσπονδο εχθρό. Η επιδεικτική αποχώρησή τους ήταν εντολή του πρωθυπουργού της χώρας, Φράνιο Τούτζμαν. «Ήταν μεγάλο λάθος», ομολόγησε χρόνια αργότερα ο Άτσο Πέτροβιτς.

Ανέφερα το παραπάνω για να υπενθυμίσω το ψυχροπολεμικό κλίμα των ημερών, αλλά το «Λιέ-του-βα! Λιέ-του-βα!» δεν είχε καμία σχέση με την πολιτική. Ήταν ένα ξέσπασμα καθαρά μπασκετικό! Εκείνο τον καιρό, ο μέσος Έλληνας μπασκετόφιλος ήταν πεπεισμένος ότι οι «Γιούγκοι» (μπορεί να είχαν ομαδάρα, αλλά) απολάμβαναν την απόλυτη εύνοια από τη FΙΒΑ του Μπόρισλαβ Στάνκοβιτς και ότι όλες οι διαιτησίες ήταν στημένες για να τους βγάζουν λάδι.

Αρχικά, η Γιουγκοσλαβία δεν είχε δικαίωμα συμμετοχής στο Ευρωμπάσκετ 1995, αφού ο αποκλεισμός της από κάθε αθλητική εκδήλωση την είχε αφήσει εκτός προκριματικών. Ωστόσο, οι εχθροπραξίες στη χώρα είχαν κάπως καταλαγιάσει και η FIBA έσπευσε τους ανοίξει παράθυρο, με τη σύμφωνη γνώμη και της ΔΟΕ, αφού το τουρνουά είχε και μορφή Προολυμπιακού εν όψει Ατλάντα. .

Στο προκριματικό τουρνουά που οργανώθηκε πρόχειρα στη Σόφια, οι Γιουγκοσλάβοι (που τα χρόνια του εμφυλίου έβρισκαν μόνιμο καταφύγιο στην Αθήνα και έκαναν προπονήσεις στο γήπεδο του Πανιωνίου) κέρδισαν εύκολα το εισιτήριο της πρόκρισης. Ξαφνικά, το Ευρωμπάσκετ είχε ένα καινούριο φαβορί. Oι Γιουγκοσλάβοι κατέβηκαν στο ΟΑΚΑ με Ντίβατς, Σάβιτς, Πάσπαλι, Μποντίρογκα, Τζόρτζεβιτς, Ντανίλοβιτς, Ρέμπρατσα, Τομάσεβιτς. Και με προπονητή τον Ντούσαν Ίβκοβιτς. Το κίνητρό τους ήταν προφανώς κολοσσιαίο.

Αλλά η ανέτοιμη και ασύνδετη ομάδα των «πλάβι» δεν ήταν τόσο δυνατή όσο φαινόταν στο γυμνό μάτι. Ο ημιτελικός με την Ελλάδα κερδήθηκε διά πυρός και σιδήρου (60-52) και η κατάμεστη κερκίδα κόχλαζε, αφού κάθε σφύριγμα των διαιτητών προκαλούσε έκρηξη. Λίγες μέρες νωρίτερα, στο ματς της πρεμιέρας στον Όμιλο, οι Γιουγκοσλάβοι χρειάστηκαν παράταση (και ένα λάθος του Κώστα Παταβούκα στο φινάλε) για να νικήσουν την Εθνική μας με 84-80.

Ο Γιαννάκης, ο Φάνης και ο Φασούλας πλησίαζαν στο λυκόφως της καριέρας τους, ενώ οι άλλοι βασικοί (Αλβέρτης, Οικονόμου, Σιγάλας, Ρεντζιάς, με προπονητή τον συγχωρεμένο Μάκη Δενδρινό) ήταν σχετικά άγουροι. Στον ημιτελικό, η Γιουγκοσλαβία έβαλε 27 από τους 60 πόντους της από τη γραμμή του φάουλ. Οπότε; Στην εξέδρα των επισήμων, ο πολύς Στάνκοβιτς τσιμογελούσε.

Όταν έφτασε η νύχτα των μεταλλίων, η εξέδρα έβραζε προκαταβολικά. Η ήττα της Εθνικής μας στο ματς της 3ης θέσης από τις ρεζέρβες της Κροατίας (68-73) έφερε ακόμα περισσότερα νεύρα, αλλά σε κάθε περίπτωση ο τελικός ξεκίνησε με ήρεμα νερά. Οι Γιουγκοσλάβοι πόνταραν στη συμπάθεια των ομόδοξων Ελλήνων προς τον λαό που προερχόταν από τη δοκιμασία του πολέμου και αρχικά την είχαν.

Όσο όμως κυλούσε ο αγώνας, τα σφυρίγματα των διαιτητών (του Αμερικανού Τόλιβερ και του Νίκου Πιτσίλκα) προκαλούσαν θύελλα διαμαρτυριών. Ο Σαμπόνις αποβλήθηκε με τεχνική ποινή, ο Κουρτινάιτις με 5ο φάουλ. Ο Μαρτσουλιόνις χρεωνόταν το ένα επιθετικό μετά το άλλο. Η εξέδρα πίστεψε ότι η τράπουλα ήταν σημαδεμένη για να σηκώσουν το τρόπαιο οι «ανάδελφοι» Σέρβοι και γιουχάισε έντονα.

Μετά από ένα ανάποδο φάουλ που χρεώθηκε στον Στομπέργκας, που θα ισοφάριζε σε 83-83, οι οργισμένοι Λιθουανοί -με πρώτο τον αρχηγό Άρβιντας Σαμπόνις- αποφάσισαν να μην επιστρέψουν στο παρκέ και κινήθηκαν προς τα αποδυτήρια. Ο ήρωας της βραδιάς Σάσα Τζόρτζεβιτς ανέλαβε πυροσβεστικό ρόλο μεσολαβητή και το παιχνίδι συνεχίστηκε κανονικά, αλλά τα μονόπλευρα σφυρίγματα συνεχίστηκαν.

Ο κόσμος επαναστάτησε και βάλθηκε να εκτοξεύει στο παρκέ κέρματα και κινητά παλαιάς τεχνολογίας. Κουτσά στραβά ο αγώνας ολοκληρώθηκε, οι Γιούγκοι κέρδισαν 96-90 με 41 πόντους και 9 τρίποντα του Τζόρτζεβιτς και η ελληνική κερκίδα ξέσπασε: «Πήρες ένα κύπελλο σικέ, Πασπαλιέ, Πασπαλιέεεεε!»

Το ουρανομήκες «Λιέ-του-βα! Λιέ-του-βα!» δονούσε το γήπεδο στα τελευταία λεπτά του αγώνα και ξανά την ώρα της απονομής των μεταλλίων. Ο εθνικός ύμνος της Γιουγκοσλαβίας «πνίγηκε» κάτω από άγριες αποδοκιμασίες και οι ασημένιοι Λιθουανοί αισθάνθηκαν ηθικοί νικητές. Ο Σάσα Ντανίλοβιτς μας έδειξε τα μέζεά του και απειλήθηκε με μηνύσεις. «Τις βολές τις σούταρα με το ένα χέρι, διότι με το άλλο έπιανα τα αρχ**ια μου», φέρεται ειπών ο Ζάρκο Πάσπαλι.

Οι Σέρβοι δεν μας έχουν συγχωρήσει ποτέ για αυτή τη συμπεριφορά. «Είμαστε αδέλφια και θέλουμε να πάρετε εσείς το κύπελλο, αλλά τις ιαχές Λιέτουβα-Λιέτουβα θα τις θυμόμαστε παντοτινά», μας έλεγαν οι ντόπιοι δέκα χρόνια αργότερα στο Βελιγράδι. Απειλήθηκε ακόμα και διπλωματικό επεισόδιο εκείνες τις μέρες.

Επτά χρόνια μετά από τα γεγονότα της Αθήνας, το 2002, μία άλλη Γιουγκοσλαβία κατέκτησε τον παγκόσμιο τίτλο στην Ιντιανάπολις απέναντι στους Αργεντινούς χάρη σε ένα εξωφρενικό σφύριγμα της τελευταίας στιγμής, από τον «πρωταγωνιστή» του τελικού του 1995 Νίκο Πιτσίλκα. Ήταν, όμως, το κύκνειο άσμα της παρασκηνιακής παντοκρατορίας της. Εκτοτε, δεν έχει κατορθώσει να σηκώσει τρόπαιο ούτε καν σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Στον αλήστου μνήμης τελικό του Ευρωμπάσκετ 1995 στην Αθήνα (Μαρτσουλιόνις 32, Σαμπόνις 20, Καρνισόβας 19, Εϊνίκις 8), ο Ρίμας Κουρτινάιτις έπαιξε 20 λεπτά και πέτυχε 6 πόντους.

Το Pamestoixima.gr στην καρδιά του Eurobasket 2025

Η μεγάλη γιορτή του ευρωπαϊκού μπάσκετ είναι εδώ! Ζεις κι εσύ τον παλμό του Eurobasket 2025 μαζί με το Pamestoixima.gr, εκεί που θα βρεις εκατοντάδες επιλογές για στοίχημα στο Eurobasket τόσο πριν, όσο και κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης. Στο Pamestoixima.gr είναι εξασφαλισμένη μια μοναδική στοιχηματική εμπειρία με μακροχρόνια & ειδικά στοιχήματα Eurobasket και μοναδικές προσφορές για όλους!