Ρικάρντο Αρίας στο Gazzetta: «Η θέση του λίμπερο, το ευρωπαϊκό, ο Κρόιφ και το πάθος των Ελλήνων όταν έπαιξα με τον Ηρακλή»

Ας τα πάρουμε από την αρχή. Είχατε φανταστεί ότι θα γινόσασταν ποδοσφαιριστής σε νεαρή ηλικία;

«Περίεργη ιστορία γιατί δεν ήμουν ένας άνθρωπος που ήθελε να γίνει ποδοσφαιριστής από μικρός. Ήθελα να γίνω τενίστας, μου άρεσε περισσότερο από το ποδόσφαιρο αλλά η ζωή μου τα έφερε έτσι. Στη ακαδημία ποδοσφαίρου ήμουν εκπαιδευτής τένις και ταυτόχρονα έκανα και προπόνηση ποδοσφαίρου. Λοιπόν όταν έγινα 18 η Βαλένθια ενδιαφέρθηκε για μένα. Και τι κάνω εγώ στη Βαλένθια; Αυτές ήταν οι σκέψεις μου. Γιατί στην πραγματικότητα φυσικά μου άρεσε περισσότερο το τένις από το ποδόσφαιρο. Αλλά η ζωή μου έδειξε άλλη μια φορά ότι μερικές φορές δεν ψάχνεις τίποτα και το βρίσκεις. Είδα τον εαυτό μου σε ένα μέρος που δεν είχα ονειρευτεί ποτέ και γνώρισα το είδωλο μου που ήταν ο Pepe Claramunt, με τον οποίο μπόρεσα να παίξω για δύο χρόνια. Κατά κάποιο τρόπο ήταν μια συναισθηματική έκρηξη για μένα γιατί μέσα σε πολύ λίγο χρόνο κατάφερα να ερωτευτώ την Βαλένθια, να παίξω στη Βαλένθια και να παίξω και με το είδωλο, που εξακολουθεί να είναι».

Πώς θυμάστε τις πρώτες στιγμές ως επαγγελματίας ποδοσφαιριστής;

«Το θυμάμαι πολύ καλά γιατί για εμένα ήταν κάτι αδιανόητο. Ήμουν πάντα πολύ ρεαλιστής και ήξερα ότι είχα απλώς κάποιες ικανότητες, όχι ως ποδοσφαιριστής αλλά ως αθλητής. Βρίσκομαι εδώ με έναν πολύ περίεργο τρόπο, γιατί όπως σας είπα μου άρεσε περισσότερο το τένις από το ποδόσφαιρο. Έφτασα εδώ γιατί με υπέγραψε η Βαλένθια καθώς προερχόμουν από μία ακαδημία της ομάδας. Για αυτό πως να το ζήσω; Ήξερα ποιες ήταν οι ανάγκες μου για να μπορέσω να σταθώ σε ένα μέρος όπως η Βαλένθια. Στα 19 μου δεν θεωρούσα τον εαυτό μου παίκτη της πρώτης κατηγορίας γιατί είναι αλήθεια είχα κάποια βασικά προσόντα αλλά έπρεπε να τα εξελίξω και να προσαρμοστώ στο επίπεδο των παικτών που υπήρχαν εκεί. Γιατί εκεί υπήρχαν παίκτες που ήταν φανταστικοί. Από τους παλιού παίκτες της ομάδας μέχρι και τις νέες μεταγραφές όπως Ντιάρτε, Κέμπες, Καστεγιάνο ήταν ένα πολύ υψηλό επίπεδο. Ωστόσο πιστεύω ότι έκανα το σωστό στο τρόπο που προσέγγισα τα πράγματα. Προσπαθούσα να πάρω το καλύτερο από τον κάθε έναν. Για παράδειγμα με τον πιο γρήγορο παίκτη πήγαινα και έτρεχα μαζί του, όταν έπρεπε να εκτελέσω είτε φάουλ, είτε κόρνερ με το αριστερό, δούλευα μαζί με τον Βαλντεζ και τον Μαριο Κεμπες, για αντοχή προπονούμουν με τον Καστίγιο. Οι καλύτεροι εσωτερικοί δάσκαλοι. Βάζοντας τον εαυτό μου δίπλα τους και σιγά σιγά έγινα παίκτης της πρώτης κατηγορίας σε περίπου ενάμιση μήνα. Και αυτό ήταν τελικά που με βοήθησε, όχι μόνο εμένα αλλα και την ομάδα. Μέσα από την προπόνηση, μέσα από την καθημερινή προσπάθεια, μέχρι που έφτασε η στιγμή να μπω στην ομάδα και να υπογράψω για την πρώτη ομάδα. Η απόλυτη συμβουλή που με επηρέασε περισσότερο ήταν από τον Πέπε, που ήταν το είδωλο μου, αυτό που μου είπε θα το θυμάμαι όλη μου τη ζωή. Μου είπε μετά από έναν αγώνα προπόνησης απέναντι σε αυτούς που παίζαμε τις Πέμπτες. Μου είπε: "Έχεις σουτ, έχεις κεφάλι, έχεις δυνατότητες, είσαι ωραίος αλλά αν δεν δείξεις ότι έχεις χαρακτήρα και προσωπικότητα, αγάπη για τον εαυτό σου, τότε δεν θα παίξεις ποτέ εδώ". Μετά από αυτό τον αγώνα με κάλεσαν στον σύλλογο και με υπέγραψαν ως επαγγελματία. Όταν έπαιξα για πρώτη φορά στο Μεστάγια με την πρώτη ομάδα ήμουν πολύ αγχωμένος και γιατί δεν μπορείς καν να το πιστέψεις. Θυμάμαι έναν αγώνα Κυπέλλου στο Σανταντέρ, που ήμουν βασικός, έπαιξα με 40 πυρετό. Το γήπεδο ήταν γεμάτο λάσπη, έβρεχε όλο το παιχνίδι, ήμουν σε ηλικία 19 χρονών. Το πρώτο μου παιχνίδι εδώ στο Μεστάγια, δεν ήμουν βασικός σε αυτό το παιχνίδι, ήταν απέναντι στη Μάλαγα. Μπήκα για περίπου 10 λεπτά αντικαθιστώντας τον Σάουρα. Και να σου πω την αλήθεια δεν ήθελα να ακουμπήσω την μπάλα και για αυτό κρυβόμουν. Αλλά ως αμυντικός είναι δύσκολο να το αποφύγεις».

Τι σας είπαν οι δικοί σας όταν τους είπατε ότι θα γίνετε ποδοσφαιριστής;

«Η πρώτη αντίδραση ήταν δυσπιστία, γιατί η οικογένεια μου δεν το περίμενε. Ούτε εγώ το περίμενα, για να είμαι ειλικρινής. Όταν σου λένε στη ζωή σου όταν δεν ψάχνεις κάτι θα το βρεις ή θα έρθει. Αυτό συνέβη σε εμένα. Όλα μου ήρθαν ξαφνικά. Δεν μου ήταν δύσκολο γιατί ήμουν σε αναμονή για το τι θα συμβεί στην ζωή μου, στα 18-19 μου. Τώρα το σκέφτονται από 10 χρονών να γίνουν ποδοσφαιριστές. Αυτό που με ικανοποιεί περισσότερο ως άνθρωπο, η προσωπική μου ικανοποίηση, ήταν το χαμόγελο του πατέρα μου. Για εκείνον ήταν μεγάλη ανακούφιση βλέποντας ότι θα μπορούσα να έχω μια καλύτερη και πιο άνετη ζωή. Στη πραγματικότητα αυτό με έκανε χαρούμενο και ήρεμο ως τον μεγαλύτερο γιό. Πιστεύω ότι όλοι θέλουμε το ίδιο να ικανοποιούμε τις ανάγκες των γονιών και τα αδερφών μας. Προσπάθησα να το κάνω και δεν είχα στόχο πέρα από αυτό. Είχα φίλους που είμασταν συμπαίκτες την τελευταία χρονιά και ακόμη και σήμερα έχουμε ένα γκρουπ στο whatsapp και κάθε μέρα λέμε καλημέρα. Σκέψου ότι μιλάμε για πριν από 50 χρόνια. Και αυτή η ομάδα, ήμασταν πρωταθλητές της κοινότητας, είχαμε μια τρομερή ομάδα , η οποία από τους 11 βασικούς, οι εννιά ήταν από τη Βαλένθια. Φανταστείτε τι ομάδα είχαμε. Συνεχίζουμε να διατηρούμε μια τέτοια φιλία. Αυτό είναι που σε εκπληρώνει ως άτομο, η διατήρηση αυτού του τύπου φιλίας γιατί για τις φιλίες που προκύπτουν όταν είσαι ποδοσφαιριστής ή κορυφαίος αθλητής πρέπει να είσαι προσεκτικός γιατί σκέφτεσαι είναι αληθινή ή προσωρινή. Κανείς δεν με εξανάγκασε ποτέ σε κάτι που δεν ήθελα. Αυτή η ικανοποίηση, το να προσφέρεις μια πιο άνετη ζωή στην οικογένειά σου, πιστεύω ότι αυτή είναι η καλύτερη ανταμοιβή που μπορείς να έχεις, πέρα από το αν βγάζεις πολλά ή λίγα χρήματα. Αυτό είναι δευτερεύον. Πιστεύω σε αυτό το κομμάτι, τουλάχιστον από την οικογένεια μου και από την μητέρα μου έχω πάρει καλή ανατροφή. Να είμαι καλός άνθρωπος παρά να είμαι καλός αθλητής. Στα παιδία μου το λέω πάντα, ποτέ δεν έδινα ιδιαίτερη αξία σε εμένα και ούτε θεώρησα κάτι σπουδαίο όσα έχω πετύχει στην Βαλένθια. Ειλικρινά έτσι το βλέπω και συνεχίζω να το κάνω. Δεν άλλαξα. Θεωρώ τον εαυτό μου απλώς Ρικάρντο, απλώς τον Αρίας. Και είναι διαφορετικά γιατί ο Ρικάρντο και ο Αρίας δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους. Ο Αρίας είναι ένας πολεμιστής, ένας αμυντικός που υπερασπίζεται με πάθος ότι είναι δικό του. Ο άλλος είναι πιο ήρεμος άνθρωπος και έτσι με έχουν χαρακτηρίσει γιατί είναι αλήθεια. Είμαι ευτυχισμένος και δεν σκοπεύω να το αλλάξω».

Πώς γίνατε λίμπερο;

«Ένα παιχνίδι που θα θυμάμαι σε όλη μου τη ζωή. Ήταν ένας αγώνας με την Ατλέτικο Μαδρίτης εδώ στο γήπεδο μας στο Μεστάγια. Εκείνη τη χρονιά η Ατλέτικο είχε κερδίσει το πρωτάθλημα και είχε τρομερή ομάδα. Έτυχε όλοι μας οι αμυντικοί να είναι τραυματίες ή τιμωρημένοι. Έρχεται και μου λέει ο προπονητής στη προπόνηση της Πέμπτης, "Την Κυριακή θα παίξεις λίμπερο". Του λέω "Εγω;". Δεν ήξερα αν θα μπορούσα να παίξω εκεί, αλλα ο προπονητής ήταν πολύ έξυπνος και ήξερε πως να σε πείσει. Με έπιασε και μου είπε, "Είσαι γρήγορος, είσαι δυνατός, μπορείς να παίξεις σκληρά και μπορείς να βγάλεις την μπάλα μπροστά." και τελικά με έπεισε. Ήμουν 20-21 χρονών και κερδίσαμε 2-0 και ήταν εξαιρετική εμφάνιση για όλη την ομάδα και για μένα προσωπικά γιατί έπαιζα πιο πίσω. Έχεις περισσότερο πλεονέκτημα γιατί βλέπεις το παιχνίδι μπροστά σου. Ήταν ένας ρόλος για λίγους παίκτες. Να σκεφτείς παίζαμε με 3 αμυντικούς μπροστά και εγώ έπαιζα πιο πίσω. Δεν μάρκαρα κάποιον συγκεκριμένο, αλλά έπρεπε να προσέχω αυτούς τους τρείς και να τους καλύπτω από πίσω, από πίσω ήταν μόνο ο τερματοφύλακας. Οπότε όπως λέω πάντα πρέπει να έχεις ψυχραιμία και αποφασιστικότητα για να παίξεις σε αυτή τη θέση. Ίσως τα είχα αυτά , ίσως επειδή ήμουν μικρός δεν σκεφτόμουν την ευθύνη που είχα μέσα στην ομάδα. Η αλήθεια είναι ότι ήταν καλό για μένα γιατί μετά από αυτό το παιχνίδι είπαν "Να τός, 21 χρονών και τον έχουμε για 10 χρόνια μαζί μας"».

Σε ποια θέση θα παίζατε στο σημερινό ποδόσφαιρο που δεν υπάρχει λίμπερο;

«Ναι, αλλά παίζουν πέντε αμυντικοί αλλά βλέπεις ότι υπάρχουν πάντα περίπου δύο στοπερ και ένας που παίζει λίγο πιο πίσω. Δεν ξέρω σε ποια θέση θα έπαιζα, γιατί το παιχνίδι έχει γίνει πιο κλειστό. Οι ομάδες στενεύουν τους χώρους μέσα στο γήπεδο και είναι τόσο δύσκολο να παίξεις. Παλιά μπορούσες να ελέγξεις την μπάλα, να τη χαμηλώσεις, να σηκώσεις το κεφάλι και να δεις. Κάποιοι λένε ότι το ποδόσφαιρο έχει χάσει τη λάμψη του ή ότι πολύ καλοί τεχνικά παίκτες δεν φαίνονται πια. Σήμερα είναι το ποδόσφαιρο είναι πιο περίπλοκο, πολύ πιο δύσκολο γιατί εκτός από το φυσική κατάσταση που πρέπει να είναι καλή, πρέπει να είσαι πολύ καλός τεχνικά. Πρέπει να έχεις ένα επίπεδο. Είχα καλό επίπεδο αυτό αλλά γνωρίζω ότι πολλές φορές εκμεταλλεύτηκα το ότι είχα μεγαλύτερη ευκολία στο παιχνίδι. Φαινόταν σαν να παίζω πολύ ήρεμα και χαλαρά, αλλα αυτός ήταν ο Ρικάρντο στο γήπεδο. Το ποδόσφαιρο σήμερα είναι πολύ περίπλοκο και δύσκολο να το αγαπάς γιατί απαιτεί μια φανταστική φυσική προετοιμασία. Γι αυτό δεν μπορούμε εύκολα να συγκρίνουμε το ποδόσφαιρο του παρελθόντος με το σημερινό. Πιστεύω ότι οι παίκτες που βγαίνουν καλοί τώρα είναι πολύ καλοί σε σύγκριση με τους καλούς παίκτες που έβγαιναν παλιά. Και παλιότερα έβγαιναν σπουδαίοι παίκτες αλλά πιο σπάνια. Θεωρώ ότι θα επιστρέψει η θέση του λίμπερο στο ποδόσφαιρο».

Πέρα από το ευρωπαϊκό, ποιο άλλο κύπελλο δεν θα ξεχάσετε;

«Αυτό ήταν το κύπελο του '69. Δεν έμαθα για την γέννηση μέχρι να φτάσω στο ξενοδοχείο γιατί τότε δεν υπήρχαν μέσα κοινωνική δικτύωσης. Είχαμε κερδίσει με 2-0 την Ατλέτικο στο Καλδερόν. Είναι φυσιολογικό να μιλάω γι’ αυτό, ήταν ο πρώτος μου τίτλος και μαζί γεννήθηκε και το πρώτο μου παιδί. Θυμάμαι τους εορτασμούς και την απίστευτη υποδοχή όταν φτάσαμε στην πόλη».

Από τον τελικό με την Άρσεναλ τι θυμάστε χαρακτηριστικά;

«Στον τελικό του Κυπέλλου υπήρχε ένα περιστατικό: Εκτελείται η πρώτη σειρά πέναλτι και ισοφαρίζουμε. Έχασε ο Μάριο ένα και χάνουν και αυτοί ένα. Και έρχεται η δεύτερη σειρά και πιστέψαμε όλοι, ενώ δεν είχαμε προπονηθεί καθόλου στα πέναλτι την προηγούμενη μέρα. Κοιτάξτε τι αυτοπεποίθηση είχαμε. Παίζαμε με την Άρσεναλ και δεν είχαμε προπονηθεί καθόλου στα πέναλτι. Ήταν απόφαση της στιγμής. Και θυμάμαι ότι ο Ραινερ ήταν μπροστά με τον Αλφρέντο ντι Στεφάνο και με τον διαιτητή, που ήταν αυστριακός και χρειαζόταν μετάφραση. Στο πάγκο είμασταν Καρέτε, Τεντίγιο, Μποτουμποτ, εγώ, Σάουρα. Και εμείς πιστεύαμε οτί ήταν δεύτερη σειρά από πέντε πέναλτι, ακόμα και ο τερματοφύλακας. Εκτελεί το πέναλτι και μένει ακίνητος, μέχρι που μας βλέπει να τρέχουμε προς το μέρος του. Δεν ήξερε ποιος ήταν ο τέταρτος. Και έτσι ήμουν στο πάγκο και ίσως λόγω της ανεμελιάς της ηλικίας επειδή ήμουν 22, 23 λέω θα το χτυπήσω εγώ πρώτος και πάω προς το γήπεδο, αλλά έρχεται ο Ραινερ και ο Ντι Στεφάνο. Μου λέει ο Ραινερ «Που πας;» και μου λέει «Όχι εσύ, εσύ δεν το έχεις να το χτυπήσεις» και του λέω «Γιατί; Τι σημασία έχει αν είναι ο πρώτος ή ο τελευταίος; Εγω θα το εκτελέσω πρώτος» («Αλλα αυτός δεν ήταν ο πρώτος που εκτέλεσε, ο Κεμπές») Υποτίθεται ότι ήταν ο πρώτος της δεύτερης σειράς, έτσι πίστευα εγω. Γιατί βέβαια, με εκείνο το άγριο βλέμμα του, όμως εγώ ήμουν έτοιμος, με τη μπάλα στο πόδι, λέγοντας ότι τώρα είναι η στιγμή να το εκτελέσω. Αλλά δεν το έκανα, και ο Ραινέρ με σταματά και μου λέει «Όχι δεν θα είσαι εσύ» και μετά με πιάνει ο Ντι Στέφανο και μου λέει «Θα το χτυπήσεις; Θα πας εσύ;» Τα εκτελούσαν οι πέντε πρώτοι και μου λέει εκείνος θα χτυπήσει τελευταίος και με σημείωσε στη λίστα. Του είπα «Κύριε, Μην ανησυχείς. Δεν ξέρω τι θα κάνω αλλά δεν πρόκειται να σε απογοητεύσω, θα το βάλω» και έτσι ακριβώς έγινε. Και μετά η Άρσεναλ έχασε και κερδίσαμε με το πέναλτι μου. Ήταν η χειρότερη διαδικασία πέναλτι που είχα δει ποτέ στην ζωή μου. Και όταν γύρισα οι συμπαίκτες μου μου έλεγαν «Ρε φίλε τι κότσια έχεις! Ξέρεις ότι αν το έχανες θα ήμασταν έξω;». Αυτή ήταν η αφέλεια της ηλικίας. Αργότερα εκτέλεσα και άλλο ένα πέναλτι, σε έναν αγώνα κυπέλλου με την Σεβίλλη. Τότε πια είχα περισσότερα χρόνια εμπειρίας, αλλά εκεί έστειλα την μπάλα ψηλά, στις εξέδρες. Και γύρισα στο πάγκο και είπα «Μην με ξαναυπολογίζετε για πέναλτι, δεν θα ξαναχτυπήσω ποτέ στην ζωή μου.» Και πράγματι, από τότε δεν ήθελα ούτε να βλέπω τα πέναλτι. Έφτασα σε σημείο να φοβάμαι και να αγχώνομαι».

Από τα ματς με τον Ηρακλή...

«Η καλύτερη ανάμνηση είναι όταν έπρεπε να παίζω ανάμεσα στους στόπερ μαζί με αυτόν που έπαιξα όλα τα παιχνίδια. Πιστεύω είναι Αργεντίνος, επιθετικός σέντερ φορ ή γενικά κάποιος απο τη Νότια Αμερική. Ήταν πιο δύσκολο από το ματς με την Αμερική εναντίον Ιράν, για μένα ήταν καλή εμπειρία. Και τα δύο παιχνίδια και κυρίως η ατμόσφαιρα στην Ελλάδα, το να παίζεις στην Ελλάδα. Να έχεις στο μυαλό σου ότι εκείνη την εποχή, το ’90, ήταν η μόνη φορά που έχω παίξει στην Ελλάδα και η μόνη φορά που έχω παίξει στην Ιταλία. Η ατμόσφαιρα δεν ήταν ενοχλητική για εμάς αλλά εκεί φαίνονται οι οπαδοί, το πάθος για το ποδόσφαιρο και γενικά για τον αθλητισμό. Έχετε ίδιο θυμό με τους Ισπανούς (γέλια). Ήμουν πολύ χαρούμενος όταν η Ελλάδα κέρδισε το 2004 το Εuro και σας υποστήριζα. Μου άρεσε πολύ η ομάδα, παρόλο που δεν είχε κανένα σουπερσταρ. Ήταν αμυντικά σκληροί, δύσκολο να σκοράρεις εναντίον τους».

Τι θυμάστε από το EURO 2004;

«Δεν θυμάμαι κανένα όνομα γιατί είμαι πολύ κακός με τα ονόματα, αλλά θυμάμαι ότι ήταν πολύ σκληροί αμυντικά. Η αλήθεια είναι ότι με το πάθος που έχετε στην Ελλάδα για τον αθλητισμό, θα έπρεπε να είχατε μεγαλύτερη παρουσία στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις. Είναι θέμα χαρακτήρα. Γι’ αυτό λέω ότι μοιάζετε περισσότερο με Λατίνους παρά με Ευρωπαίους. Είστε άνθρωποι παθιασμένοι, με έντονη προσωπικότητα και είναι κρίμα που δεν φτάνετε πάντα στο υψηλότερο επίπεδο. Κοιτά την Τουρκία για παράδειγμα. Έχει κατακλύσει την Ευρώπη με παίκτες. Αυτό είναι που πρέπει να γίνει, άνοιγμα προς τα έξω, αλλά κυρίως δουλειά στις ακαδημίες. Γιατί ταλέντο υπάρχει παντού και παιδιά υπάρχουν σε κάθε χώρα».

Ποιο δύσκολος αντίπαλος στην καριέρα σας;

«Γιόχαν Κρόιφ. Για όλα. Σήμερα όταν με ρωτάνε τι θα πρότεινα σε έναν ποδοσφαιριστή στην ζωή του, αυτό που λέω είναι να μην χρειαστεί να τον αντιμετωπίσεις. Γιατί εγώ το ήξερα, ότι ήταν ένα φαινόμενο, ένα καθαρό θέαμα. Αν ήθελε να κερδίσει το παιχνίδι σε πέντε λεπτά, το κέρδιζε. Πρέπει όμως να πω ότι μπορούσε να σου κερδίσει το παιχνίδι σε πέντε λεπτά, αλλά μετά εξαφανιζόταν, πήγαινε δίπλα στον τερματοφύλακα του, μπορούσε να καπνίσει ένα τσιγάρο ή να παίξει χαρτιά. Αλλα ήταν ο παίκτης που αναρωτιόσουν από που θα σου βγει. Τον μάρκαρα στο τελευταίο παιχνίδι που έπαιξε στην Μπαρτσελόνα. Τον μάρκαρα εκεί στην Βαρκελώνη στα 19 μου και δεν υπήρξε κανένας άλλος παίκτης που με έκανε να περάσω χειρότερα. Ήταν καθαρός αυτοσχεδιασμός. Είχε απίστευτη ταχύτητα, απίθανες αλλαγές ρυθμού και λες, "αυτόν δεν μπορεις να τον πιάσεις|. Εγώ στεκόμουν δίπλα του και σκεφτόμουν "Από που θα μου ξεφύγει;" γιατί δεν ήξερες από πού θα πάει. Μπορούσε από δεξιά, με το αριστερό, να σε ντριμπλάρει, να σταματήσει και να ξεκινήσει πάλι. Για μένα ήταν πραγματικό θέαμα. Τότε κάποιοι από την Μπαρτσελόνα μίλησαν μαζί μου, μου είπαν να πάω εκεί, αλλά εγώ έμεινα στην Βαλένθια. Ήμουν πάντα πιο σταθερός σε αυτό. Νομίζω ότι ήμουν από τους τελευταίους παίκτες που έκαναν έναν "αγώνα τιμής". Εμείς από την Βαλένθια είμαστε έτσι, είναι θέμα συνείδησης. Δηλαδή και εγώ ο ίδιος, ήμουν σε μια ηλικία που έπρεπε να σκεφτώ δύο πράγματα. Πρώτον, ότι θα έπρεπε να ξεκινήσω από το μηδέν. Και δεύτερον η συνείδηση μου γιατί σκέφτηκα ότι μπορώ να πάω στην Ρεάλ Μαδρίτης και ίσως να παίξω σε EURO ή Μουντιάλ, γιατί είναι πιο εύκολο να παίζεις εκεί και να κερδίσω και περισσότερα χρήματα από ότι στην Βαλένθια. Αλλά σκέφτηκα "Και όταν επιστρέψω; Που θα κρυφτώ για να μην μου πει κανείς τίποτα;". Αυτό με βάρυνε πολύ και δεν μπορούσα να το ξεπεράσω. Και τελικά δεν το σκέφτηκα ποτέ πραγματικά, ότι θα μπορούσα να έχω παίξει σε Euro ή Μουντιαλ. Είχαμε ομάδα για να παλέψουμε για το πρωτάθλημα άλλα ποτέ υπήρχε η απαίτηση από την διοίκηση. Αλλά δεν σκέφτηκα ποτέ "και αν δεν είχα φύγει;"».

Ποια ήταν η πιο δύσκολη στιγμή στην καριέρα σας;

«Η απόσυρση μου. Έπαιζα για 17 χρόνια ως ποδοσφαιριστής. Κανείς δεν με ανάγκασε να σταματήσω. Αν ήταν στο χέρι μου, θα συνέχιζα να παίζω έναν ακόμη χρόνο. Εκείνη τη σεζόν δεν ήμουν βασικός, αλλά θα μπορούσα να είμαι μια καλή εφεδρική επιλογή. Ήμουν γύρω στα 34-35, αρκετά μεγάλη ηλικία για εκείνη την εποχή, αλλά σωματικά ήμουν πολύ καλά. Μετά έπαιξα έναν χρόνο στην Καστεγιόν, στη Β’ κατηγορία, έπαιξα 42 παιχνίδια, σχεδόν χωρίς προπονήσεις. Δεν μπορώ να πω ότι ήταν η καλύτερη ανάμνηση. Ήταν ένας πολύ μακρύς και δύσκολος μήνας, με πάρα πολλές εκδηλώσεις, αναγνωρίσεις, αφιερώματα, παρουσιάσεις. Είχα κουραστεί, είχα φτάσει στο σημείο να θέλω να τελειώσουν όλα. Τελείωσε το τελευταίο παιχνίδι και μετά από δύο μέρες γύρισα στο σπίτι και είπα στην οικογένεια μου "Φεύγω". Πήγα στην Αργεντινή για έναν μήνα, έχω συγγενείς εκεί. Δεν ήθελα να ξέρω τίποτα για το ποδόσφαιρο. Ήμουν τόσο κουρασμένος και ψυχολογικά εξαντλημένος. Είναι πολύ δύσκολο, μετά από τόσα χρόνια, πρώτα να το αποδεχτείς και μετά να το ζήσεις. Είναι πραγματικά πολύ, πολύ δύσκολο. Ήθελα να παίξω ένα τουλάχιστον ημίχρονο, γιατί ένιωθα καλά και το ήθελα. Ειδικά μετά από μια πολύ έντονη εβδομάδα. Αλλά δεν άντεξα στα 20 λεπτά, δεν μπορούσα άλλο. Και είπα: "φτάνει, φτάνει.. είναι σαν κανονικό παιχνίδι αλλά εγώ φεύγω δεν αντέχω άλλο". Βγήκα λοιπόν γιατί δεν μπορούσα να συνεχίσω, ήμουν πολύ συγκινημένος».

Ποια είναι η σχέση σας με τη Βαλένθια και τι σημαίνει για εσάς;

«Εγώ ποτέ δεν είχα προβλήματα με τον σύλλογο, ούτε ο σύλλογος θα έχει ποτέ πρόβλημα μαζί μου. Η σχέση μας δεν θα έλεγα ότι ήταν ιδανική, αλλά υπήρχε πάντα πολύς σεβασμός. Πρώτα απ’ όλα γιατί υπήρχε εκτίμηση και, επιπλέον, εγώ είμαι Βαλενθιάνος από πάντα. Για μένα, πάνω απ’ όλα ήταν ο σεβασμός προς τον σύλλογο, όποιος κι αν ήταν στη διοίκηση. Μπορεί να πει κάποιος ότι ίσως θα μπορούσαν να με είχαν βοηθήσει περισσότερο σε κάποιες δύσκολες στιγμές .Αλλά ίσως να μην ήταν δική τους ευθύνη. Εγώ βρίσκομαι εδώ σχεδόν 50 χρόνια. Τον Οκτώβριο συμπληρώνονται 50 χρόνια από το ντεμπούτο μου. Τώρα είμαι 69, άρα μιλάμε για μισό αιώνα στη Βαλένθια. Ό,τι κι αν έγινε όλα αυτά τα χρόνια, όποιος κι αν ήταν επικεφαλής ή όχι, για μένα ο σύλλογος ήταν πάντα πάνω απ’ όλα. Με είχαν κοντά τους όταν το ήθελαν και όταν δεν το ήθελαν και ειλικρινά δεν με ενόχλησε, ούτε με πείραξε αν κάποιες φορές ήμουν πιο στο περιθώριο. Όμως θεωρώ ότι ο σύλλογος πρέπει πάντα να φροντίζει όλους όσοι έχουν περάσει από αυτόν, όχι μόνο τους παίκτες, αλλά και τους τεχνικούς, τους προπονητές, όλους όσοι ανήκαν ή ανήκουν σε αυτόν. Πρέπει να υπάρχει αναγνώριση, γιατί πολλές φορές δεν εκτιμάται σωστά η δουλειά όλων όσοι βρίσκονται πίσω. Και αυτό είναι σημαντικό, γιατί αν θέλεις να μεταδώσεις αξίες στους νέους ανθρώπους, πρέπει να ξεκινήσεις από εκεί, να τους μάθεις πρώτα να σέβονται και να εκτιμούν».