Άλεν Άιβερσον: Με την ψυχή θηρίο ανήμερο

Τα πράγματα για τον Άιβερσον δεν ήταν εύκολα. Και δεν μιλάμε μόνο για το μπάσκετ. O μικρός ήρωας της ιστορίας μας μεγάλωσε με τη μητέρα του. Ο πατέρας του δεν ήταν εκεί. Προβλήματα με τον νόμο, φυλακή, εμπόριο ναρκωτικών, σύλληψη μπροστά στα μάτια του παιδιού του… Η μάνα, λοιπόν, ήταν αυτή που ανέλαβε τα πάντα! Φαγητό, στέγη, ρούχα, εκπαίδευση. Βέβαια, η λέξη «ανέλαβε» δεν είχε τη δύναμη που πιστεύουμε. Η μαμά Άιβερσον έπρεπε να δουλέψει σκληρά και για πολλές ώρες. Τι σήμαινε αυτό; Σήμαινε ότι ο γιος έμενε αρκετές ώρες μόνος, χωρίς επιτήρηση και χωρίς, κυρίως, καθοδήγηση. Ο δρόμος έγινε το δεύτερο σπίτι του και οι παρέες το στήριγμα του.

Ο μικρός AI ζούσε σε ένα σπίτι που για χρόνια δεν είχε σταθερό τηλέφωνο. Και το ηλεκτρικό δεν ήταν πάντα δεδομένο. Επειδή, λοιπόν, η μάνα του δεν είχε κάποιον να τη βοηθήσει, έλπιζε ότι ο γιος της θα μείνει στο σχολείο και θα είναι φρόνιμος. Δεν μπορούμε να πούμε ότι ο Άιβερσον δεν έμεινε εκεί που πρέπει να είναι τα παιδιά. Ωστόσο, δεν ήταν και με τα δύο πόδια στις σχολικές αίθουσες. Υπήρχαν πολλές φορές που θα έμενε εκτός σχολικού περιβάλλοντος και με τους φίλους του θα γυρνούσε στους δρόμους για να διασκεδάσει και να κάνει νταραβέρι. Ξέρετε, ο μικρός είχε καταλάβει τις δυσκολίες του σπιτιού και πως η επιβίωση ήταν μονόδρομος. Έτσι, υπέπεσε στο παράπτωμα των μικροκλοπών, στη διακίνηση ουσιών. Μάλιστα, η ενασχόληση με τις «χημείες» παραλίγο να τον σκοτώσει.

Κάποιο βράδυ, άλλος διακινητής, «βαποράκι», του έστησε καρτέρι και τον λήστεψε με την απειλή όπλου. Η σκανδάλη δεν τραβήχτηκε λόγω της ψυχραιμίας που έδειξε ο Άιβερσον. Αν είχε γίνει, τίποτε απ’ όλα όσα έκανε στο μέλλον δεν θα υπήρχε. Αυτό που τον έβαλε τελικά στον σωστό δρόμο, ήταν κάποιοι συγγενείς, προπονητές και δάσκαλοι. Τα πρόσωπα αυτά είδαν το ταλέντο του στο φούτμπολ και στο μπάσκετ και τον βοήθησαν όπως μπορούσαν. Υπήρξαν στιγμές που έμενε στο σπίτι κάποιου προπονητή στη διάρκεια των σχολικών του χρόνων και υπήρξαν κόουτς που τον είχαν υπό την προστασία, τον έλεγχό τους.

Ο Άιβερσον έδειξε αμέσως το ταλέντο του. Γρήγορος, ατρόμητος, έξυπνος. Τον κέρδισε το μπάσκετ και ήταν αυτό που θα του έδινε το εισιτήριο για ένα καλό κολέγιο, για ένα σοβαρό μπασκετικό πρόγραμμα στο NCAA. Ο Άιβερσον, όμως, έμενε πάντα πιστός στις παρέες του και στα όνειρά τους, στα νταραβέρια τους.

Όλοι ήθελαν γρήγορα χρήματα, δόξα. Λογικό. Οι δρόμοι ήταν δύο: μπάσκετ ή ραπ. Το αφιλόξενο, ρατσιστικό, άγριο, κοινωνικό περιβάλλον είχε άλλα σχέδια και αυτά περνούσαν μέσα από τη φυλακή και όχι από το κολέγιο!

Ναι, όσοι ασχολείστε με το ΝΒΑ και ξέρετε το όνομα του Άιβερσον, γνωρίζετε ότι έμεινε για λίγο καιρό στη φυλακή. Πώς, όμως, έφτασε ως εκεί; Τι έγινε και παραλίγο να πάει στράφι όλη του η ζωή; Πώς, ενώ είχε καταδικαστεί σε πολυετή φυλάκιση, βγήκε από τη φυλακή στους τέσσερις μήνες;

Πάμε, λοιπόν, στο 1993. Ο Άιβερσον δεν έχει κλείσει ακόμη τα 18. Τα πάντα έγιναν μέσα σε μια αίθουσα μπόουλινγκ. Πριν απ’ αυτό όμως, ήταν κάτι άλλο, κάτι που έχει περάσει απαρατήρητο. Ο έφηβος A.I είχε τα ζόρια στο σπίτι (σ.σ τα αναφέραμε πιο πάνω) ενώ πλέον υπήρχε και η πίεση του μπάσκετ. Το «Bethel High School» περίμενε πολλά απ’ αυτόν και ο ίδιος ονειρευόταν ένα καλό κολεγιακό πρόγραμμα. Ο τότε προπονητής του, ο Mike Bailey, που τον στήριξε όσο λίγοι, κάτι σαν πατρική φιγούρα, του είχε ζητήσει να χαλαρώσει.

Πριν, λοιπόν, το συμβάν στην αίθουσα μπόουλινγκ, ο Άιβερσον και οι φίλοι του βρίσκονται σε ξενοδοχείο του Χάμπτον. Και ενώ χαλαρώνουν στο δωμάτιο, κάτω, στην είσοδο, ακούγονται πυροβολισμοί! Κατεβαίνουν μετά από λίγο και βλέπουν αστυνομία, περιοριστικές κορδέλες, μπλε-κόκκινα φώτα… Κάποιος είχε δολοφονηθεί. Ο Άιβερσον και η παρέα του έχουν φύγει και γλιτώσει τη φασαρία. Παρ’ όλα αυτά, ο κόουτς Bailey μαθαίνει τι έχει συμβεί και γίνεται έξαλλος. Για τον Άιβερσον οι πυροβολισμοί δεν ήταν κάτι καινούργιο. Ωστόσο, μετά τον αγώνα που έδωσε το σχολείο του την Παρασκευή, πήρε την εντολή από τον προπονητή του να κάνει το Σαββατοκύριακο πράγματα που κάνουν παιδιά στην ηλικία του, «φυσιολογικά». Έτσι, στις 13 Φεβρουαρίου 1993, αυτός και οι φίλοι του βρέθηκαν στο «Circle Lanes Bowling Alley».

Ο Άιβερσον δεν ήταν με τους κολλητούς του από το Newport News, αυτούς που θα έμεναν για πάντα δίπλα του. Επίσης, δεν πίστευε ότι μπορούσε να γίνει κάτι σοβαρό στο Χάμπτον. Όλοι διασκεδάζουν. Ο Άιβερσον και η παρέα του κάνουν φασαρία, πειράζουν ο ένας τον άλλο. Κάποια στιγμή πάει στο μπαρ για να πάρει κάτι να φάει. Εκεί κάθονταν διάφοροι λευκοί οι οποίοι έμεναν σε μια εύπορη συνοικία που οι μαύροι δεν ήταν καλοδεχούμενοι. Στον ίδιο χώρο με τον Άιβερσον, εκείνη τη στιγμή, στεκόταν ένας 22χρονος νεαρός, λευκός, με ύψος κοντά στο 1.90μ και βάρος 100 κιλά.

Έπινε μπίρα με τους δικούς του και όταν ο Άιβερσον πλησίασε στο μπαρ του είπε κάτι προσβλητικό, ρατσιστικό. Ο Άιβερσον απάντησε και τότε ήρθαν οι φίλοι του να τον βγάλουν από κει. Ε, αμέσως μετά ξεκίνησε ο καβγάς. Η κατάληξη ήταν αυτή: ο Άιβερσον και οι φίλοι του αντιμετωπίστηκαν ως συμμορία, δεν τους αναγνωρίστηκε το ελαφρυντικό της ηλικίας, ενώ είχε κατατεθεί, ψευδώς, ότι αυτός επιχείρησε να χτυπήσει κάποιον με μεταλλική καρέκλα. Ο δικαστής ήταν αμείλικτος: 15 χρόνια φυλάκιση.

Ο Άιβερσον, όσο ήταν στη φυλακή, προσπάθησε να βγει με εγγύηση περιμένοντας την εκδίκαση της έφεσής του. Καμία προσπάθεια δεν τελεσφόρησε. Τότε, λοιπόν, αποφάσισε να αλλάξει δικηγόρους. Την υπεράσπισή του ανέλαβαν οι Larry Woodward, Tom Shuttleworth. Οι νέοι δικηγόροι στράφηκαν στον κυβερνήτη της Βιρτζίνια, τον Ντάγκλας Γουάιλντερ (Douglas Wilder). Ο Γουάιλντερ ήταν μαύρος και απόγονος σκλάβων. Τα τηλεφωνήματα ξεκίνησαν… Όσο διήρκησε η προσπάθεια, φίλοι και γνωστοί ανέλαβαν τα έξοδα. Και η μεγάλη μέρα ήρθε!

Στις 30 Δεκεμβρίου 1993, τεσσερισήμισι μήνες έγκλειστος, ο αρχιφύλακας είπε στον πιτσιρικά Άιβερσον: «Αγόρι μου, ο κυβερνήτης διέταξε την απελευθέρωσή σου». Βέβαια, αυτό δεν έγινε άνευ όρων. Ο φέρελπις νέος έπρεπε να τηρήσει, εκπληρώσει, κάποιους όρους: δεν μπορούσε να παίξει οργανωμένο μπάσκετ, έπρεπε να περάσει τις σχολικές εξετάσεις, να πάρει το δίπλωμά του και φυσικά να μην μπλέξει ξανά σε τίποτα παράνομο. Και μαντέψτε τι έγινε. Ο Άιβερσον έκανε ακριβώς ό,τι έπρεπε για να επιστρέψει στο άθλημα που αγάπησε. Αφού αντεπεξήλθε στις ακαδημαϊκές απαιτήσεις, του επετράπη να συνεχίσει με το οργανωμένο μπάσκετ. Το Τζόρτζταουν περίμενε.

Η αποδοχή από το φημισμένο κολέγιο και τον προπονητή του, τον Τζον Τόμπσον, δεν ήρθε εύκολα και απλά. Για να γίνει αυτό έπρεπε η μητέρα του να παρακαλέσει τον προπονητή να τον δεχτεί. Όσο ο Άιβερσον ήταν στη φυλακή, η μάνα του ήρθε σε επαφή με τον Τόμπσον. Και το βασικό επιχείρημα της ήταν ένα: Αν ο κόουτς Τόμπσον δεχόταν τον γιο της στο πρόγραμμα του κολεγίου, θα του έσωζε τη ζωή! Αυτός είδε την αληθινή αγωνία της μανάς για το παιδί της και δέχτηκε τον Άιβερσον στους «Χόγιας» (σ.σ το παρατσούκλι της ομάδας μπάσκετ του Τζόρτζταουν). Ο Τόμπσον καθοδήγησε τον νεαρό ΑΙ εντός και εκτός παρκέ. Του έμαθε πώς να χειρίζεται δύσκολες άμυνες, να προσαρμόζεται στο παιχνίδι. Του έμαθε πώς να αντιμετωπίζει τα ΜΜΕ και πώς να αποφεύγει κακοτοπιές που θα μπορούσαν να ακυρώσουν το μέλλον του στο ΝΒΑ. Δεν τον έκρινε ποτέ για το παρελθόν του και τον υπερασπίστηκε όποτε χρειάστηκε. Μάλιστα, σε ένα παιχνίδι απαίτησε να κατέβει πανό που αναφερόταν στο ποινικό παρελθόν του παίκτη του. Εάν αυτό δεν γινόταν, ήταν αποφασισμένος να πάρει την ομάδα και να φύγει! Ο Άιβερσον διέπρεψε στο NCAA και στις δύο σεζόν που αγωνίστηκε είχε 23 πόντους, 4.6 ασίστ, 3.6 ριμπάουντ, 3.2 κλεψίματα και 4.1 λάθη ανά παιχνίδι.

Το ΝΒΑ ήταν ο αναπόφευκτος προορισμός του Άιβερσον. Η επαγγελματική λίγκα δεν είχε ξαναδεί κάτι τέτοιο. Ο A.I είχε αδιανόητη ταχύτητα, εκπληκτικό χειρισμό ντρίμπλας, δεν σταματούσε να πηγαίνει προς το καλάθι και δεν φοβόταν κανέναν! Όταν οι Φιλαδέλφεια Σίξερς τον διάλεξαν στο νο1 του ντραφτ, το 1996, ήξεραν τι έπαιρναν. Ο Άιβερσον ήταν βγαλμένος από video game και το απέδειξε από την rookie σεζόν του. Το ξεκίνημά του στον κόσμο των μεγάλων ακινητοποιήθηκε σε μια στιγμή, σε μια crossover…

Κανείς, λοιπόν, δεν μπορεί να ξεχάσει τις φοβερές ντρίμπλες του Άιβερσον πάνω στον Μάικλ Τζόρνταν. Στις 12 Μαρτίου του 1997 ο ρούκι των Σίξερς δεν φοβήθηκε να τα βάλει με τον τεράστιο MJ. Οι Σίξερς έπαιζαν με τους πρωταθλητές Μπουλς και ο «Answer» ήθελε να κάνει τον κόσμο να τον προσέξει ακόμα περισσότερο. Ο A.I έπαιξε ένας με έναν τον Air. Το πλήθος τρελάθηκε και περίμενε να δει τι θα κάνει.

Ο άνθρωπος που δόξασε τη φανέλα των Σίξερς, έκανε μια μικρή ντρίμπλα προς τα αριστερά, στη συνέχεια έφυγε προς τα δεξιά, ξεφορτώθηκε τον Μάικλ και έστειλε τη μπάλα στο διχτάκι. Ο «Answer» πέτυχε ρεκόρ καριέρας εκείνη τη βραδιά με 37 πόντους, αλλά το σημαντικότερο για αυτόν ήταν εκείνη η φοβερή κίνηση πάνω στον GOAT.

Με όσα ξέρουμε πια και με την απόσταση του χρόνου, ο Α.Ι ανήκει σίγουρα στην κατηγόρια των παικτών που δικαιούνται να έχουν στο χέρι τους τουλάχιστον ένα δαχτυλίδι του ΝΒΑ. Ο τρόπος που έπαιζε ήταν βγαλμένος από όνειρο, ήταν αληθινά μοναδικός και το έδειξε καθ’ όλη τη διάρκεια της ακμής του. Ο Άιβερσον ήξερε να εκμεταλλεύεται τις αδυναμίες των αντιπάλων του, έμαθε να κάνει πίσω και να αξιοποιεί τους συμπαίκτες του και φυσικά ήταν πάντα παρών στα δύσκολα. Η επαφή με το καλάθι, η ικανότητά του να διεισδύει, να ανοίγει χώρους στις άμυνες, η γρήγορη εκτέλεση από μέση και μακρινή απόσταση, ο έλεγχος του σώματός του στην επαφή, η άμυνα πάνω στην μπάλα… Αυτά τον έκαναν ασταμάτητο και τον οδήγησαν μια ανάσα από τον τίτλο του ΝΒΑ.

O Άιβερσον έκανε πράματα και θάματα τη σεζόν 2000-01. Οι Σίξερς τελείωσαν τη regular season με ρεκόρ 56–26 στη σεζόν, το καλύτερο στην Ανατολική Περιφέρεια, κατακτώντας την πρώτη θέση. Πριν αγγίξει, όμως, την κορυφή, έπρεπε να βρεθεί κοινός κώδικας επικοινωνίας του Α.Ι με τον προπονητή του, τον Λάρι Μπράουν. Ο τελευταίος ήταν αυστηρός, ζητούσε πειθαρχία και υπακοή στις εντολές, στο πλάνο του. Ο Άιβερσον αρχικά αρνούνταν να μπει σε καλούπια.

Ο Μπράουν δεν άντεχε άλλο με τα τερτίπια του παίκτη του και απαίτησε να γίνει ανταλλαγή. Η άρνηση του Ματ Γκάιγκερ να «σπάσει» το συμβόλαιό του ακύρωσε τη συμφωνία με τους Πίστονς. Ο «Answer» συνειδητοποίησε τα λάθη του, τα βρήκε με τον προπονητή του και έφτασε στην καλύτερη σεζόν της καριέρας του.

Ο Άιβερσον είχε μέσο όρο 31,1 πόντους, κερδίζοντας τον δεύτερο τίτλο σκόρερ του στο NBA. Ήταν κορυφαίος και στα κλεψίματα με 2,5 ανά αγώνα. Ο A.I δεν γινόταν να μην ανακηρυχθεί ΜVP. Με ύψος 1.80μ. μέτρα έγινε ο πιο κοντός που κέρδισε το βραβείο MVP. Είχε 93 ψήφους για την πρώτη θέση από τις 124 πιθανές.

Στα playoffs κουβάλησε τους Σίξερς μέχρι και τους τελικούς του ΝΒΑ, εκεί όπου βρήκε τους απίθανους Λέικερς και το δίδυμο των Κόμπι Μπράιαντ, Σακίλ Ο'Νιλ.

Ο «Answer» οδήγησε τους Σίξερς στους πρώτους τελικούς τους από το πρωτάθλημα του 1983. Στον πρώτο αγώνα των τελικών του NBA του 2001, ο παιχταράς σημείωσε 48 πόντους, τους περισσότερους στον αγώνα και οι Σίξερς επικράτησαν με 107-101. Ήταν η μόνη ήττα των Λέικερς στα πλέι οφ εκείνη τη χρονιά. Φυσικά τότε έμεινε στην ιστορία και το απίθανο stepover κόντρα στον Τάιρον Λου μετά από ένα κρίσιμο σουτ. Οι 48 πόντοι του παραμένουν οι περισσότεροι που έχουν σημειωθεί ποτέ σε ντεμπούτο σε τελικούς του NBA.

Ο Άιβερσον άλλαξε το ΝΒΑ και έφερε τη δική του κουλτούρα στο άθλημα. Ο «Answer» ήταν το Νο.1 του draft και δικαιολόγησε απόλυτα τον τίτλο. Έφερε το χιπ χοπ στην κορυφαία λίγκα του πλανήτη, ενώ πάλεψε για τους αδικημένους, τους καταπιεσμένους. Θιασώτης της ισότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης.
Ένα τεράστιο ταλέντο που έφερε τη δική του μόδα στο ΝΒΑ και έκανε πολλά μικρά παιδιά να θέλουν να του μοιάσουν. Φορούσε το υπέροχο στραβό καπέλο στο κεφάλι, έφτιαχνε με μαεστρία τα κοτσιδάκια του, ενώ επέλεγε τα φαρδιά παντελόνια, κάτι που δεν άρεσε και πολύ στον πρώην κομισάριο Ντέιβιντ Στερν και τον έκαναν να φέρει dress code στη λίγκα.

Το 2005 το ΝΒΑ θέσπισε έναν ενδυματολογικό κώδικα απαγορεύοντας το στυλ που έφερε στη λίγκα ο Άιβερσον! Στη γενικότερη επίδρασή του στο κομμάτι της μόδας, προσθέστε το προστατευτικό μανίκι που φορούσε στο δεξί χέρι. Όπως έχει πει, το φορούσε επειδή όταν έκανε ντράιβ έπεφτε συνέχεια με τη δεξιά πλευρά στο παρκέ. Ε, σε πολύ λίγο χρόνο αυτό έγινε αντικείμενο μίμησης και μόδας.

Στην ιστορία έχει μείνει η κίνηση σήμα-κατατεθέν, όπου έβαζε το χέρι του στο αυτί του και ζητούσε παραπάνω θόρυβο από το κοινό της Φιλαδέλφεια. Ένας αρτίστας, ένας μάγος πάνω στο παρκέ.

Στις 7 Μαΐου 2002, ο σταρ των Σίξερς απάντησε στον κόουτς Μπράουν και σε όσους τον κατηγορούσαν για την απουσία του από προπονήσεις της ομάδας. Τα λόγια του σε εκείνη τη συνέντευξη Τύπου έμειναν για πάντα. Ιδού τι είπε:

«Καθόμαστε εδώ -υποτίθεται ότι είμαι ο καλύτερος παίκτης της ομάδας- και μιλάμε για προπόνηση. Εννοώ, ακούστε… Συζητάμε για προπόνηση. Όχι για το ματς, όχι για τον αγώνα, αλλά για προπόνηση! Δεν μιλάμε για το παιχνίδι για το οποίο πηγαίνω κάθε βράδυ στο παρκέ σαν να είναι ο τελευταίος αγώνας μου… Μιλάμε για προπόνηση, ρε φίλε;! Εσείς νομίζετε ότι αναδεικνύεσαι MVP χωρίς προπόνηση και αυτό είναι φανταστικό… Μιλάμε για προπόνηση; Μια ατάκα που δεν θα ξεχαστεί ποτέ».

Aς γυρίσουμε, όμως, στο χιπ χοπ, το οποίο τρέλανε πολύ κόσμο και τους πήρε μαζί στο... ταξίδι. Ο Άιβερσον μίλησε στην ψυχή των αδύναμων, των καταπιεσμένων, των αδικημένων. Έδωσε μια... σανίδα σωτηρίας σε αμέτρητους νέους που αντιμετώπιζαν τη φτώχεια. Ο Άιβερσον ήταν μια... επανάσταση και την έφερε μέσω της χιπ χοπ κουλτούρας. «Εκπροσώπησε τον πολιτισμό μας μέσα και έξω από το γήπεδο. Δεν ντρεπόταν και δεν ζητούσε συγγνώμη για το ποιος ήταν ακόμα κι όταν οι κανόνες είχαν σχεδόν τεθεί για να αποτύχει με την έννοια του πώς «πήγαινε η ζωή του», είχε πει ο Στεφ Κάρι για εκείνον.
Μπορεί να μην πήρε πρωτάθλημα, αλλά αποτελεί ένα σύμβολο για πολλούς ανθρώπους, φέρνοντας τη δική του επανάσταση στο ΝΒΑ. Εκτός από το χιπ χοπ έφερε και το street basketball στο ΝΒΑ, αφού τα μαγικά και τα κόλπα του ήταν μοναδικά και έκανε πολλά παιδιά να θέλουν να τα αντιγράψουν στα ανοιχτά γηπεδάκια των ΗΠΑ. Ο Άλεν Άιβερσον είχε ψυχή καθαρή, κρυστάλλινη, που έκαιγε σαν τον πάγο και έλιωνε μέσα στον πορτοκαλί ήλιο της ζωής και του μπάσκετ.

-Cover Photo: Χρήστος Ζωίδης

*Αντλήθηκαν πληροφορίες από το βιβλίο "Misunderstood: Allen Iverson. A Memoir"