Τραγωδία του Μονάχου: Ο αγώνας του πιλότου για δικαίωση

Γεννημένος το 1921 στο Λονδίνο, ο Θέιν ξεκίνησε την καριέρα του από τη Βρετανική Πολεμική Αεροπορία εν μέσω Β' Παγκοσμίου Πολέμου, πριν αφήσει τη RAF το 1952 προκειμένου να εργαστεί στην British European Airways. Έξι χρόνια αργότερα, θα αναλάμβανε να φέρει την αποστολή της Γιουνάιτεντ πίσω στην Αγγλία μετά τον αγώνα με τον Ερυθρό Αστέρα για το Κύπελλο Πρωταθλητριών στο Βελιγράδι. Η στάση στο Μόναχο για ανεφοδιασμό, θα αποδεικνυόταν μοιραία...

Ο Θέιν είχε πιλοτάρει το αεροσκάφος από την Αγγλία στη Γιουγκοσλαβία, ωστόσο στην επιστροφή, παρέδωσε το πηδάλιο στον συγκυβερνήτη του, Κένεθ Ρέιμεντ, έναν 37χρονο βετεράνο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Οι δύο πρώτες απόπειρες για απογείωση τις μεσημεριανές ώρες της 6ης Φεβρουαρίου δεν συνοδεύτηκαν από επιτυχία, με τους επιβάτες να επιστρέφουν στο αεροδρόμιο εν μέσω ενός χιονισμένου τοπίου. Ο Θέιν συνομίλησε με τον μηχανικό για τις δυσκολίες που έβλεπε πως αντιμετώπιζε το αεροσκάφος στην προσπάθεια να απογειωθεί και κατέληξαν πως, προκειμένου να μην διαταραχθεί το πρόγραμμα, θα γίνει μία ακόμη απόπειρα.

Έτσι κι έγινε, όμως όταν το αεροσκάφος έφτασε ταχύτητα μεγαλύτερη της επιτρεπτής για ματαίωση της απογείωσης, η επιτάχυνση μειώθηκε και ο Ρέιμεντ ούρλιαξε «Χριστέ μου, δεν θα τα καταφέρουμε». Το ρολόι σταμάτησε στις 15:04, με το αεροπλάνο να χτυπάει στην περίφραξη του αεροδρομίου, σε ένα σπίτι και σε ένα δέντρο, πριν τυλιχτεί στις φλόγες. Οι δύο πιλότοι επέζησαν, όμως ο Ρέιμεντ είχε παγιδευτεί, ενώ ο Θέιν βγήκε από το παράθυρο και υποσχέθηκε ότι θα γυρίσει. Ο συγκυβερνήτης θα ανασυρόταν ζωντανός από τα συντρίμμια, όμως θα έχανε τη ζωή του μερικές εβδομάδες μετά, έχοντας τραυματιστεί βαρύτατα...

Οι γερμανικές αρχές διεξήγαγαν άμεσα έρευνα για να εντοπιστούν οι λόγοι του φρικτού δυστυχήματος, καταλήγοντας πως ο Θέιν ήταν υπεύθυνος, καθώς εντοπίστηκε πάγος στα φτερά του μοιραίου αεροσκάφους. Η σχετική αναφορά ξεκαθάριζε πως ήταν ευθύνη του πιλότου να εντοπίσει το πρόβλημα και να ζητήσει να καθαριστούν τα φτερά, με την αδυναμία του αεροπλάνου να πιάσει την απαιτούμενη ταχύτητα προκειμένου να απογειωθεί να οφείλεται εκεί. «Το αεροπλάνο ήταν καλυμμένο με χιόνι πάχους περίπου οκτώ εκατοστών, που θα μπορούσε να σκουπιστεί. Δεν μπορούμε να βρούμε άλλον λόγον για το δυστύχημα», διάβαζε κανείς.

Αυτό ήταν. Το όνομα του Τζέιμς Θέιν βρισκόταν πλέον παντού στα βρετανικά ΜΜΕ, με τον πιλότο να θεωρείται ο μοναδικός υπεύθυνος για την τραγωδία του Μονάχου. Ο ίδιος πάντως, θα απαντούσε πως «πρέπει να υπήρχε χιόνι στον αεροδιάδρομο, που μείωσε την ταχύτητά μας». Με τους Γερμανούς να επιμένουν πως δεν υπήρχε άλλη αιτία που θα μπορούσε να προκαλέσει το δυστύχημα, ο Θέιν έχασε την άδεια του να πιλοτάρει και έμεινε χωρίς δουλειά, με αποτέλεσμα να αποσυρθεί στο αγρόκτημά του και να ασχοληθεί με την εκτροφή πουλερικών. Παράλληλα, δεν σταματούσε τον αγώνα του για δικαίωση, διεξάγοντας μέχρι και δική του έρευνα, υπό το αβάσταχτο βάρος της τραγωδίας του '58. Η ζωή της οικογένειάς του είχε αλλάξει για πάντα, με απειλητικά γράμματα να καταφτάνουν διαρκώς στο σπίτι τους και τη μικρή κόρη του Θέιν να γίνεται στόχος εκφοβισμού στο σχολείο.

Ο Βρετανός είχε κρατήσει επαφές με τη χήρα του φίλου του Ρέιμεντ, ο γιος του οποίου μισούσε τον Θέιν θεωρώντας τον υπεύθυνο που έμεινε χωρίς πατέρα. Οι πληροφορίες αναφέρουν πως χρόνια μετά, τον κάλεσε στη φάρμα του για να του εξηγήσει τη δική του πλευρά, με τους δύο άντρες να συμφιλιώνονται.

Η δικαίωση που τόσο έψαχνε ο Θέιν, παρά τη σκληρή στάση των Γερμανών που τον είχαν υποδείξει ως υπαίτιο, θα ερχόταν έντεκα χρόνια μετά το δυστύχημα. Οι Βρετανοί άνοιξαν ξανά την υπόθεση το 1968 και μελετώντας φωτογραφίες που τραβήχτηκαν αμέσως μετά τη σύγκρουση, εντόπισαν ότι ο περιβόητος πάγος για τον οποίον έκανε λόγο η γερμανική αναφορά των ερευνών δεν υπήρχε. Αντιθέτως, η αντανάκλαση του φωτός από το υγρό έδαφος οδήγησε τις τοπικές αρχές σε λάθος συμπεράσματα. Ως αίτιο του δυστυχήματος, θεωρήθηκε ο πάγος στον αεροδιάδρομο, αυτό δηλαδή που έλεγε εξαρχής ο Θέιν.

Το όνομα του πιλότου καθάρισε τελικώς το 1969, όταν ο ίδιος ήταν πια 48 ετών. Η μάχη για δικαιοσύνη όμως τον είχε καταβάλει, ενώ η οικογένειά του αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα, με αποτέλεσμα να αναγκαστεί να πουλήσει τη φάρμα του το 1973. Η καρδιά του θα τον πρόδιδε το 1975, με τον ταλαιπωρημένο και βασανισμένο Θέιν να φεύγει από τη ζωή σε ηλικία 54 ετών στις 6 Αυγούστου.

Έγγραφα που για χρόνια ήταν απόρρητα, ήρθαν στο φως της δημοσιότητας αργά, πολύ αργά, και απέδειξαν ότι βρετανικοί πολιτικοί κύκλοι ανησυχούσαν πως το πόρισμα που αποκαθιστούσε τον πιλότο θα δημιουργούσε προβλήματα στις σχέσεις μεταξύ Αγγλίας και Γερμανίας. Μάλιστα, Βρετανοί υπουργοί φέρονται να είχαν συναντηθεί μυστικά τον Απρίλιο του 1969 και να είχαν παραδεχτεί πως «μία αναφορά που ουσιαστικά θα αποτελούσε επίθεση στους Γερμανούς δεν θα ήταν μια όμορφη εξέλιξη».

Κάπως έτσι, αποδείχτηκε πως όσα φώναζε ο Τζέιμς Θέιν για χρόνια, ήταν η πραγματικότητα. Επιβεβαιώθηκαν, μεταξύ άλλων, και τα λεγόμενα του επιζήσαντα της τραγωδίας, Χάρι Γκρεγκ, που έλεγε πως «ήταν βολικό να τα ρίξουν όλα στον πιλότο». Ένας αποδιοπομπαίος τράγος, που κουβάλησε για 17 χρόνια το γιγάντιο βάρος μιας ασύλληπτης τραγωδίας, ξέροντας μέσα του την αλήθεια. Μια αλήθεια που εντέλει έλαμψε, αλλά έλαμψε θαμπά και αργοπορημένα.