Από πού βρίσκουν τα λεφτά οι Τούρκοι; Οι μεταγραφές που σοκάρουν την Ευρώπη!

Και όλα αυτά είναι αρκετά εκπληκτικά, δεδομένου ότι το τουρκικό ποδόσφαιρο θεωρούνταν αφερέγγυο. Δεν πέρασαν πολλά χρόνια από τότε που προφητεύονταν οικονομικά καταστροφή για τις κορυφαίες ομάδες της χώρας. Οι τέσσερις μεγάλες, οι τρεις της Κωνσταντινούπολης, Μπεσίκτας, Φενερμπαχτσέ και Γαλατάσαραϊ, συν την πρωταθλήτρια του 2022 Τραμπζονσπόρ, είχαν συνολικά χρέος περίπου 2 δισεκατομμύρια ευρώ, το 2021.

Η κυβέρνηση, αφού προφανώς είχε κουραστεί να βοηθά οικονομικά τις ομάδες, τις έβαλε σε σχέδιο αποπληρωμής, σαν να έλεγε ένας γονιός στο παιδί του να πληρώσει για το σπασμένο παράθυρο σε μικρές δόσεις από τα χρήματα της δουλειάς του. «Τα τουρκικά κλαμπ δεν είναι πλέον οικονομικά βιώσιμα», είχε δηλώσει ο πρόεδρος της Τουρκικής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου, Γιλντιρίμ Ντεμιρόρεν, το 2019.

Η οικονομική κατάσταση δεν είναι καλή ούτε στο ποδόσφαιρο. Τα πράγματα ήταν αρκετά δύσκολα πριν από τον σεισμό του Φεβρουαρίου στα σύνορα Τουρκίας-Συρίας, που κόστισε σχεδόν 60.000 ζωές, αλλά αυτό δημιούργησε ακόμα περισσότερα οικονομικά προβλήματα. Η τουρκική λίρα κατρακυλά…

Τα τελευταία χρόνια, φαινόταν πως οι ομάδες είχαν αρχίσει να παίρνουν όλα αυτά πιο σοβαρά. Η Γαλατάσαραϊ είχε μειώσει το ετήσιο μισθολογικό μπάτζετ και στόχος της ήταν η ανεύρεση ταλέντων που αργότερα θα έφερναν εκατομμύρια στα ταμεία της.

Η Φενερμπαχτσέ είχε υπογράψει με τον Μέσουτ Οζίλ, αλλά αυτό θεωρείτο εξαίρεση και αλλιώς αναζητούσαν πιο μετριοπαθή, κερδοφόρα βήματα. Η πολιτική μεταγραφών της Μπεσίκτας φαινόταν να επικεντρώνεται σε σχετικά φτηνά ταλέντα από την εγχώρια αγορά. Οικονομικοί περιορισμοί (FFP) εξανάγκαζαν τις ομάδες να είναι πιο φειδωλές. Για κάποια χρόνια, οι Τούρκοι ήταν μέσα στη… φάκα της Ομοσπονδίας και της UEFA.

Η «γιορτή» είχε τελειώσει. Η εποχή των μεγάλων μεταγραφών από ομάδες της Αγγλίας, Ιταλίας και Ισπανίας ήταν πλέον παρελθόν. Είχε γίνει μια αναγνώριση στο τουρκικό ποδόσφαιρο ότι έπρεπε όλα να γίνουν πιο συνετά.

Η σπατάλη όμως συνεχίζεται!!!

Η τελευταία ιδέα που αναφέρθηκε ήταν πως η οικονομική κατάσταση των τουρκικών ομάδων εξακολουθεί να δημιουργεί προβλήματα, με το κράτος να τις στηρίζει, αν και υπάρχουν κάποιες φωνές που αμφισβητούν το μακροπρόθεσμο όφελος αυτής της στρατηγικής.

Προχωρώντας στην οικονομική διάσταση, η κυβέρνηση, παρά τις προσπάθειες για εξόφληση των χρεών μέσω ευνοϊκών δανείων από κρατικές τράπεζες, συνεχίζει να στηρίζει τις μεγάλες ομάδες. Ωστόσο, όλο αυτό προκαλεί ερωτήματα για την πορεία του τουρκικού ποδοσφαίρου και την επίδραση που μπορεί να έχει στο μέλλον. Πώς βρίσκουν τόσα χρήματα;

• Η εξάρτηση από την οικονομική στήριξη του κράτους: Αν οι ομάδες βρεθούν σε οικονομική κρίση, είναι βέβαιο ότι το κράτος θα παρέμβει ξανά για να τις σώσει.

• Η επίδραση των μεγάλων μεταγραφών: Παρά την αρχική πρόθεση των ομάδων για οικονομική σταθερότητα, οι προεδρικές πιέσεις για τίτλους έχουν οδηγήσει σε μεγαλύτερες δαπάνες. Ο κόσμος ζητά, ο ανταγωνισμός αυξάνεται, οι διοικήσεις δαπανούν.

• Οικονομικές συμφωνίες και συμφωνίες χορηγών: Οι ομάδες, και ειδικά η Γαλατάσαραϊ, έχουν υπογράψει σημαντικές συμφωνίες χορηγίας και δικαιωμάτων ονομάτων για να ενισχύσουν τα έσοδά τους Άλλωστε, με πληθυσμό άνω των 85 εκατομμυρίων και μια παγκόσμια τουρκική διασπορά, η Γαλατασαράι, η Φενέρ, η Μπεσίκτας απευθύνονται πλέον σε μια διεθνή βάση άνω των 20 εκατομμυρίων φιλάθλων, ενισχύοντας τις χορηγικές και τηλεοπτικές συμφωνίες τους.

• Φορολογική αδιαφάνεια στις πληρωμές: Οι μισθοί των παικτών στη Τουρκία αναφέρονται συνήθως ως καθαρά ποσά, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι φόροι και οι επιπλέον μπόνους, κάτι που κάνει την πραγματική οικονομική επιβάρυνση πιο δύσκολο να εκτιμηθεί.

Οι ομάδες θέλουν τους οπαδούς χαρούμενους

Αυτό δημιουργεί μια επικίνδυνη αίσθηση ότι οι μεγάλες ομάδες μπορούν να ξοδεύουν όσο θέλουν, καθώς η πίεση να πετύχουν τίτλους είναι τεράστια.

Αυτή η κατάσταση αναδεικνύει το πιο μεγάλο πρόβλημα: οι τουρκικές ομάδες θέλουν να αποκτούν αστέρες και να κερδίζουν, κάτι που φαίνεται να αναγκάζει τους προέδρους να προχωρούν σε μεγάλα έξοδα, ακόμα και αν αυτό δεν είναι βιώσιμο μακροπρόθεσμα.

Η πραγματική αιτία πίσω από τη συνεχιζόμενη δαπάνη στις μεγάλες τουρκικές ομάδες είναι η ανάγκη τους να κρατήσουν το κοινό τους ικανοποιημένο και να αποκτήσουν τίτλους. Οι μεγάλες ομάδες της Τουρκίας, όπως η Γαλατάσαραϊ, η Φενέρμπαχτσε και η Μπεσίκτας, λειτουργούν ως δημόσιοι οργανισμοί, εισηγμένοι στο χρηματιστήριο. Αυτή η «δημόσια φύση» των ομάδων είναι καθοριστική για την οικονομική τους επιβίωση. Ενώ σε άλλες εταιρείες, η οικονομική κατάρρευση θα οδηγούσε σε πτώχευση ή διαγραφή από το χρηματιστήριο, για τα ποδοσφαιρικά σωματεία ισχύει κάτι εντελώς διαφορετικό.

Όταν φτάνουν σε οικονομική κρίση, το κράτος επεμβαίνει, είτε με αναδιάρθρωση των χρεών είτε με άμεση χρηματοδότηση. Οπότε η εντύπωση που δημιουργείται είναι ότι οι ομάδες «γνωρίζουν» ότι ποτέ δεν θα χρεοκοπήσουν πραγματικά, επειδή το κράτος θα τις σώσει με κάποιον τρόπο.

Αυτό ενισχύεται από το γεγονός ότι οι διοικήσεις είναι συχνά προσκολλημένες στο να επιτύχουν τίτλους γρήγορα, χωρίς να σκέφτονται τις μακροπρόθεσμες συνέπειες. Οι εκλογικοί κύκλοι στο τουρκικό ποδόσφαιρο ενθαρρύνουν αυτή τη συμπεριφορά, καθώς οι πρόεδροι επιθυμούν να καταγράψουν επιτυχίες κατά τη διάρκεια της θητείας τους, αν και μερικές φορές αυτή η πολιτική μπορεί να οδηγήσει σε οικονομικό... χάος.

Ειδικά με τη Γαλατάσαραϊ, η πολιτική που ακολουθήθηκε από τον πρόεδρο Ντουρσούν Οζμπέκ περιλάμβανε την επιστροφή στην αγορά με μεγάλα ονόματα όπως οι Ικάρντι, Τόρεϊρα, Μέρτενς και άλλοι, προσφέροντας τεράστιες αποδοχές και κάνοντας το σύλλογο το φαβορί για τον τίτλο. Παρά την αρχική οικονομική δυσχέρεια, η κίνηση αυτή αποδείχθηκε επιτυχημένη, καθώς η ομάδα κατέκτησε το πρωτάθλημα και ξεπέρασε τη Φενέρμπαχτσε, που παραμένει χωρίς τίτλο από το 2014.

Το Champions League και οι χορηγίες

Μια ακόμη σημαντική πηγή εσόδων για τις τουρκικές ομάδες είναι η συμμετοχή τους στο Champions League, το οποίο προσφέρει έσοδα περισσότερα από τα 30 εκατομμύρια ευρώ και ενισχύει τις οικονομικές τους βάσεις. Ωστόσο, δεν είναι μόνο η συμμετοχή που μετράει: το να αποκλείσεις τους αντιπάλους σου από αυτή τη διοργάνωση είναι εξίσου σημαντικό. Η μεγάλη σημασία της Champions League για το τουρκικό ποδόσφαιρο δεν περιορίζεται απλώς στο χρηματικό έπαθλο, αλλά αφορά και την εξουσία που προσφέρει στις ομάδες που καταφέρνουν να φτάσουν σε αυτήν.

Επιπλέον, οι μεγάλες ομάδες έχουν κλείσει συμφωνίες χορηγιών που ενισχύουν τα έσοδά τους. Η Γαλατάσαραϊ, για παράδειγμα, υπέγραψε μια συμφωνία χορηγίας με την εταιρεία SOCAR του Αζερμπαϊτζάν για 15 εκατομμύρια ευρώ, ενώ η συμφωνία με τη Sixt, μια εταιρεία ενοικίασης αυτοκινήτων, φτάνει τα 100 εκατομμύρια για πέντε χρόνια. Αυτό δείχνει πόσο σημαντική είναι η προσέλκυση μεγάλων χορηγών για την οικονομική στήριξη των ομάδων.

Τον Νοέμβριο του 2024, η Γαλατασαράι παρουσίασε στον επίσημο ισολογισμό της συσσωρευμένα χρέη ύψους 395,59 εκατομμυρίων ευρώ. Λίγους μήνες αργότερα έφερε Οσιμέν και… τρέλανε την Ευρώπη. Τι συνέβη εκτός από τα παραπάνω; Το παλιό προπονητικό κέντρο της ομάδας στην περιοχή Florya, έκτασης 63 στρεμμάτων, αποτέλεσε το επίκεντρο μιας κομβικής στρατηγικής διαφοροποίησης εσόδων.

Η Γαλατά μετακόμισε στο νέο της κέντρο στο Kemerburgaz και συμφώνησε να μετατρέψει την παλιά έκταση σε κάτι που θα αποφέρει πολλά έσοδα. Πόσα; Η εταιρεία Nivak που κέρδισε τον διαγωνισμό, θα καταβάλει προκαταβολή 50 εκατ. δολαρία και συνολική συμφωνία που αναμένεται να αποφέρει στον σύλλογο πάνω από 500 εκατομμύρια δολάρια, καθώς τα καθαρά κέρδη θα μοιραστούν 50-50. Μήπως θα φουλάρει και για Ντοναρούμα; Ο νέος αντιπρόεδρος, Αμπντουλάχ Καβουκτσού, δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας και ιδιοκτήτης της αλυσίδας «Simit Sarayı», έχει αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στις εμπορικές και επενδυτικές δραστηριότητες του συλλόγου.

Το παιχνίδι του χρήματος και οι κίνδυνοι που κρύβει...

Η όλη κατάσταση φανερώνει μια έντονη οικονομική δυναμική που ενδέχεται να δημιουργήσει μεγαλύτερα προβλήματα στο μέλλον. Η μεγάλη ανησυχία είναι ότι οι μεγάλες τουρκικές ομάδες μπορεί να ακολουθήσουν μια πορεία όπου τα έσοδα δεν θα επαρκούν για να καλύψουν τις υπερβολικές δαπάνες τους. Το γεγονός ότι οι πρόεδροι των ομάδων συνήθως προτιμούν να επενδύσουν για το τώρα, αντί να σκέφτονται το μέλλον, μπορεί να οδηγήσει σε μια κατάσταση χρεοκοπίας.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι αυτό το χρηματοδοτικό παιχνίδι προκαλεί σταδιακά ένα κλίμα που είναι επικίνδυνο για την οικονομική σταθερότητα του τουρκικού ποδοσφαίρου. Ακόμη και αν οι ομάδες έχουν την υποστήριξη του κράτους και των χορηγών, η συνεχής αύξηση των δαπανών μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες όταν δεν υπάρχουν αντίβαρα.

Όλα ξεχνιούνται με μια μεταγραφάρα αεροδρομίου. Και ποιος θα χαλάσει τη γιορτή στους οπαδούς;

Το πρωτάθλημα της Τουρκίας συνεχίζει να μεγαλώνει, να αναπτύσσεται, να γιγαντώνεται και στο τέλος - εξοπλισμένο με γερά πορτοφόλια - καταφέρνει να προσελκύει μερικούς από τους μεγαλύτερους αστέρες των τελευταίων χρόνων. Ο Βίκτορ Οσιμέν αποτελεί απλώς το επισφράγισμα μιας πορείας που εξελίσσεται εδώ και χρόνια. Παρά τη πτώση στα έσοδα από τα τηλεοπτικά δικαιώματα και το χρέος που συνεχίζει να ταλαιπωρεί τους κολοσσούς της Super Lig, οι μεγάλοι της Τουρκίας συνεχίζουν να σπαταλούν (αλόγιστα;) χρήμα με τα... στραβά μάτια της κυβέρνησης Ερντογάν.

Η διαφαινόμενη «βόμβα» που ενεργοποίησε η Γαλατάσαραϊ με την προσθήκη του Βίκτορ Οσιμέν για 75 εκατομμύρια ευρώ αποτελεί την απόλυτη κορυφή σε μια μεταγραφική «καταιγίδα» που έχει ξεσπάσει τα τελευταία χρόνια στη γειτονική χώρα. Μόνο φέτος η Φενέρμπαχτσε κατάφερε να προσελκύσει με τη μορφή δανεισμού τον Τζον Ντουράν από τη Σαουδική Αραβία, έναν ποδοσφαιριστή που μάγευε πριν δυο χρόνια με τη φανέλα της Άστον Βίλα, αλλά και τον Σοφιάν Άμραμπατ για τον οποίο έβγαλε από τα ταμεία δώδεκα εκατομμύρια ευρώ.

Την ίδια στιγμή η Γαλατάσαραϊ καλωσόρισε στην ομάδα και τον Λερόι Σανέ κατευθείαν από τη Μπάγερν Μονάχου, ενώ η Μπεσίκτας μπήκε... σφήνα στους δυο μεγάλους και απέκτησε ως δανεικό τον Ορκούν Κοκτσού από τη Μπενφίκα, όπως και τον άλλοτε φορ της Τσέλσι, Τάμι Έιμπραχαμ από τη Ρόμα. Αυτή είναι και η μυστική συνταγή των Τούρκων. Τις περισσότερες φορές επιχειρούν να κάνουν το... μπαμ και να ρίξουν το χρήμα σε μισθούς, παρά σε ποσά μεταγραφής, αποκτώντας βαρβάτα ονόματα με τη μορφή δανεισμού ή ως ελεύθερους.

Οι περιπτώσεις Οσιμέν όπου τινάζουν τη μπάνκα στον αέρα για ποσό μεταγραφής είναι σπάνιες, αλλά αποδεικνύεται ότι έχουν κι αυτόν τον άσο στο μανίκι εφόσον οι συνθήκες το απαιτούν. Ονόματα ωστόσο όπως οι Ζαχά, Ικάρντι, Φρεντ, Νικολά Πεπέ και Πιάνιτς κατέληξαν τα τελευταία χρόνια στην Τουρκία μέσω της... παραδοσιακής συνταγής, με τους τέσσερις μεγάλους της Super Lig να προτιμούν να ρίχνουν χρήμα στους μισθούς και τα παχυλά συμβόλαια.

Τα ποσά για μεταγραφές από την άλλη.. έχουν κινηθεί σε πιο ρηχά νερά. Για παράδειγμα η ακριβότερη μεταγραφή στην ιστορία της Γαλατάσαραϊ (προ Οσιμέν) είναι εκείνη του Γκαμπριέλ Σαρά, τον οποίο απέκτησε από τη Νόριτς με 18 εκατομμύρια ευρώ το προηγούμενο καλοκαίρι. Η Φενέρ ανέβηκε λίγο παραπάνω για να φέρει τον Γιουσέφ Εν Νεσίρι από τη Σεβίλλη με 19,5 εκατομμύρια ευρώ, ενώ μέχρι πρότινος τα πρωτεία ανήκαν παραδόξως στη Μπεσίκτας που ξόδεψε φέτος 26 εκατομμύρια για να φέρει τον Κοκτσού από τη Μπενφίκα.

Πηγές: Fotomaç, Tifo Football by The Athletic