ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ

Κέντρικ Λαμάρ: Ο καλύτερος της γενιάς του

Οι συζητήσεις περί G.O.A.T έρχονται και επανέρχονται, έτσι ξαφνικά, χωρίς ιδιαίτερο λόγο. Πάμε λοιπόν… Είναι ο Κέντρικ Λαμάρ ο καλύτερος ράπερ της γενιάς του; Η απάντηση είναι, ναι! Εντάξει, αυτός είναι και ο λόγος που κάνουμε αυτό το special άρθρο. Πριν πούμε τα «πώς» και τα «γιατί», πριν πούμε, σύντομα, την ιστορία του εν λόγω κυρίου, ας πούμε γιατί μας έπιασε η τρέλα να κάνουμε αυτή την ερώτηση. Ας το πάμε τηλεγραφικά, σχηματικά. Στον γράφοντα αρέσει πάρα πολύ η ραπ μουσική. Οι κλασικές, διαχρονικές, μορφές του είδους, Dr. Dre, Public Enemy, Snoop Dog, 2Pac, Notorious, Eminem, άλλη μία αιτία στην αναφορά περί G.O.A.T. Η διαρκής ενασχόληση με το ελληνικό ραπ οδηγεί στην έμμεση αντιπαραβολή, σύγκριση. Η αναζήτηση ειδήσεων, νέων καλλιτεχνών στον συγκεκριμένο μουσικό χώρο, εμφανίζει κατά καιρούς το όνομά του. Πριν λίγο καιρό κυκλοφόρησε το τελευταίο του άλμπουμ με τίτλο «GNX». Ε, από κει και πέρα πατήσαμε play και ακούσαμε. Και μετά επιστρέψαμε στα προηγούμενα τραγούδια, LP του καλλιτέχνη. Επανάληψη, επανάληψη, επανάληψη και η περιέργεια είχε αναδυθεί. Η διαδικτυακή αναζήτηση έδωσε τα κατάλληλα δημοσιεύματα και… εδώ είμαστε! Ο Κέντρικ Λαμάρ αξίζει αυτή την ερώτηση, την προκαλεί, την αντέχει, την κερδίζει και δικαίως μας αναγκάζει να γράψουμε γι’ αυτόν.

Συνώνυμο της εξέλιξης

Ας ξεκινήσουμε από το τέλος. Ο Κέντρικ Λαμάρ κυκλοφόρησε ένα από τα άλμπουμ της χρονιάς. Το «GNX» είναι δισκάρα (sic). Ίσως το πιο ισχυρό επιχείρημα περί G.O.A.T. Το ακούς και εντοπίζεις καθαρές συνθέσεις, εντυπωσιακές μεταμορφώσεις σε ένα κομμάτι (!), διακριτή φωνή, πολλά ισχυρά προσωπεία αυτής, μπιτ που ποικίλλουν κι ένας αυθεντικός ραπ ήχος που όλο εξελίσσεται. Και εδώ στέκεσαι. Φέρνεις στο νου ό,τι έχεις ακούσει απ’ αυτόν. Ανακαλείς την πρώτη σου ακρόαση, θέαση, απ’ αυτόν και συνειδητοποιείς ότι η εξέλιξη είναι αυτό που χαρακτηρίζει τον Κέντρικ Λαμάρ. Στην περίπτωσή του δεν είναι κενό γράμμα, δεν είναι επιφανειακή, δεν είναι δήθεν. Κάθε φορά και κάτι νέο, κάθε φορά και μια έκπληξη που δεν περιμένεις. Είναι στο flow; Είναι στον τρόπο που τοποθετεί τη φωνή του; Είναι στον ηχητικό, μελωδικό, πλούτο που προσφέρει; Είναι στον ασταμάτητο πειραματισμό του; Είναι κάτι απ’ όλα αυτά; Eίναι η κυρίαρχη αίσθηση της δημιουργικής έκρηξης που τον χαρακτηρίζει. Αυτό δεν σταματά ποτέ. Το πρώτο κομμάτι του νέου LP φέρει τον τίτλο «wacced out murals». Τι σημαίνει αυτό; Σε ελεύθερη μετάφραση αντιστοιχεί στο αποκολλημένες τοιχογραφίες. Κάπως έτσι λειτουργεί, εμφανίζεται, η καλλιτεχνική δημιουργία του εν λόγω. Παίρνει το φτιαγμένο, φτασμένο, το αποδομεί και το επιστρέφει αλλαγμένο, ανανεωμένο, σίγουρα πιο όμορφο. Ε, αυτό μόνο ένας G.O.A.T μπορεί να το κάνει, να το επιχειρήσει.

Τα ποιήματα έγιναν στίχοι

Ο Κέντρικ Λαμάρ γεννήθηκε στις 17 Ιουνίου 1987, στο Κόμπτον της Καλιφόρνια. Γονείς του είναι οι Πόλα Όλιβερ, Κένι Ντάκγουερθ. Έχει μία αδερφή και τρείς αδερφούς. Είναι παντρεμένος με την Γουίτνι Άλφορντ και έχει δύο παιδιά. Τέλος με τα προσωπικά. Πάμε στα ουσιαστικά. Μεγάλωσε σε δύσκολη εποχή και σε αφιλόξενο περιβάλλον. Πώς μεταφράζεται αυτό; Επιδημία κρακ (σ.σ ναρκωτικό) και άνοδος συμμοριών. Και τι έκανε; Αναστοχάστηκε πάνω σε όλα αυτά. Δεν συμμετείχε. Σοφό, δύσκολο, αξιόλογο. Από μικρή ηλικία, λοιπόν, κατέγραψε τις παρατηρήσεις και τα συναισθήματά του. Οι καταγραφές έγιναν πρώτα ποιήματα και μετά στίχοι. Στο σχολείο διέπρεψε ακαδημαϊκά. Δεν έμεινε, όμως, εκεί. Γρήγορα κατάλαβε ότι έχει ταλέντο στη ραπ έκφραση και άρχισε να το εξωτερικεύει. Χρησιμοποιώντας τους στίχους και το άνετο flow του, προσέλκυσε πολλούς ακροατές-θαυμαστές στις «μάχες» (σ.σ rap battles) της αυλής, του προαυλίου. Το ταλέντο και η φιλοδοξία δεν θα τον άφηναν να μείνει εκτός ραπ παιχνιδιού. Το 2004, λοιπόν, θα γίνει μέλος της ανεξάρτητης δισκογραφικής εταιρείας «TDE» [Top Dawg Entertainment]. Αργότερα, μαζί με τους Jay Rock, Schoolboy Q και Ab-Soul σχημάτισαν το γκρουπ «Black Hippy». Η παρέα αυτή, μεταξύ άλλων, ηχογράφησε αρκετά ρεμίξ τραγουδιών του Λαμάρ. Μερικά απ’ αυτά ήταν τα «Money Trees», «Don’t Kill My Vibe», «The Recipe». Η αναγνώρισή του άρχισε να μεγαλώνει. Εμφανιζόταν σε σόου, έδινε συνεντεύξεις σε ραδιοφωνικούς σταθμούς, έκανε freestyle…
Το 2010 «σκάει» το EP «Overly Dedicated» και η βιομηχανία της ραπ αρχίζει να τον προσέχει για τα καλά. Ο Dr. Dre καταλαβαίνει ότι εδώ υπάρχει κάτι ξεχωριστό. Το στιχουργικό περιεχόμενο και το flow του Λαμάρ είναι μοναδικά. Το κομμάτι «Ignorance is Bliss» θα ξεχωρίσει. Από κοντά και τα «R.O.T.C», «H.O.C». Ένα χρόνο μετά θα κυκλοφορήσει το άλμπουμ «Section. 80». Κάθε τραγούδι αφηγείται τις δοκιμασίες (δικαστικές κυρίως) που πέρασαν οι μαύροι πολίτες στο Κόμπτον. Ο δίσκος περιλάμβανε πολλά δυνατά κομμάτια. «A.D.H.D», «Ronald Reagan Era», «HiiiPoWeR». Το 2012 το κοινό θα ακούσει το LP «good kid m.AA.D city». Η αφήγηση είναι αυστηρά προσωπική. Κανένα πρόβλημα. Ο τρόπος και η προσέγγιση του κερδίζουν τους ακροατές. Την ίδια στιγμή αποκτά νέους θαυμαστές. Πολλά τραγούδια του άλμπουμ θα ανέβουν ψηλά στις αξιολογήσεις. Μερικά απ’ αυτά ήταν τα «The Recipe feat. Dr. Dre», «Poetic Justice feat. Drake», κ.α. Και φτάνουμε στο 2015 και στο «θηρίο» που λέγεται «To Pimp a Butterfly». Ίσως το καλύτερο άλμπουμ του Κέντρικ Λαμάρ. Εδώ ο «K. Dot» ραπάρει για την ενδυνάμωση των μαύρων συμπολιτών του και αγάπη του εαυτού. Πάρα πολλά κομμάτια ξεχώρισαν –«The Blacker the Berry», «King Kunta», «I», «Alright», μερικά απ’ αυτά. Η συγκεκριμένη δουλειά έδωσε στον Λαμάρ τέσσερα βραβεία «Γκράμι». To 2016 παραδίδει το «Untitled Unmastered» και ένα χρόνο μετά το «Damn». Εκπληκτικής αφηγηματικής σύλληψης δουλειά που έγινε τριπλά πλατινένια. Το 2019 θα γράψει το OST (σ.σ Original Sound Track) για την ταινία «Μαύρος Πάνθηρας». Και αυτή η δουλειά του αγαπήθηκε και κέρδισε βραβεία και υψηλές θέσεις στις αξιολογήσεις. Τρία χρόνια μετά θα κυκλοφορήσει το πολυβραβευμένο πια «Mr. Morale & the Big Steppers».

Ο «K. Dot» δεν μπορεί να κάνει λάθος

Ο Κέντρικ Λαμάρ διαθέτει ιδιαίτερο, ποικιλόμορφο, στυλ. Αυτό έχει προκύψει από το ταλέντο, την εξάσκηση και τις επιρροές του. Έχει παραδεχτεί ότι οι Jay Z., Nas, Dr. Dre, Eminem, Biggie Smalls, DMX, Ice Cube, Tupac υπήρξαν βασικές επιρροές του με αυτήν του Tupac να ξεχωρίζει. Σε αυτή τη λίστα προσθέστε και τους Mos Def, Snoop Dogg, για άλλο λόγο όμως. Οι δυο τους του έδωσαν, κυρίως, στοιχεία του lifestyle τους. Κι αν αυτά είναι αναπόφευκτα και αναμενόμενα, το ίδιο ισχύει και για την επιβολή της μοναδικότητάς του! Ο Λαμάρ, θεωρείται, και δικαίως, ο πιο σημαντικός ράπερ της γενιάς του. Αυτό το επισημαίνουν όλοι!
Πιάνοντας το νήμα από το «good kid m.A.A.d city» και φτάνοντας στο σήμερα και στο «GNX», καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως είναι η φωνή της αλήθειας και η συνείδηση του χιπ-χοπ. Ο Κέντρικ Λαμάρ δεν μπορεί να κάνει λάθος! Έτσι απλά. Η ικανότητά του στο στιχουργικό πεδίο απαράμιλλη. Εκφράζει την εποχή του, την κοινωνία και τους ανθρώπους της. Αντανακλά τους δρόμους των γκέτο και τη διαδικασία θεραπείας των κοινωνικών, υπαρξιακών, τραυμάτων. Η μουσική του είναι πλούσια πνευματικά. Το σκυθρωπό της ύφος σε στοιχειώνει. Και μετά έρχεται η φωνή του που έχει λόγο και βαρύτητα. Ο Λαμάρ είναι από τους λίγους που έχουν εκφράσει, μέσα από τη δουλειά τους, την υποστήριξή τους στην τρανς κοινότητα. Αυτό, βάσει παρελθόντος της χιπ-χοπ κοινότητας, μόνο αμελητέο δεν είναι. Ο τρόπος που κάνει μουσική, ραπ, έχει βάθος και ουσία και γι’ αυτό τον αγαπάει ο κόσμος. Ο ίδιος έχει δηλώσει πως «Θέλω μέσα από τη ραπ, το χιπ-χοπ, να εμπνέω τους άλλους, να γίνω καλύτερος και να κάνω και τους άλλους καλύτερους». Ακούστε τον λοιπόν και θα καταλάβετε γιατί έχει πετύχει τον σκοπό του.