Πώς ένα ζευγάρι κατασκόπων παρέδωσε στους Σοβιετικούς τα μυστικά της ατομικής βόμβας και εξαφανίστηκε για μια δεκαετία
- Ο Μόρις Κοέν στρατολογήθηκε στην Ισπανία
- Η αποστολή στο Λος Άλαμος
- Διέφυγαν λίγο πριν από τη σύλληψη
- Η πτώση του δικτύου
Το φθινόπωρο του 1950, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονταν ακόμη υπό το σοκ των συλλήψεων των Τζούλιους και Έθελ Ρόζενμπεργκ για την υπόθεση διαρροής πυρηνικών μυστικών στη Σοβιετική Ένωση, ένα ακόμη ζευγάρι κατασκόπων έλαβε μια προειδοποίηση που του έσωσε την ελευθερία.
«Φύγετε τώρα. Αφήστε τα φώτα αναμμένα, βγείτε έξω και μην κοιτάξετε πίσω». Αποδέκτες του μηνύματος ήταν ο Μόρις και η Λόνα Κοέν, οι οποίοι είχαν ήδη περάσει χρόνια δουλεύοντας για τη σοβιετική υπηρεσία πληροφοριών. Σε αντίθεση με τους Ρόζενμπεργκ, όμως, κατάφεραν να εγκαταλείψουν τις ΗΠΑ πριν συλληφθούν. Και το μυστικό που κουβαλούσαν ήταν ακόμη πιο σημαντικό, καθώς η Λόνα Κοέν είχε μεταφέρει στη Σοβιετική Ένωση ένα πλήρες σχέδιο της ατομικής βόμβας, απευθείας από το Λος Άλαμος.
Ο Μόρις Κοέν στρατολογήθηκε στην Ισπανία
Ο Μόρις Κοέν είχε στραφεί προς τον κομμουνισμό ήδη από τα χρόνια της Μεγάλης Ύφεσης. Το 1935 έγινε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος και δύο χρόνια αργότερα ταξίδεψε στην Ισπανία, όπου συμμετείχε στην Ταξιαρχία Αβραάμ Λίνκολν, που πολεμούσε στο πλευρό των Δημοκρατικών στον Ισπανικό Εμφύλιο.
Όταν τραυματίστηκε στο πόδι, μεταφέρθηκε στη Βαρκελώνη για ανάρρωση. Εκεί στρατολογήθηκε από τον Σοβιετικό πράκτορα Αμαντέο Σαμπατίνι, ο οποίος είδε στον Κοέν όχι τόσο έναν εκπαιδευμένο κατάσκοπο όσο έναν άνθρωπο απόλυτα αφοσιωμένο στην κομμουνιστική υπόθεση. Το 1938 επέστρεψε στις ΗΠΑ με το κωδικό όνομα «Luis» και εντάχθηκε στο σοβιετικό δίκτυο κατασκοπείας.
Η Λόνα, το γένος Λεοντίν Τερέζα Πέτκα, είχε εγκαταλείψει τους Πολωνούς μετανάστες γονείς της στη Μασαχουσέτη σε ηλικία μόλις 15 ετών και εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη. Εκεί εντάχθηκε αρχικά στους σοσιαλιστικούς και στη συνέχεια στους κομμουνιστικούς κύκλους.Οι δυο τους γνωρίστηκαν μέσα από το ίδιο πολιτικό περιβάλλον και παντρεύτηκαν το 1941. Μέχρι τότε η Λόνα δεν ήταν κατάσκοπος. Ο γάμος της με τον Μόρις, όμως, την έφερε απευθείας μέσα στο σοβιετικό δίκτυο.
Η αποστολή στο Λος Άλαμος
Το 1942 ο Μόρις Κοέν επιστρατεύτηκε στον αμερικανικό στρατό και στάλθηκε να πολεμήσει στην Ευρώπη. Η Λόνα ανέλαβε μεγάλο μέρος της κατασκοπευτικής δραστηριότητας που μέχρι τότε χειριζόταν ο σύζυγός της. Εργάστηκε σε δύο αμυντικά εργοστάσια και συγκέντρωνε πληροφορίες για τις ΗΠΑ στο πλαίσιο της σοβιετικής επιχείρησης Line X, η οποία στόχευε στρατιωτικά, τεχνολογικά και βιομηχανικά μυστικά. Όταν όμως η Σοβιετική Ένωση έβαλε στο στόχαστρο το μεγαλύτερο μυστικό των ΗΠΑ, η αποστολή της άλλαξε.
Η Λόνα μετακόμισε στο Νέο Μεξικό, επικαλούμενη λόγους υγείας, και προσπάθησε να αποκτήσει πληροφορίες από τον φυσικό του Λος Άλαμος Θίοντορ Χολ. Τον Αύγουστο του 1945, ο Χολ της παρέδωσε έξω από εκκλησία στο Αλμπουκέρκι το πλήρες σχέδιο της πυρηνικής βόμβας «Fat Man», του όπλου που έπεσε στο Ναγκασάκι στις 9 Αυγούστου 1945. Η Λόνα έκρυψε τα έγγραφα μέσα σε κουτί Kleenex και κατάφερε να τα μεταφέρει στη Νέα Υόρκη και από εκεί στους Σοβιετικούς χειριστές της χωρίς να εντοπιστεί.
Διέφυγαν λίγο πριν από τη σύλληψη
Μετά τον πόλεμο, η κατασκοπευτική δράση του ζευγαριού έγινε πιο διακριτική. Το 1949, μάλιστα, συνεργάστηκαν με τον σοβιετικό κατάσκοπο Ρούντολφ Άμπελ, ο οποίος αργότερα έγινε γνωστός από την ανταλλαγή κατασκόπων με τον Αμερικανό πιλότο Φράνσις Γκάρι Πάουερς. Το 1950, όμως, η σύλληψη του Κλάους Φουξ και στη συνέχεια των Ρόζενμπεργκ αύξησε δραματικά τον κίνδυνο για τους Κοέν.
Λίγο πριν φτάσει η σειρά τους, έλαβαν το προειδοποιητικό μήνυμα και εγκατέλειψαν τις ΗΠΑ, όπου δεν θα επέστρεφαν ποτέ ξανά Μετά από μερικά χρόνια στην Πολωνία, όπου δίδαξαν αγγλικά και ανέλαβαν αποστολές για τη Σοβιετική Ένωση, το ζευγάρι εγκαταστάθηκε το 1954 στο Λονδίνο. Εκεί απέκτησαν νέες ταυτότητες. Ο Μόρις έγινε Πίτερ Κρόγκερ και η Λόνα Έλεν Κρόγκερ. Με πλαστά διαβατήρια από τη Νέα Ζηλανδία εμφανίστηκαν ως έμποροι παλαιών βιβλίων και εγκαταστάθηκαν στο δυτικό Λονδίνο. Η φαινομενικά ακίνδυνη δραστηριότητά τους αποτελούσε την ιδανική κάλυψη για τη νέα τους αποστολή.Στο υπόγειο του σπιτιού τους είχαν κρυμμένο ραδιοπομπό, μέσω του οποίου έστελναν πληροφορίες στη Μόσχα.
Η πτώση του δικτύου
Το 1957 οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών αναγνώρισαν τους Κοέν, όταν φωτογραφίες τους βρέθηκαν στην κατοχή του Ρούντολφ Άμπελ. Παρά την αποκάλυψη, κατάφεραν να παραμείνουν ελεύθεροι για ακόμη αρκετά χρόνια. Η τελική κατάρρευση ήρθε το 1961, όταν συνελήφθη ο Βρετανός Χάρι Χάουτον. Η υπόθεση οδήγησε στην αποκάλυψη του λεγόμενου δικτύου κατασκόπων του Πόρτλαντ, στο οποίο συμμετείχαν και οι Κοέν. Η Λόνα, ως Έλεν Κρόγκερ, καταδικάστηκε σε 20 χρόνια φυλάκισης, ενώ ο Μόρις, ως Πίτερ Κρόγκερ, σε 25 χρόνια.
Δεν έμειναν, όμως, μέχρι τέλους στη φυλακή. Το 1969, οι Κοέν συμπεριλήφθηκαν σε ανταλλαγή κρατουμένων και μεταφέρθηκαν στη Σοβιετική Ένωση. Ανταλλάχθηκαν με έναν Βρετανό δάσκαλο που είχε συλληφθεί από την KGB με την κατηγορία ότι διένειμε αντικομμουνιστική προπαγάνδα. Στη Σοβιετική Ένωση υποδέχθηκαν το ζευγάρι ως ήρωες. Τους απονεμήθηκε το Τάγμα του Κόκκινου Λαβάρου, ενώ αργότερα τιμήθηκαν και με τον τίτλο Ήρωες της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Πέθαναν από φυσικά αίτια στη Σοβιετική Ένωση, έχοντας προηγουμένως μετατραπεί από καταζητούμενους κατασκόπους σε τιμώμενους ήρωες της Μόσχας.
- Είχε 200.000 ευρώ κάτω από το στρώμα και όταν τα κατέθεσε στην τράπεζα, η Εφορία τού ζήτησε πάνω από 100.000 ευρώ
- Αρχαιολόγοι ερευνούν γήπεδο ποδοσφαίρου και ανακαλύπτουν χαμένο μεσαιωνικό μοναστήρι
- Άντεξε τον τυφώνα, αλλά όχι την αλλαγή του ποταμού: Πώς μια γέφυρα 190 μέτρων βρέθηκε αποκομμένη από τον δρόμο
