Ο λόγος που το Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μισούνται θανάσιμα: Οι τρεις «πέτρες» του σκανδάλου
- Πίσω στο 1971
- Για να φτάσουμε στο 2025
- Το διακύβευμα των τριών βραχονησίδων
- Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι
Μια κόντρα που κρατάει αρκετά χρόνια έχει δημιουργήσει ένα θανάσιμο μίσος ανάμεσα στο Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα που έχει κλιμακωθεί με την κρίση στη Μέση Ανατολή. Η «πέτρα» του σκανδάλου; Τρεις μικροσκοπικές βραχονησίδες στην είσοδο των Στενών του Ορμούζ. Μισό αιώνα αργότερα, η εδαφική διαμάχη μπλέκεται με drones, συμμαχίες και μια αντιπαλότητα που αναδιαμορφώνει τον χάρτη του Κόλπου.
Οι σχέσεις των δύο κρατών υπήρξαν για μισό αιώνα ένα ναρκοπέδιο γεμάτο μομφές, συγκαλυμμένες απειλές και ψεύτικη ευγένεια που αργά ή γρήγορα θα ανατιναζόταν. Αυτό συνέβη τον Μάρτιο του 2026, όταν τα ΗΑΕ έκλεισαν την πρεσβεία τους στην Τεχεράνη, έπειτα από επιθέσεις με πυραύλους και drones της Φρουράς της Επανάστασης στο ίδιο τους το έδαφος, βάζοντας τέλος σε δεκαετίες συγκρατημένου μίσους.
Πίσω στο 1971
Για να καταλάβει κανείς πως δηλητηριάστηκαν οι σχέσεις των δύο κρατών, θα πρέπει να επιστρέψει στον Νοέμβριο του 1971. Οι Βρετανοί αποχωρούσαν από τον Κόλπο. Οι σεΐχηδες της ακτής ετοιμάζονταν να ενωθούν και να ιδρύσουν ένα νέο κράτος, αλλά στο τραπέζι παρέμεναν τρία μικρά σημάδια στον χάρτη: τα νησιά Άμπου Μούσα, Μεγάλο Τούνμπ και Μικρό Τούνμπ. Το Ιράν υποστήριζε εδώ και χρόνια ότι του ανήκουν, ενώ τα Εμιράτα ότι διοικούνταν από τη Σάρτζα.
Ήταν τρεις βραχονησίδες, αλλά τρεις βραχονησίδες που επιτηρούσαν τη «βρύση» του κόσμου: τα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν δεν περίμενε τις γιορτές. Δύο ημέρες πριν γεννηθούν τα ΗΑΕ, ο Σάχης έστειλε στρατεύματα, ύψωσε τη σημαία του και τα κατέλαβε. Δεν έγινε πόλεμος, γιατί τα ΗΑΕ δεν υπήρχαν ακόμη ως κράτος. Ήταν ένα τετελεσμένο γεγονός. Από τότε, για την Τεχεράνη τα νησιά είναι «αναπόσπαστο μέρος της ιρανικής επικράτειας». Για το Αμπού Ντάμπι όμως, είναι η υπενθύμιση ότι ο βόρειος γείτονάς του δεν σεβάστηκε ούτε τη γέννησή του.
Για να φτάσουμε στο 2025
Αυτή είναι μία από τις παλαιότερες πληγές του Κόλπου που κατά διαστήματα ξανανοίγει. Το 2025, η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου στήριξαν τη θέση των Εμιράτων, μιλώντας για «ιρανική κατοχή». Η Τεχεράνη απάντησε χωρίς περιστροφές: σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατηγορώντας τα ΗΑΕ ότι «αναπαράγουν αποικιακές διεκδικήσεις» και προειδοποίησε ότι η υπομονή του Ιράν «δεν είναι απεριόριστη». Μάλιστα, καθιερώθηκε και επίσημη ημέρα στο ημερολόγιο για τα «ανακτημένα» νησιά.
Το διακύβευμα των τριών βραχονησίδων
Το διακύβευμα δεν είναι η κυριαρχία σε τρεις βραχονησίδες, αλλά ο έλεγχος ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα στον κόσμο: από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου. Όποιος κατέχει τα νησιά, ελέγχει την πύλη. Για το Ιράν, η απώλειά τους θα υπονόμευε τη στρατηγική του κυριαρχία, ενώ για τα ΗΑΕ, η ανάκτησή τους θα ολοκλήρωνε την εθνική τους ταυτότητα και θα ενίσχυε τον ρόλο τους στον Κόλπο.
Η γεωγραφία εξηγεί μόνο το μισό πρόβλημα. Το άλλο μισό είναι πολιτικό. Τα ΗΑΕ έχουν μετατραπεί τα τελευταία χρόνια από ένα μικρό, διακριτικό κράτος σε έναν φιλόδοξο περιφερειακό παίκτη, με στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Υεμένη, ναυτικές βάσεις στο Κέρας της Αφρικής και μια διπλωματία που συνδυάζει λιμάνια, επενδύσεις και μαχητικά F-35.
Το Ιράν βλέπει σε όλα αυτά ένα δίκτυο σχεδιασμένο για να το περικυκλώσει και να το περιορίσει. Από την άλλη, τα Εμιράτα βλέπουν στο Ιράν μια δύναμη που στηρίζει ένοπλες πολιτοφυλακές σε απόσταση… μιας πτήσης από το Ντουμπάι. Μεταξύ των κατηγοριών για κατασκοπεία, σαμποτάζ στη θάλασσα, κυβερνοεπιθέσεις και πολέμους δι’ αντιπροσώπων, η δυσπιστία ήταν διαρκής ακόμη και στα «ήσυχα» χρόνια.
Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι
Ο πόλεμος του 2026 ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ανάμεσα στις δύο χώρες. Το Ιράν κατηγόρησε τα ΗΑΕ ότι επέτρεψαν αμερικανικές επιθέσεις από το έδαφός τους. Τα Εμιράτα το αρνήθηκαν, όπως κάνουν εδώ και μια δεκαετία. Η απάντηση του Ιράν ήταν σκληρή: η Φρουρά της Επανάστασης εξαπέλυσε επιθέσεις με drones και πυραύλους σε στόχους στα ΗΑΕ, συμπεριλαμβανομένων περιοχών κοντά σε στρατιωτικές βάσεις και κρίσιμες υποδομές. Το Αμπού Ντάμπι έκλεισε την πρεσβεία του και ανακοίνωσε τη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων. Λίγες ημέρες μετά, ο ιρανικός στρατός απείλησε άμεσα με επίθεση στο Ρας αλ-Χάιμα αν υπάρξουν «νέες επιθετικές ενέργειες», αναφέροντας ρητά τα νησιά Άμπου Μούσα και Μεγάλο Τούνμπ ως απόλυτες κόκκινες γραμμές.
Τίποτα από αυτά δεν είναι πραγματικά νέο. Αυτό που αλλάζει είναι η αίσθηση ότι η σχέση έχει πλέον σπάσει οριστικά: ότι τα ΗΑΕ δεν πιστεύουν πια πως μπορούν να ανταγωνιστούν το Ιράν μόνο μέσω της οικονομίας και του τουρισμού και ότι το Ιράν δεν είναι διατεθειμένο να ανεχτεί άλλο το Ντουμπάι ως οικονομική πλατφόρμα για τη δική του διασπορά, την στιγμή που το Αμπού Ντάμπι πλησιάζει όλο και περισσότερο την Ουάσινγκτον και το Ισραήλ.
- Κακοκαιρία Erminio: Νεκρός άνδρας που παρασύρθηκε από το νερό-Συγκλονιστική μαρτυρία του ανθρώπου που τον εντόπισε (vid)
- Χαμός στον «αέρα» με Τζίμα και Πρετεντέρη για τον ΟΠΕΚΕΠΕ: «Δεν μου απαντάς-Μα δεν καταλαβαίνεις» (vid)
- «Φοβήθηκα για τη ζωή μου»: Ο CEO των Five Guys αποκάλυψε το χάος με τη προσφορά που «λύγισε» τα καταστήματα
