Penisgate στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς: Πώς επηρεάζει τα άλματα με σκι
Ένα απρόσμενο σκάνδαλο, που βαφτίστηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης «Penisgate», έφερε στο προσκήνιο όχι μόνο ζητήματα κανονισμών ενόψει των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων, αλλά και την ίδια τη φυσική που καθορίζει ποιος θα πετάξει πιο μακριά στον παγωμένο αέρα.
Οι καταγγελίες, που δημοσιοποιήθηκαν αρχικά από γερμανικό μέσο, αφορούν φερόμενες παρεμβάσεις στις στολές αθλητών του άλματος με σκι. Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν, ορισμένοι φέρονται να επιχείρησαν να αυξήσουν τεχνητά τις μετρήσεις τους στην περιοχή του καβάλου -είτε μέσω διόγκωσης είτε με πρόσθετα υλικά- προκειμένου να εξασφαλίσουν πιο «ευρύχωρη» στολή. Σε ένα άθλημα όπου οι φόρμες είναι απόλυτα προσαρμοσμένες στο σώμα και οι διαστάσεις ελέγχονται με λέιζερ από τη Διεθνή Ομοσπονδία Σκι και Σνόουμπορντ (FIS), ακόμη και ένα μικρό περιθώριο μπορεί να κάνει διαφορά.
Το ερώτημα είναι απλό: μπορεί πράγματι λίγος επιπλέον όγκος υφάσματος να μεταφραστεί σε περισσότερα μέτρα στον αέρα;
Ένα εκατοστό που αλλάζει το αποτέλεσμα
Η απάντηση της επιστήμης είναι πως ναι, μπορεί. Η στολή λειτουργεί ως αεροδυναμική επιφάνεια. Περισσότερο ύφασμα σημαίνει ελαφρώς μεγαλύτερη άνωση -παρόμοια με το πώς ένα φτερό ή το patagium ενός ιπτάμενου σκίουρου αυξάνει τον χρόνο παραμονής στον αέρα. Και στο άλμα με σκι, όπου οι διαφορές κρίνονται συχνά σε εκατοστά, ο επιπλέον «χρόνος πτήσης» μπορεί να κρίνει μετάλλια.
Ο Lasse Ottesen, πρώην Ολυμπιονίκης και νυν διευθυντής αγώνων Nordic Combined στη FIS, έχει επισημάνει ότι έρευνες ήδη από τη δεκαετία του 2000 έδειχναν πως ένα επιπλέον εκατοστό υλικού στο καβάλο μπορούσε να αυξήσει την απόσταση άλματος έως και τέσσερα μέτρα. Πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα καταλήγουν σε αντίστοιχα συμπεράσματα, επιβεβαιώνοντας πόσο ευαίσθητη είναι η ισορροπία.
Δεν είναι τυχαίο ότι η FIS έχει αυστηροποιήσει τους ελέγχους. Μόλις πέρυσι, αξιωματούχοι της νορβηγικής ομάδας αποκλείστηκαν προσωρινά όταν διαπιστώθηκαν τροποποιήσεις στις στολές. Το περιστατικό εκείνο λειτούργησε ως καμπανάκι για την ομοσπονδία, που επιδιώκει να διασφαλίσει ίσους όρους ανταγωνισμού.
Θέμα φυσικής...
Πέρα όμως από τις στολές, το άλμα με σκι είναι πρωτίστως υπόθεση φυσικής. Οι αθλητές κατεβαίνουν την παγωμένη ράμπα, επιδιώκοντας να ελαχιστοποιήσουν την τριβή και την αντίσταση του αέρα. Στο τέλος της διαδρομής αναπτύσσουν ταχύτητες που αγγίζουν τα 100 χιλιόμετρα την ώρα. Η πίεση του αέρα πάνω στο σώμα είναι έντονη -συγκρίσιμη με το να βγάζει κανείς το χέρι από το παράθυρο αυτοκινήτου σε αυτοκινητόδρομο.
Αν το άλμα γινόταν σε κενό, η τροχιά θα ήταν μια κλασική παραβολή, με ιδανική γωνία εκτόξευσης περίπου 45 μοιρών. Όμως οι αθλητές δεν αγωνίζονται στο κενό. Εκμεταλλεύονται τον αέρα. Ρυθμίζουν τη στάση του σώματος, ανοίγουν τα σκι σε σχήμα «V», αυξάνουν την επιφάνεια επαφής με τη ροή του αέρα και δημιουργούν άνωση που αντισταθμίζει εν μέρει τη βαρύτητα.
Το σχήμα «V», που επικράτησε από τη δεκαετία του ’90, θεωρείται η μεγαλύτερη τεχνική επανάσταση του αθλήματος. Μεγαλύτερη επιφάνεια σημαίνει μεγαλύτερη άνωση και άλματα αισθητά πιο μακρινά σε σχέση με το παρελθόν.
Όταν η θεωρία δίνει τη θέση της στο ένστικτο
Γνωρίζουν οι αθλητές όλους αυτούς τους υπολογισμούς; Στην προπόνηση, ενδεχομένως. Στον αγώνα, όμως, τον πρώτο λόγο έχει η επανάληψη. Η μυϊκή μνήμη και η αίσθηση του σώματος υπερισχύουν της θεωρίας. Σε κλάσματα δευτερολέπτου, το σώμα υιοθετεί τη σωστή στάση χωρίς συνειδητή σκέψη.
Το «Penisgate» μπορεί να προκάλεσε ειρωνικά σχόλια και διαδικτυακό θόρυβο, όμως υπενθυμίζει κάτι ουσιαστικό: στο άλμα με σκι, η λεπτομέρεια μετρά. Και όταν η μάχη κρίνεται στον αέρα, ακόμη και ένα εκατοστό μπορεί να μετατραπεί σε μέτρα νίκης ή όπως στην προκειμένη περίπτωση σε αιτία αμφισβήτησης.
