Το «φυτίλι» που άναψε τη «φλόγα» του Α' Παγκοσμίου Πολέμου: Η δολοφονία του δούκα Φερδινάνδου (vid)

• Το σχέδιο και η δολοφονία που άλλαξε την Ιστορία

Η ιστορία της ανθρωπότητας είναι γεμάτη συγκρούσεις. Από αρχαίες φυλές έως αυτοκρατορίες, η μάχη για εξουσία, εδάφη και θρησκευτική κυριαρχία ποτέ δεν έπαψε. Όμως, στις αρχές του 20ού αιώνα, η Ευρώπη βρισκόταν πάνω σε ένα αόρατο βαρέλι πυρίτιδας. Συμμαχίες, εθνικισμοί και ανταγωνισμοί ανάμεσα σε παγκόσμιες δυνάμεις προετοίμαζαν αργά αλλά σταθερά τον δρόμο προς μια άνευ προηγουμένου καταστροφή.

Ο Γκαβρίλο Πρίντσιπ γεννήθηκε το 1894 σε μια φτωχή αγροτική οικογένεια της Βοσνίας. Από νωρίς βίωσε την καταπίεση της αυστροουγγρικής κυριαρχίας και στράφηκε σε εθνικιστικές ιδέες. Ως έφηβος, εντάχθηκε στη μυστική οργάνωση «Μλάντα Μπόσνα», που οραματιζόταν μια ελεύθερη και ενοποιημένη Γιουγκοσλαβία. Ήταν φανατικός, αλλά όχι χωρίς ιδεολογικές αναζητήσεις: λάτρευε τα αναρχικά κείμενα του Μπακούνιν και του Κροπότκιν.

Το σχέδιο και η δολοφονία που άλλαξε την Ιστορία

Στις 28 Ιουνίου του 1914, ο αρχιδούκας Φραγκίσκος Φερδινάνδος ετοιμαζόταν για επίσημη επίσκεψη στο Σεράγεβο. Η «Μλάντα Μπόσνα», με στήριξη από τη σερβική μυστική υπηρεσία και υπό την καθοδήγηση του συνταγματάρχη Ντραγκουτίν Ντιμιτρίεβιτς, αποφάσισε να τον εκτελέσει. Παρά την αποτυχία της αρχικής επίθεσης με χειροβομβίδα, λίγη ώρα αργότερα, ο Πρίντσιπ βρέθηκε μπροστά στο αυτοκίνητο του αρχιδούκα και τον πυροβόλησε θανάσιμα με ένα περίστροφο FN1910.

Ένα μήνα μετά τη δολοφονία, η Αυστροουγγαρία κήρυξε πόλεμο στη Σερβία. Μέσα σε εβδομάδες, όλες οι μεγάλες δυνάμεις ενεπλάκησαν: η Γερμανία, η Γαλλία, η Ρωσία, η Αγγλία, η Ιταλία και αργότερα οι ΗΠΑ. Ήταν η αρχή του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, με πάνω από 36 εκατομμύρια νεκρούς και τραυματίες, ανυπολόγιστες ζημιές και έναν νέο γεωπολιτικό χάρτη να γεννιέται μέσα από στάχτες.

Ο πόλεμος τελείωσε επίσημα στις 11 Νοεμβρίου 1918. Η Συνθήκη των Βερσαλλιών έβαλε τέλος στις συγκρούσεις, αλλά οι σκληροί της όροι έσπειραν τους σπόρους για έναν ακόμη χειρότερο πόλεμο. Ο Πρίντσιπ, εν τω μεταξύ, είχε ήδη πεθάνει στη φυλακή από φυματίωση, μόλις 23 ετών, χωρίς να δει το πλήρες μέγεθος της φρίκης που προκάλεσε.

Για τους Σέρβους, ήταν ελευθερωτής. Για τους Αυστροούγγρους, τρομοκράτης. Η ιστορία του Πρίντσιπ αναδεικνύει πώς ένας μόνο άνθρωπος, μέσα σε ένα ιδιαίτερο πολιτικό περιβάλλον, μπορεί να αποτελέσει τον καταλύτη μιας παγκόσμιας τραγωδίας.