Η Ήρα Κατσούδα στο Gazzetta: «Χιούμορ μπορείς να κάνεις με τα πάντα, δεν υπάρχουν τζιζ θέματα»

• «Η διατήρηση του σεξισμού αφορά όλους μας»
• «Υπάρχει μια αποδεκτή φάση καφρίλας εδώ και χρόνια»
• «Στόχος του stand up είναι να γελάσει ο κόσμος, όχι η διδασκαλία»
• «Τώρα βλέπω ματάκια»
• «Πάντα υπήρχαν γυναικοκτονίες και απλά το λέγαμε πάθος!»

Η Ήρα Κατσούδα σε κάνει να θες την ακούσεις και να μιλάς μαζί της για ώρες. Κι ας τη συναντάς πρώτη φορά! Διαθέτει αμεσότητα, ευγένεια, ειλικρίνεια και φυσικά χιούμορ. Υπηρετεί το θεατρικό είδος του stand up και το κάνει καλά. Δεν το λέμε γιατί έτσι μας αρέσει, αλλά γιατί η παράσταση της «Για γυναίκα, καλή είναι» παίρνει συνέχεια παράταση! Ξεκίνησε τον Οκτώβριο στο θέατρο Αλκμήνη και θα βρίσκεται στη σκηνή του μέχρι τις 3 Μαρτίου. Μας μίλησε για την παράσταση, για το stand up, για το αν υπάρχουν όρια στη σάτιρα, για τον σεξισμό…

Πες μας λίγα λόγια για την παράσταση
Είναι stand up comedy παράσταση και ξεκίνησε το 2020, λίγο πριν την πανδημία. Έπαιξα λίγο, έξι-εφτά παραστάσεις, πήρα και παράταση για τον Μάρτιο, αλλά όλοι είδαμε τι έγινε τον Μάρτιο του 2020 με το λόκνταουν. Η παράσταση έχει κοπεί περισσότερες φορές απ’ ό,τι έχει ανέβει! Λόγω covid φυσικά. Πέρυσι ήταν να ξεκινήσω Νοέμβριο. Δύο μέρες πριν την πρεμιέρα επιβλήθηκε παλι λοκντάουν. Οπότε, φέτος ξεκίνησα τον Οκτώβριο και σχεδόν δεν το πίστευα.

Σου φάνηκε απίστευτο
Δεν το πίστευα. Την ημέρα της πρεμιέρας νόμιζα ότι θα γίνει κάτι και δεν θα παίξω. Είναι σαν σου παίρνουν την μπουκιά από το στόμα. Μ’ αρέσει αυτό που το κάνω και ήθελα να παίξω.

Σε εκνεύρισε όλο αυτό;
Ναι, γιατί δεν μπορούσα να κάνω απολύτως τίποτα! Και στο λοκντάουν δεν μπορούσα να γράψω κιόλας. Στο πρώτο δεν ήξερα τι γίνεται, ήμασταν όλοι φοβισμένοι… Στο δεύτερο ήμουν απλά εκνευρισμένη. Δεν είχα ερεθίσματα. Όλοι μιλούσαν συνέχεια για covid. Ευτυχώς ξεκίνησαν τα γυρίσματα με το Δίκτυο πέρυσι τον Ιανουάριο για την ΕΡΤ.

Είχες κάτι να απασχοληθείς
Ναι, οπότε το γράψιμο πήγαινε πίσω. Η παράσταση στην ουσία ήταν άπαιχτη. Ξεκίνησα, λοιπόν, φέτος, τον Οκτώβριο, στο θέατρο Αλκμήνη, πήγε καλά και πήρα δύο φορές παράταση. Για τρίτη παράταση δεν είμαι σίγουρη, έχω ανειλημμένες υποχρεώσεις. Έχω περιοδεία στην Κύπρο τον Μάρτιο, τον Μάιο ευρωπαϊκή περιοδεία με τη Δήμητρα Νικητέα ενώ ετοιμάζω τη νέα μου παράσταση για του χρόνου.

«Η διατήρηση του σεξισμού αφορά όλους μας»

Ο τίτλος πώς προέκυψε;
Είναι απ’ αυτές τις σεξιστικές εκφράσεις που κερνιούνταν για χρόνια στην ελληνική κοινωνία. Το ωραίο είναι ότι ο άλλος στο λέει για κομπλιμέντο.

Συμπονετικά
Όχι, πραγματικά το λέει για κομπλιμέντο και είναι ακόμη πιο θλιβερό! Στην ουσία σου θέτει ένα ταβάνι και σου λέει το ταβάνι σου το χεις φτάσει. Υπάρχουν, λοιπόν, διάφορες τέτοιες φράσεις και μία απ’ αυτές είναι κι αυτή. Την έχω ακούσει μετά από παράσταση και την έχω ακούσει και από γυναίκες…

Από γυναίκες;
Στην καφρίλα υπάρχει ισότητα. (γέλια)

Στις γυναίκες πώς το εξηγείς;
Δεν έχω ιδέα! Η συγκεκριμένη που μου το είπε μάλλον βγήκε από χρονομηχανή. Σίγουρα έχει πέσει θύμα στερεοτύπων.

Μεταφέρονται αυτά έτσι;
Ναι, και μεταφέρονται και στο μεγάλωμα… Η διατήρηση του σεξισμού αφορά όλους μας. Μπορεί να μην προέρχεσαι από οικογένεια που υπάρχει κακοποίηση όσον αφορά το έμφυλο, ωστόσο μεγαλώσαμε σε μια Ελλάδα που μέχρι πρόσφατα ήταν αποδεκτά πολλά σεξιστικά πράγματα.

«Υπάρχει μια αποδεκτή φάση καφρίλας εδώ και χρόνια»

Ισχύει αυτό που λες. Η απόσταση δεν είναι μεγάλη
Εγώ γεννήθηκα τη δεκαετία του 80΄ και πρόλαβα το κάπνισμα στα λεωφορεία, στις δημόσιες υπηρεσίες, στα αεροπλάνα… Έχουμε ζήσει το νεύμα του Παπανδρέου στη Λιάνη να κατέβει από τη σκάλα… Αυτά περνάνε και υπήρχαν και στις δεκαετίες που ακολούθησαν, ειδικά στο επαγγελματικό πεδίο. Για παράδειγμα, για χρόνια ήταν οκ να χτυπά ελαφρά τα οπίσθια της γραμματέας ο διευθυντής. Φυσικά ήταν λάθος, αλλά υπήρχε και ήταν 20 χρόνια πριν!

Δύσκολο να αλλάξει
Ναι και έχουν μείνει φράσεις όπως αντρικές δουλειές ή αντρικές κουβέντες και μιλάνε οι άντρες τώρα. Το τελευταίο το δέχομαι αν μιλάτε για εξέταση προστάτη (γέλια). Τα έχω δει αυτά και στον χώρο της διαφήμισης που εργάστηκα. Παίζει σούπερ καφρίλα εκεί…

Το ίδιο και στα ΜΜΕ
Ναι, οπότε υπάρχει μια αποδεκτή φάση καφρίλας εδώ και πολλά χρόνια.

Αυτό είναι ευθύνη των προηγούμενων γενεών ή των σημερινών; Οι γονείς μας, πιστεύω, άθελα τους μας περάσανε τέτοια μηνύματα…
Η κάθε γενιά έχει τη δική της ευθύνη. Ναι, οι γονείς μας, λόγω άγνοιας, έτσι είχαν μάθει. Τώρα, όμως, έχουμε γνώση και είναι δική μας ευθύνη να αλλάξουμε την κατάσταση. Δέχομαι τα αργά αντανακλαστικά αλλά όχι την κακή πρόθεση. Υπάρχουν άνθρωποι, 50, 60 χρόνων, που δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς όσον αφορά τις εκφράσεις, τις χρησιμοποιούν χωρίς να υπάρχει κακή πρόθεση. Βέβαια, όταν το σεξιστικό πάει στην κακοποίηση δεν υπάρχουν αργά, γρήγορα, αντανακλαστικά. Πολύ απλά είσαι μαλάκας με το καλημέρα.

«Στόχος του stand up είναι να γελάσει ο κόσμος, όχι η διδασκαλία»

Μέσα από τη σάτιρα είναι ο καλύτερος τρόπος για να σχολιάσεις κοινωνικά ζητήματα;
Δεν ξέρω αν είναι ο καλύτερος, ξέρω ότι είναι ο μοναδικός δικός μου τρόπος. Το χιούμορ πάντα βοηθάει, είναι εργαλείο να πεις πάρα πολλά πράγματα. Μπορείς να πεις το πιο σοβαρά πράγμα υπό το πρίσμα του χιούμορ. Επειδή κάνεις κωμωδία δεν χρειάζεται να μιλάς μόνο για επιφανειακά πράγματα και το αντίθετο. Δηλαδή, επειδή κάνεις κωμωδία δεν χρειάζεται να πιστεύεις ότι θα αλλάξεις τον κόσμο. Ο κάθε κωμικός, επειδή γράφει ο ίδιος τα κείμενα, μιλάει γι’ αυτά που τον απασχολούν τη συγκεκριμένη περίοδο.

Περνάει έτσι μήνυμα του;
Φυσικά και περνάει! Αν θες να το κάνεις να περάσει, θα περάσει. Στις σόλο παρατάσεις, όταν βλέπεις τον κωμικό για μία ώρα και κάτι στη σκηνή, γνωρίζεις και τον άνθρωπο. Από την ποιότητα των αστείων του καταλαβαίνεις κι άλλα πράγματα. Μπορεί να μη σου κάνει ξεκάθαρο πολιτικό σχόλιο, όμως από τα συμφραζόμενα καταλαβαίνεις πού στοχεύει το χιούμορ του.

Μήπως, όμως, το χιούμορ εκτονώνει τη σοβαρότητα του θέματος που θίγεις;
Πρώτα απ’ όλα στόχος του stand up είναι να γελάσει ο κόσμος, όχι η διδασκαλία. Αν μέσα σε αυτό θες να περάσεις μηνύματα δεν νομίζω ότι φθίνουν επειδή είναι υπό το πρίσμα του χιούμορ. Μπορείς να πεις τα πιο σοβαρά πράγματα και να σου μείνουν. Παράδειγμα. Στην παράσταση έχω κείμενο για ερωτήσεις τύπου πότε θα κάνεις παιδί; Γιατί δεν κάνεις παιδί;… Πρόκειται για αγενείς και αυστηρά προσωπικές ερωτήσεις. Το ζευγάρι μπορεί να είναι μια χαρά και συ να τους χαλάς το βράδυ; Γιατί να το κάνεις αυτό; Έχω, λοιπόν, ένα τέτοιο κείμενο για μια ερώτηση που μόνο στην Ελλάδα συμβαίνει. Πότε θα κάνεις; Γιατί δεν κάνεις; Το πότε; δείχνει ότι είναι δεδομένο πως θα κάνεις και περιμένουμε να μας πεις την ώρα! Και όσον αφορά το γιατί; είναι το ίδιο με το να ρωτάς γιατί δεν πάμε σινεμά; Υπάρχουν θεατές που μου έχουν στείλει μήνυμα και μου έλεγαν ότι τους βοήθησα να δουν αλλιώς τα πράγματα σχετικά μ’ αυτό. Μέσα από το γέλιο προβληματίζεσαι, ακούς την άλλη πλευρά…

Το πιο δύσκολο κομμάτι στο stand up ποιο είναι;
Η προετοιμασία της νέας δουλειάς. Όταν τελειώνει μια παράσταση και πρέπει να γράψεις την καινούργια. Ξεκινάς από μηδέν. Κρατάς κάποιες σημειώσεις βέβαια, αλλά κάθε φορά κάνεις reset.

Φτιάχνεις κάτι καινούργιο
Τώρα ας πούμε θα τελειώσω, θα κάνω βιντεοσκόπηση και του χρόνου θα ανεβάσω την παράσταση στο youtube. Δεν θα μπορώ να παίξω το ίδιο.

«Τώρα βλέπω ματάκια»

Σε τροφοδοτεί η επικαιρότητα;
Σχεδόν καθόλου. Για να στήσεις ένα αστείο πέντε λεπτών χρειάζεται πολλή δουλειά. Υπάρχει τεχνική, δομή… Δεν είναι απλά λέω βλακείες στην παρέα. Το να ασχοληθώ με κάτι της επικαιρότητας, να το φτιάξω και μετά από λίγο να μην ασχολείται κανείς δεν έχω λόγο να το κάνω. Μετά πρέπει να μπεις και σε μια διαδικασία να αλλάζεις συνέχεια το κείμενο και αυτό δεν γίνεται.

Δεν είναι επιθεώρηση
Όχι, είναι κωμικός μονόλογος, είναι θεατρικό είδος το stand up.

Αυτοσχεδιάζεις;
Σε ένα βαθμό ναι. Αλλά δεν μπορείς να βασίζεσαι στον αυτοσχεδιασμό, γι’ αυτό υπάρχουν τα κείμενα σου. Μια μέρα μπορεί να είμαι στις καλές μου και να βγει αυτοσχεδιαστικά. Όταν δεν θα είμαι όμως πρέπει να γίνει και λίγο franchise η παράσταση. Είναι πολύ ζωντανό είδος το stand up, δεν είναι σαν το θέατρο.

Η διαφορά ποια είναι;
Δεν υπάρχει τέταρτος τοίχος. Στο θέατρο υποδύεσαι έναν ρόλο, έχεις κείμενο, σκηνοθέτη, σκηνικά, κοστούμια… Εγώ βγαίνω σαν Ήρα, με πράγματα που έχω γράψει εγώ.

Η απεύθυνση στον κόσμο δεν είναι σαν να ερμηνεύεις έναν ρόλο;
Όχι, γιατί λέω την άποψη μου, έχει να κάνει με τη δική μου οπτική στα πράγματα. Οπότε, ναι, κάθε παράσταση είναι διαφορετική. Φυσικά έχει να κάνει με το κοινό, με τον χώρο, τη βραδιά…

Τώρα όλοι φορούν μάσκες;
Ναι.

Σε επηρεάζει;
Δεν με επηρεάζει γιατί ήθελα τόσο πολύ να παίξω… Ας έρχονταν και με σκάφανδρο!

Δεν βλέπεις, όμως, τι αντιδράσεις τους τόσο καλά
Ακούς όμως το γέλιο. Στο θέατρο, μετά τη δεύτερη, τρίτη, σειρά, από τα φώτα, δεν βλέπεις τι γίνεται πίσω. Υπάρχει κόσμος που γελά και δεν βγάζει ήχο και όταν δεν υπήρχαν οι μάσκες το έβλεπα. Τώρα βλέπω ματάκια. Ευτυχώς γελάνε δυνατά.

«Πάντα υπήρχαν γυναικοκτονίες και απλά το λέγαμε πάθος!»

Στην παράσταση θίγεις θέματα ισότητας φύλων…
…όχι μόνο.

Γυναικοκτονίες
Όχι δεν υπάρχει στην παράσταση. Μιλάω για κοινωνική ισότητα, αλλά δεν είναι μόνο το έμφυλο. Έχω πολλά θέματα επιφανειακά: ποτά, ψυχολόγοι, αδέρφια, ελληνάρες, εντάξει αυτό δεν είναι επιφανειακό, αλλά οι ελληνάρες είναι… Δεν μπορείς να ασχολείσαι με ένα θέμα μία ώρα και…

Υπάρχουν θέματα που σε ξεπερνάνε και λες δεν θα τ’ αγγίξω;
Όχι και όσον αφορά τις γυναικοκτονίες απλά δεν έτυχε. Επίσης όταν γράφτηκε η παράσταση δεν είχε ξεσπάσει αυτή η σειρά γυναικοκτονιών. Δεν εννοώ ότι ξεκίνησαν οι γυναικοκτονίες τωρα. Δυστυχώς πάντα υπήρχαν και απλά το λέγαμε πάθος! Υπάρχει η δική μου κριτική πάνω στα βιώματα μου.

Υπάρχει όριο στη σάτιρα;
Όχι δεν υπάρχει, αρκεί να ξέρεις πού στοχεύεις. Πρέπει να ξέρεις να κάνεις punching up στην κωμωδία. Μπορείς να μιλήσεις για τα πάντα, αρκεί να μη βάλλεις εναντίον του πιο αδύναμου. Το να αρχίσω, για παράδειγμα, να κάνω σάτιρα για τους πρόσφυγες δεν είναι όμορφο.

Το όριο το βάζεις εσύ;
Ναι, αλλά καλό είναι να μη βάζεις όρια. Το θέμα είναι να θες να μιλήσεις για κάτι και να έχεις να πεις κάτι. Αν είναι να ξεκινήσω ένα θέμα απλά για να προβοκάρω κάποιον δεν θα το κάνω.

Αν, όμως, έχεις να πεις κάτι…
Αν έχω θα βγω να το πω. Μπορείς να προσέξεις αυτό που θα κάνεις χωρίς να προσβάλεις τον αδύναμο. Χιούμορ μπορείς να κάνεις με τα πάντα, δεν υπάρχουν τζιζ θέματα.

Συμφωνώ. Να το κάνουμε όμως πιο συγκεκριμένο. Για τη θρησκεία θα έκανες σάτιρα; Για τον Ιησού; Μήπως θα σκεφτόσουν ότι μπορεί να προσβάλεις το θρησκευτικό συναίσθημα;
Θα την κάνω τη σκέψη. Έχει να κάνει, όμως, πώς θα θέσεις το θέμα. Αν απευθυνθώ στο κοινό και τους πω εσείς που πιστεύετε είστε βλάκες, αυτό είναι προσβλητικό. Αν το γυρίσω, όμως, σε μένα, δηλαδή πω κάτι δεν καταλαβαίνω τον Θεό, γιατί κάνει σε μένα αυτό, τότε δεν ενοχλείται κανείς. Το ίδιο πράγμα θα πω, ότι είμαι άθεη.

Δεν ξέρεις, όμως, πώς θα αντιδράσει το κοινό
Σίγουρα. Κάποιος μπορεί να προσβληθεί ακούγοντας μόνο το όνομα του Χριστού!

Σου έχει τύχει ακραία αντίδραση από το κοινό;
Φυσικά. Υπήρξε θεατής που σηκώθηκε και έφυγε ενώ χτύπησε και τη γυναίκα του!

Την ώρα της παράστασης;
Στο διάλειμμα, στις τουαλέτες. Την έπιασε από τα μαλλιά και την έβγαλε έξω! Τρελή και θλιβερή ιστορία. Έπαιζα στη Θεσσαλονίκη. Είχα ένα κείμενο που μιλούσα για τα άχρηστα δώρα. Αναφερόμουν στα άχρηστα δώρα της Ιστορίας. Σε εκείνο το σημείο μίλαγα για τη στιγμή που η Παναγία γεννά στη φάτνη τον Ιησού. Δεν είχε κρεβάτι, θέρμανση, τίποτα και έρχονται οι τρεις μάγοι και της φέρνουν σμύρνα, λιβάνι και χρυσό. Άχρηστα όλα. Μετά έβαζα κι έναν διάλογο με τον Ιωσήφ που η Παναγία έλεγε κάτι διώξε τους, τρομάζω κι αυτός της έλεγε για πώς έμεινε έγκυος, κάτι τέτοιο τέλος πάντων. Ε, λέω το αστείο, συνεχίζω την παράσταση, υπάρχει πολύ ωραίο κλίμα στην αίθουσα, γίνεται διάλειμμα και μετά όλοι επιστρέφουν παγωμένοι. Δεν μου είχε πει κανείς τίποτα. Μετά, λοιπόν, έμαθα τι έγινε. Αυτός που αντέδρασε έτσι ήταν ένας στρατιωτικός και είχε έρθει στην παράσταση με τη μέλλουσα γυναίκα του. Προσβλήθηκε απ’ αυτά που έλεγα και έφυγε. Η γυναίκα του όμως ήθελε να μείνει, να παρακολουθήσει… Την περίμενε, λοιπόν στο διάλειμμα, την έβρισε μέσα στον κόσμο στο φουαγιέ και την πήρε από το μαλλί και φύγανε! Εκείνη τη βραδιά στενοχωρήθηκα πολύ…

Στοιχεία παράστασης

«Για γυναίκα, καλή είναι», της Ήρας Κατσούδα

Κάθε Πέμπτη, στις 21:30, στο θέατρο Αλκμήνη

Opening act: Δήμητρα Νικητέα

Διάρκεια: 75 λεπτά

Εισιτήρια: 10 ευρώ γενική είσοδος