Τον 21ο αιώνα δεν θα κερδίσουν απαραίτητα οι μεγαλύτερες οικονομίες: Άρθρο του Σάκη Αρναούτογλου

Για πολλες δεκαετίες πιστεύαμε ότι οσο μεγαλύτερη είναι μια οικονομία, τόσο μεγαλύτερες είναι και οι πιθανότητες να πρωταγωνιστήσει. Μεγαλύτερος πληθυσμός, μεγαλύτερη αγορά, περισσότερες επιχειρήσεις, περισσότερη οικονομική ισχύς. Όμως ο 21ος αιώνας αλλάζει τους κανόνες. Το πραγματικό πλεονέκτημα δεν θα είναι μόνο το μέγεθος μιας οικονομίας. Θα είναι η ποιότητα των ανθρώπων της, η γνωση, η καινοτομία και η ικανότητά της να προσαρμόζεται στις μεγάλες αλλαγές.
Αρκεί να κοιτάξει κανείς χώρες όπως η Ελβετία, η Δανία, η Φινλανδία, η Ολλανδία ή η Σιγκαπούρη. Δεν συγκαταλέγονται στις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου. Κι όμως, πρωταγωνιστούν στην εκπαίδευση, στην έρευνα, στην τεχνολογία, στην ανταγωνιστικότητα και στην ποιότητα ζωής. Δεν έφτασαν εκεί επειδή είχαν τον μεγαλύτερο πληθυσμό ή τη μεγαλύτερη αγορά. Έφτασαν επειδή επένδυσαν συστηματικά στους ανθρώπους τους και δημιούργησαν κράτη που λειτουργούν με συνέχεια και σχέδιο.

Από το μέγεθος της οικονομίας στην ποιότητα των ανθρώπων

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μάθημα και για την Ελλάδα.
Στη χώρα μας η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται συχνά γύρω από το δημογραφικό, το δημόσιο χρέος και το μέγεθος της οικονομίας. Είναι όλα σοβαρά ζητήματα. Υπάρχει όμως ένας κίνδυνος. Να πιστέψουμε ότι το μέλλον μας θα κριθεί μόνο από το πόσο μεγάλη θα είναι η οικονομία μας.

Η Ελλάδα μπροστά στην πρόκληση της παραγωγικότητας και της καινοτομίας

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι άλλο. Πόσο παραγωγική θα είναι η Ελλάδα. Πόσο σύγχρονες θα είναι οι επιχειρήσεις της. Πόσο καλά εκπαιδευμένοι θα είναι οι εργαζόμενοί της. Πόσο αποτελεσματικό θα είναι το κράτος. Και κυρίως αν οι νέοι θα μπορούν να μείνουν, να εργαστούν και να δημιουργήσουν στον τόπο τους.
Η τεχνητή νοημοσύνη, η ρομποτική και οι νέες τεχνολογίες αλλάζουν ήδη τον τρόπο με τον οποίο παράγεται ο πλούτος. Στο παρελθόν η ανάπτυξη στηριζόταν σε μεγάλο βαθμό στα πολλά εργατικά χέρια και στη μαζική παραγωγή. Σήμερα στηρίζεται όλο και περισσότερο στη γνώση, στην έρευνα, στην τεχνολογία και στην ικανότητα μιας κοινωνίας να αξιοποιεί γρήγορα τις νέες δυνατότητες.
Αυτό σημαίνει ότι μια μικρότερη οικονομία μπορεί να αποδειχθεί πιο ανθεκτική, πιο παραγωγική και πιο επιτυχημένη από μια μεγαλύτερη, όταν διαθέτει καλύτερη εκπαίδευση, σταθερούς θεσμούς και καθαρή στρατηγική.

Επένδυση στη γνώση για μια πιο ανταγωνιστική Ελλάδα

Η Ελλάδα έχει σημαντικά πλεονεκτήματα. Διαθέτει εξαιρετικούς επιστήμονες, μορφωμένο ανθρώπινο δυναμικό, ισχυρή ναυτιλία, ποιοτική αγροδιατροφή, μεγάλες δυνατότητες στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και μια γεωγραφική θέση που της δίνει ιδιαίτερη σημασία στην Ευρώπη. Αυτά όμως δεν αρκούν από μόνα τους. Χρειάζεται να τα συνδέσουμε σε ένα συνεκτικό σχέδιο.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσφέρει σημαντικούς πόρους για την έρευνα, την καινοτομία, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την πράσινη μετάβαση. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να απορροφήσουμε χρήματα. Είναι να τα μετατρέψουμε σε καλύτερες θέσεις εργασίας, σε πιο ανταγωνιστικές επιχειρήσεις και σε περισσότερες ευκαιρίες για τους νέους.

Τον 21ο αιώνα δεν θα κερδίσουν απαραίτητα οι μεγαλύτερες οικονομίες. Θα κερδίσουν εκείνες που θα επενδύσουν περισσότερο στους ανθρώπους τους, θα λειτουργήσουν με σχέδιο και θα προσαρμοστούν γρηγορότερα στις αλλαγές.

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να γίνει μια από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου για να προσφέρει ασφάλεια, προοπτική και ευημερία στους πολίτες της. Χρειάζεται να γινει πιο παραγωγική, πιο δημιουργική και πιο αποτελεσματική. Και αυτή είναι μια επιλογή που εξαρτάται από εμάς.