Ράφα Μπενίτεθ: Η Τάξη μέσα στο Χάος!

Είναι γεγονός ότι οποιαδήποτε συζήτηση συνδέεται με τον Ράφα Μπενίτεθ και τη Λίβερπουλ δεν μπορεί παρά να ξεκινάει -ή και να τελειώνει- με τον θρυλικό τελικό της Κωνσταντινούπολης το 2005. Το θαύμα που εκεί συντελέστηκε.

Ο Μπενίτεθ δεν έφτασε στη Λίβερπουλ σαν... ροκ σταρ. Ήδη από την πρώτη του έκθεση στον εκ φύσεως επικριτικό και αποδοκιμαστικό βρετανικό Τύπο φανέρωσε τις προθέσεις του: Αφίχθη στο Λίβερπουλ για να νικήσει, να κατακτήσει κορυφές. Μεθοδικά και ολοκληρωτικά.

Σε μια εποχή όπου ο Μάικλ Όουεν βρισκόταν με το ένα πόδι στη Μαδρίτη και ο Στίβεν Τζέραρντ σκεφτόταν την φυγή, το μέλλον του συλλόγου έμοιαζε αβέβαιο. Μάλλον η πρώτη πρόκληση που είχε αντιμετωπίσει ο Μπενίτεθ ήταν ακριβώς αυτή: Η ανασυγκρότηση, η αποκατάσταση της τάξης. Στο μυαλό του και στη ζωή του, η πειθαρχία ήταν βασικός κανόνας. Σχεδόν νόμος.

Ο Μπενίτεθ ήταν μια υπενθύμιση προς τους παίκτες ότι ως επαγγελματίας έπρεπε να συμπεριφέρονται αναλόγως, αρχής γενομένης από την προπόνηση. Συν τοις άλλοις, οδηγίες επί οδηγιών, σε βαθμό που κάποιοι παίκτες ένιωθαν τις μεθόδους του σαν μέγγενη που τους έσφιγγε.

«Δεν δέχομαι την μετριότητα», ήταν το μότο του. Ο Μπενίτεθ ήθελε πάντα να παίρνει το καλύτερο από τους παίκτες του και για αυτό ακριβώς το παν για τον ίδιο ήταν η πειθαρχία, η αρχή όλων για να ακολουθήσει η ευημερία. Ο Τζέιμι Κάραγκερ κάποτε υποχρεώθηκε από τον Μπενίτεθ να ζητήσει συγγνώμη μπροστά στους συμπαίκτες του για λόγους... κακής συμπεριφοράς.

Ακολούθως, ο έλεγχος αποτέλεσε πρωταρχικό στοιχείο και στο αγωνιστικό σκέλος. Η επιλογή με το διπλό 6άρι έφερε έλεγχο στο κέντρο, κυκλοφορία της μπάλας, αμυντική ισορροπία. Η μετάβαση στο 4-2-3-1 με τη χρήση του «διπλού χαφ», την ένταση στο pressing και την έμφαση στην κυκλοφορία έφερε επιτυχίες ανεβάζοντας τα στάνταρ της ομάδας για εγχώρια αναγνώριση.

Η φιλοσοφία του Μπενίτεθ μετέτρεψε τη Λίβερπουλ σε μία σκληροτράχηλη ομάδα και... μετρ σε νοκ-άουτ αναμετρήσεις. Η κατάκτηση της κούπας με τα μεγάλα αυτιά το 2005, το αποδεικνύει εξάλλου περίτρανα. Βέβαια, ο ίδιος είχε χαρακτηρίσει την αναμέτρηση με τον Ολυμπιακό στο «Άνφιλντ» για τη φάση των ομίλων, ως το πιο κομβικό ματς της πορείας του 2004/2005. Όταν το γκολ του Στίβεν Τζέραρντ στο 86', με το οποίο οι Reds προκρίθηκαν στα νοκ-άουτ.

Ό,τι ακολούθησε αποτελεί ιστορία. Γραμμένη με χρυσά γράμματα στα κιτάπια του συλλόγου. Διαδοχικές προκρίσεις με Λεβερκούζεν, Γιουβέντους και Τσέλσι, προτού το «θαύμα» κόντρα στη Μίλαν, το έπος της Πόλης. Έξι χρόνια, 350 παιχνίδια, ένα Champions League, ένα FA Cup, ένα Community Shield και ένα Super Cup. Η αδυναμία της Λίβερπουλ να καθιερωθεί στο Νησί ως κυρίαρχη δύναμη, οδήγησαν στην πόρτα της εξόδου τον Ισπανό. Ο οποίος πάντως είχε αφήσει στην σφραγίδα του στον σύλλογο.

Αν αναρωτιέστε γιατί ο Ράφα Μπενίτεθ μετά τη Ρεάλ Μαδρίτης πήγε στη Νιούκαστλ, σκεφτείτε το εξής: την τελευταία φορά που δεν είχε επαγγελματική ομάδα να προπονεί, ανέλαβε την τοπική σχολική ομάδα στη γενέτειρά του, στο Γουίραλ. Αυτό δεν είναι απλώς η δουλειά του Ράφα, εξηγεί η σύζυγός του. Είναι το πάθος του. Δεν είναι απλά αυτό που κάνει είναι αυτό που είναι. «Αν του πάρεις το γήπεδο…» λέει «… δεν μένει τίποτα».

Το κύρος του Μπενίτεθ υπέστη ζημιά στην Ισπανία. Όταν ο βοηθός του, Φάμπιο Πέκιο, μίλησε για έναν πρόεδρο με «μόνιμη παρουσία», και ο ίδιος ο Μπενίτεθ ανέλυσε την παρέμβαση της διοίκησης της Ρεάλ Μαδρίτης σε συνέντευξη στο BT Sport, λίγοι αναλυτές αμφισβήτησαν την αλήθεια των λόγων του. «Δείτε τι έχει συμβεί εκεί τα τελευταία χρόνια. Καμάτσο, Ντελ Μπόσκε, Πελεγκρίνι, Μουρίνιο, Αντσελότι… Δεν είναι εύκολο να είσαι προπονητής εκεί», είχε πει και όλοι κατάλαβαν.

Στην Ισπανία, επίσης, οι περισσότεροι παραδέχθηκαν ότι είχε δίκιο. Όμως, αντί να εστιάσουν σε αυτά που είπε, τον κατηγόρησαν για το ότι τα είπε. Επιπλέον, όσο ήταν στη Ρεάλ, είχε υπερασπιστεί δημόσια τον ίδιο τον σύλλογο, τον εαυτό του και τον πρόεδρο, Φλορεντίνο Πέρεθ τον ίδιο άνθρωπο που κατόπιν κατονόμασε ως πρόβλημα.

Αν ο Μπενίτεθ πίστευε πως, επαναλαμβάνοντας τη «γραμμή» του προέδρου, θα εξασφάλιζε την παραμονή του στην ομάδα, έκανε λάθος. Ούτε τον βοήθησε όταν, ενόψει του Clasico, έκανε… παραχωρήσεις στην ενδεκάδα, και δεν παρουσίασε αυτή που πραγματικά πίστευε. Η Ρεάλ ηττήθηκε με 4-0. Ο Μπενίτεθ έχασε την αξιοπιστία του.

Με την προσωπικότητα και τις μεθόδους του, ήταν δεδομένο ότι ο Μπενίτεθ θα είχε προβλήματα με μια ισχυρή ομάδα παικτών όπως η Ρεάλ. Η πρόσληψή του του έμοιαζε με συνταγή αποτυχίας. Η σχέση του με τον πρόεδρο ήταν πάντα αμήχανη. Οι απόψεις τους για το ποδόσφαιρο δεν θα μπορούσαν να είναι πιο διαφορετικές.

Ο Μπενίτεθ πιθανότατα δεν είχε αντιληφθεί πόσο είχαν διαβρωθεί οι σχέσεις του με πολλούς από τους παίκτες. Ήξερε, όμως, ότι ο ίδιος και ο πρόεδρος είχαν τελείως διαφορετικά κριτήρια. Και το γεγονός ότι το ήξερε και προσπάθησε να προσαρμοστεί, ίσως έκανε τα πράγματα χειρότερα. Η ομάδα τερμάτισε πρώτη στον όμιλό της στο Champions League, συγκεντρώνοντας 16 βαθμούς. Ωστόσο, δεν τελείωσε ποτέ τη σεζόν. Στις 4 Ιανουαρίου 2016, το συμβόλαιο του Μπενίτεθ λύθηκε πρόωρα, εν μέσω κατηγοριών για έλλειψη δημοτικότητας στους οπαδούς, δυσαρέσκειας από τους παίκτες και αδυναμίας επίτευξης θετικών αποτελεσμάτων απέναντι σε μεγάλες ομάδες. Τη στιγμή της αποχώρησής του, η Ρεάλ βρισκόταν στην τρίτη θέση της La Liga, τέσσερις βαθμούς πίσω από την πρωτοπόρο Ατλέτικο Μαδρίτης και δύο πίσω από την Μπαρτσελόνα, η οποία είχε και ένα παιχνίδι λιγότερο. Στη Ρεάλ Μαδρίτης ο Μπενίτεθ σταμάτησε να είναι ο εαυτός του. Στο τέλος, απολύθηκε έχοντας τον χαρακτήρα κάποιου άλλου.

Η θητεία του Μπενίτεθ στο «Μπερναμπέου» δεν κράτησε ούτε μέχρι τα... Φώτα. Ο Λούκα Μόντριτς, στην αυτοβιογραφία του, αναφέρει πως ο Ισπανός ήθελε να ελέγχει κάθε λεπτομέρεια και προσπαθούσε να επιβάλλει τις απόψεις του ακόμα και στους πιο έμπειρους. «Έδειχνε περισσότερο δάσκαλος παρά προπονητής», έγραψε χαρακτηριστικά. Η ενέργεια της ομάδας έλειπε, όπως και η σύνδεση με τους παίκτες.

Μια από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές αυτής της απόστασης ήταν η παρατήρηση του Μπενίτεθ στον Μόντριτς να αποφεύγει το εξωτερικό φάλτσο, ακόμα και σε πάσα λίγων μέτρων, μια παραίνεση που ενόχλησε έντονα μερίδα των παικτών. Η καθοριστική κατρακύλα ήρθε με το 0-4 από την Μπαρτσελόνα τον Νοέμβριο, και ακολούθησε η τιμωρία για την αντικανονική συμμετοχή του Τσερίσεφ στο Κύπελλο, αποτέλεσμα διοικητικής αμέλειας.

«Ειλικρινά, δεν με εξέπληξε που η διοίκηση αποφάσισε να γυρίσει σελίδα», παραδέχεται ο Μόντριτς. Ο Μπενίτεθ από την άλλη σχολίασε: «Αν σε απολύουν Ιανουάριο, χωρίς να έχει τελειώσει ο πρώτος γύρος, τότε απλώς δεν σου δίνουν την ευκαιρία».

Μετά από μία σύντομη θητεία στην Ίντερ, ο Μπενίτεθ επέστρεψε στην Αγγλία μεσούσης της σεζόν 2012/2013 για να αναλάβει την Τσέλσι. Μία κίνηση που αρχικά οι φίλαθλοι των Μπλε δεν είδαν με καλό μάτι, δεδομένου του πρόσφατου παρελθόντος του στη Λίβερπουλ.

Το γεγονός ότι η πρόσληψή του στον λονδρέζικο σύλλογο έγινε υπό το πρίσμα του προσωρινού προπονητή χαρακτηρίστηκε από τον ίδιο τον Μπενίτεθ ως «τεράστιο λάθος», ενώ ούτε και η σχέση του με τους παίκτες ήταν ιδιαιτέρα ζεστή. Προτού πάντως οι δύο πλευρές χωρίσουν, ο Ισπανός προσέθεσε στην τροπαιοθήκη της Τσέλσι το Europa League του 2013 νικώντας την Μπενφίκα στον τελικό.

Επί αγγλικού εδάφους, αυτή ήταν και η στερνή του δόξα. Ο Μπενίτεθ επέστρεψε άλλες δύο φορές στην Premier League. Αρχικά στη Νιούκαστλ (2016-2019) και έπειτα στην Έβερτον (2021-2022). Στους Magpies η πρόκληση ήταν μεγάλη: Κατέφθασε τον Μάρτιο με σκοπό να σώσει την ομάδα από τον υποβιβασμό. Δεν τα κατάφερε, μοιραία ήρθε η πτώση στην Championship, αλλά η διοίκηση τον στήριξε. Κι εκείνος με τη σειρά του την δικαίωσε, ανεβάζοντάς την ξανά την επόμενη σεζόν στην μεγάλη κατηγορία ως πρωταθλήτρια. Η έλλειψη εμπιστοσύνης ήταν αυτή που τον οδήγησε στην έξοδο το 2019, με τις συζητήσεις τότε για νέο συμβόλαιο να πέφτουν στο κενό.

Το καλοκαίρι του 2008 η Premier League καλωσόρισε ξανά τον πολύπειρο προπονητή που στο ενδιάμεσο πραγματοποίησε ένα σύντομο πέρασμα από την Κίνα. Ο Μπενίτεθ ανέλαβε να διαδεχθεί τον... Κάρλο Αντσελότι στον πάγκο της ασταθούς Έβερτον. Κίνηση που δεν έχαιρε και μεγάλης εκτίμησης από τους οπαδούς των Ζαχαρωτών λόγω του... κόκκινου παρελθόντος του. Έξι μήνες και 22 ματς αργότερα, ο Μπενίτεθ αποτελούσε παρελθόν και από την Έβερτον. Παρότι ο πρώτος μήνας ήταν ονειρικός, η πορεία κάθε άλλο παρά τέτοια αποδείχθηκε. Εννέα ήττες σε 13 παιχνίδια και... exit τον Ιανουάριο του 2022!

Ο Μπενίτεθ ήθελε να εφαρμόσει στη Θέλτα το πλάνο που έφερε τίτλους στη Βαλένθια πριν 20 χρόνια! Αποτέλεσμα; Στις 12 Μαρτίου 2024, λίγες μέρες μετά από βαριά ήττα 4-0 από τη Ρεάλ Μαδρίτης, απολύθηκε. Η ομάδα ήταν 17η, με μόλις 5 νίκες σε 28 αγώνες. Όμως το πρόβλημα ήταν βαθύτερο από τους αριθμούς: δεν υπήρχε «χημεία»

Ο Ισπανός τεχνικός άρχισε την πορεία του στο Βίγκο με στόχο να χτίσει μια νέα αγωνιστική ταυτότητα σε μια ομάδα που έχει συνηθίσει να παλεύει για την παραμονή. «Θα προσπαθήσω να αντέξω τουλάχιστον τον πρώτο χρόνο», είχε πει στην παρουσίαση, αλλά έπεσε έξω. Ο 65χρονος είχε χτίσει τη φήμη του με κόπο, παρά το ατυχές πέρασμά του από την Έβερτον. Υποσχέθηκε ανάλογη ομάδα με αυτή της Βαλένθια. Εκεί, στο «Μεστάγια», κατέκτησε δύο πρωταθλήματα και ένα Κύπελλο UEFA μεταξύ 2002 και 2004. «Τι ομάδα ήταν εκείνη;», ρωτάει ρητορικά και απαντά: «Είχε ρυθμό, ένταση, πίεζε ψηλά, χαμηλά ή στο κέντρο ανάλογα με τις ανάγκες του παιχνιδιού. Αυτό μου αρέσει: γρήγορη κυκλοφορία, ποιότητα και σωστές θέσεις στο γήπεδο, αλλά αυτά θέλουν δουλειά στην προπόνηση».

Στη Θέλτα έφερε τη φήμη του λεπτολόγου και μεθοδικού προπονητή και από την πρώτη του κιόλας συνέντευξη έδειξε ότι δεν ήρθε για να λέει ωραία λόγια. «Τα συστήματα αλλάζουν. Τώρα οι κανονισμοί επιτρέπουν στους αμυντικούς να βρίσκονται μέσα στην περιοχή για να ξεκινήσει η ανάπτυξη. Και ξαφνικά θεωρείται υποχρέωση. Όμως, μόνο το 1% αυτών των προσπαθειών καταλήγει σε γκολ. Το 57% χάνεται, το 2% καταλήγει σε γκολ του αντιπάλου και το 8% δημιουργεί ευκαιρία για τον αντίπαλο». Ο Μπενίτεθ αυτά τα ποσοστά τα ήξερε πριν γίνουν τάση. Και δηλώνει ξεκάθαρα: «Ας πούμε ότι παραμένουμε ενημερωμένοι για ό,τι συμβαίνει στο ποδόσφαιρο».

Ο Μπενίτεθ δεν κατάφερε να ταιριάξει με το DNA της Θέλτα. Με τη γνώριμη αυστηρότητα και συντηρητική προσέγγισή του, εφάρμοσε μια ultra-defensive φιλοσοφία. Η ομάδα είχε τις λιγότερες πάσες στο τελευταίο τρίτο του γηπέδου στη La Liga, μόλις 39% κατά μέσο όρο. Η ψυχολογία έπεσε. Οι παίκτες απομακρύνθηκαν από το πλάνο του. Παρά το «κλειστό» συμβόλαιο, ο σύλλογος επέλεξε να τον απομακρύνει, πληρώνοντας βαρύ τίμημα για να αποτρέψει τον υποβιβασμό.

Ο Ζοσέ Μουρίνιο και ο Ράφα Μπενίτεθ έχουν συγκρουστεί τόσες πολλές φορές, που ακόμη και η σύζυγος του Ισπανού προπονητή βρέθηκε κάποτε στο επίκεντρο.
«Εμείς μαζεύουμε τα κομμάτια που αφήνει πίσω του», είχε πει το 2015 η κυρία Μπενίτεθ, σχολιάζοντας με χιούμορ το γεγονός ότι ο σύζυγός της είχε αναλάβει προπονητής μετά τον Μουρίνιο σε Ίντερ, Ρεάλ Μαδρίτης και Τσέλσι. H ατάκα προοριζόταν για αστείο. Ο Μουρίνιο, όμως, δεν το είδε έτσι. «Η κυρία είναι κάπως μπερδεμένη», απάντησε.

«Το μόνο κλαμπ στο οποίο ο σύζυγός της με αντικατέστησε ήταν η Ίντερ, όπου μέσα σε έξι μήνες κατέστρεψε την καλύτερη ομάδα της Ευρώπης εκείνη την εποχή».

Η ιστορία λέει πως όλα ξεκίνησαν από τη διεκδίκηση του πάγκου της Λίβερπουλ το 2004. Ο Μπενίτεθ πήρε τη θέση και ο Μουρίνιο κατέληξε στην Τσέλσι. Είναι πολύ πιθανό, μάλιστα, πως αν ο Μουρίνιο είχε πάει στους Reds ο Iσπανός θα συμφωνούσε με τους Λονδρέζους.

Οι πρώτες μεταξύ τους αγωνιστικές μάχες κερδήθηκαν από τον Μουρίνιο. Η Τσέλσι νίκησε δύο φορές τη Λίβερπουλ στο πρωτάθλημα της σεζόν 2004-05 και πήρε και τον τελικό του League Cup. Όμως, λίγους μήνες αργότερα, το «γκολ-φάντασμα» του Λουίς Γκαρθία έστειλε τη Λίβερπουλ στον τελικό του Champions League και άφησε την Τσέλσι εκτός. Από εκείνη τη στιγμή, η σχέση των δύο τεχνικών άλλαξε.

«Η καλύτερη ομάδα έχασε», είπε τότε ο Μουρίνιο. «Μετά το γκολ, μόνο μία ομάδα έπαιξε. Η άλλη απλώς αμύνθηκε. Ήταν επανάληψη του τελικού του League Cup στο Κάρντιφ, όπου η Λίβερπουλ σκόραρε νωρίς και μετά κλείστηκε πίσω. Το γκολ το έβαλε ο επόπτης».

Παράλληλες καριέρες, αιώνιοι αντίπαλοι

Οι καριέρες τους είναι σχεδόν παράλληλες. Ο Μουρίνιο πήγε από την Τσέλσι στην Ίντερ, μετά στη Ρεάλ Μαδρίτης και ξανά στην Τσέλσι. Ο Μπενίτεθ ανέλαβε την Ίντερ μετά τον Μουρίνιο, ακολούθησε τη Ρεάλ και αργότερα, και πάλι, την Τσέλσι. Όταν ο Ισπανός αποχώρησε από το «Στάμφορντ Μπριτζ» το 2013, ο Μουρίνιο επέστρεψε. Ο ένας, λοιπόν, διαδέχθηκε τον άλλον αρκετές φορές. Και δεν έλειψαν τα «καρφιά».

Ο Μπενίτεθ είχε δηλώσει το 2014: «Ο Μουρίνιο μιλάει πολύ για πολλούς, εγώ προτιμώ να μιλάω με γεγονότα. Με ομάδα της μισής αξίας από την Τσέλσι, με τη Λίβερπουλ, τον αποκλείσαμε δύο φορές στο Champions League. Και με το ακριβότερο ρόστερ της Ρεάλ Μαδρίτης, δεν έκανε τίποτα στην Ευρώπη».

Ο Μουρίνιο δεν άργησε να απαντήσει, όταν ανέλαβε ξανά την Τσέλσι το 2013: «Είδα όλα τα παιχνίδια της Τσέλσι με τη Σίτι την προηγούμενη χρονιά. Στο Γουέμπλεϊ, εντός, εκτός, μέχρι και φιλικά στην Αμερική. Ψυχολογικό θέμα, όχι τακτικό. Τίποτα τακτικά. Μόνο ψυχολογία. Φοβόταν να πάρει ρίσκα. Φοβόταν να πει: "Θέλουμε να κερδίσουμε, μπορούμε να κερδίσουμε"».

Η θητεία του στις ομάδες όπου διαδέχθηκε τον Μουρίνιο ήταν απογοητευτική: κράτησε μόνο έξι μήνες στην Ίντερ και λίγο παραπάνω στη Ρεάλ. Ο Μάρκο Ματεράτσι είχε σχολιάσει: «Αυτό που δεν μου άρεσε ήταν ο τρόπος που παρουσιάστηκε στους παίκτες. Μεγάλοι προπονητές όπως ο Μουρίνιο βασίζονται σε άγραφους κανόνες. Ο Μπενίτεθ ήθελε να γράψει 10 ή 12. Ήταν σαν να γυρίσαμε στο σχολείο ή σαν να έπρεπε να ακολουθούμε κώδικα οδικής κυκλοφορίας».

Ο χρόνος γιάτρεψε την κόντρα, με τον Special One να τονίζει: «Δεν νομίζω ότι η κόντρα ήταν με τον Ράφα. Η αντιπαλότητα ήταν περισσότερο μεταξύ των συλλόγων μας. Είμαστε προπονητές της ίδιας γενιάς, ήρθαμε στην Αγγλία την ίδια σεζόν και είχαμε επιτυχίες στην Ευρώπη. Δεν είναι πολλοί που έχουν κερδίσει και Champions League και Europa League. Είμαστε ανάμεσα στους λίγους. Υπήρξαν μεγάλες μάχες μεταξύ Λίβερπουλ και Τσέλσι, αλλά τον σέβομαι, σέβομαι το ταλέντο και την καριέρα του, και θέλω να πιστεύω ότι το ίδιο αισθάνεται κι εκείνος».

Και ίσως, τελικά, αυτό που κάποτε ήταν μια σκληρή ποδοσφαιρική κόντρα, να έχει μετατραπεί σε αμοιβαίο σεβασμό ανάμεσα σε δύο σπουδαίους – και πεισματάρηδες – προπονητές, που έχουν τελικά περισσότερα κοινά απ’ όσα παραδέχονται.