Λιγότερες ώρες δουλειάς, περισσότερη ζωή: Οι Ολλανδοί λατρεύουν να εργάζονται 4 μέρες την εβδομάδα
Οι Ολλανδοί δεν έκαναν θόρυβο. Δεν το παρουσίασαν ως «επανάσταση». Απλώς άρχισαν, σιγά σιγά, να δουλεύουν τέσσερις μέρες την εβδομάδα. Μέχρι που το έκαναν κανονικότητα.
Σήμερα, η χώρα έχει τον χαμηλότερο μέσο εβδομαδιαίο χρόνο εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με 32,1 ώρες. Κι όμως, παραμένει σταθερά ανάμεσα στις οικονομίες με το υψηλότερο ΑΕΠ ανά κάτοικο στην Ευρώπη. Ο εθνικός μέσος όρος των περίπου 32 ωρών δεν προκύπτει μόνο από τετραήμερα μοντέλα, αλλά κυρίως από το πολύ υψηλό ποσοστό μερικής απασχόλησης. Όπως επισημαίνει σε εκτενές ρεπορτάζ του το BBC, το ολλανδικό μοντέλο αμφισβητεί την ιδέα ότι για να παραμείνει μια χώρα ανταγωνιστική πρέπει να δουλεύει ατελείωτες ώρες.
Η φιλοσοφία «δουλεύουμε πιο έξυπνα»
Στο Άμστερνταμ, οι συνιδρυτές της Positivity Branding, Gavin Arm και Bert de Wit, υιοθέτησαν την τετραήμερη εργασία ήδη από το 2019. Χωρίς μείωση μισθού, χωρίς αύξηση ωραρίου στις υπόλοιπες μέρες. Οι εργαζόμενοι δουλεύουν 32 ώρες την εβδομάδα σε τετραήμερο σχήμα, οκτώ ώρες την ημέρα.
Η λογική τους ήταν απλή: ισορροπία ζωής και εργασίας. «Τα παιδιά σου μεγαλώνουν μία φορά», λέει ο Arm. «Δεν θέλουμε να κοιτάξουμε πίσω και να νιώσουμε ότι χάσαμε αυτή την περίοδο».
Η εταιρεία Nmbrs, η οποία δραστηριοποιείται στο χώρο του software, ακολούθησε παρόμοιο μοντέλο. Η επικεφαλής ανθρώπινου δυναμικού, Marieke Pepers, παίρνει σταθερά ρεπό κάθε Παρασκευή. Υποστηρίζει ότι από τότε που εφαρμόστηκε η τετραήμερη εργασία, μειώθηκαν οι αναρρωτικές άδειες και αυξήθηκε η παραμονή προσωπικού. «Δουλεύουμε πιο έξυπνα, όχι περισσότερο», είναι το μοτίβο που επαναλαμβάνεται. Λιγότερες συναντήσεις. Καλύτερη ιεράρχηση. Πιο καθαρό μυαλό. Μερικές φορές οι καλύτερες ιδέες έρχονται στη βόλτα με τον σκύλο.
Αντέχει η οικονομία;
Η εικόνα, όμως, δεν είναι μονοδιάστατη. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η ολλανδική παραγωγικότητα, αν και υψηλή, δεν έχει αυξηθεί τα τελευταία 15 χρόνια. Αν η χώρα θέλει να διατηρήσει το βιοτικό της επίπεδο, θα πρέπει είτε να αυξήσει την παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο είτε να ενισχύσει το εργατικό δυναμικό, πιθανώς μέσω μετανάστευσης.
Η Ολλανδία έχει επίσης το υψηλότερο ποσοστό μερικής απασχόλησης στον ΟΟΣΑ. Σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι δεν δουλεύουν πλήρες ωράριο. Τρεις στις τέσσερις γυναίκες εργάζονται κάτω από 35 ώρες την εβδομάδα, έναντι μόλις ενός στους τέσσερις άνδρες.
Οι ειδικοί μιλούν για έναν συνδυασμό φορολογικών αντικινήτρων, υψηλού κόστους παιδικής φροντίδας και βαθιά ριζωμένων κοινωνικών αντιλήψεων. Έρευνα του 2024 έδειξε ότι ένας στους τρεις Ολλανδούς θεωρεί πως οι μητέρες με παιδιά έως τριών ετών δεν θα πρέπει να εργάζονται πάνω από μία ημέρα την εβδομάδα. Για τους πατέρες, το ποσοστό αυτό είναι μόλις 5%.
Εδώ μπαίνει η έννοια της βιωσιμότητας. Μπορεί μια κοινωνία να παραμένει πλούσια δουλεύοντας λιγότερο; Ή κάποια στιγμή το δημογραφικό, η γήρανση του πληθυσμού και οι ελλείψεις προσωπικού θα πιέσουν το σύστημα; Με περισσότερους συνταξιούχους και λιγότερους εργαζόμενους, η πίεση στο ασφαλιστικό και στην ανάπτυξη αναμένεται να αυξηθεί.
Τα συνδικάτα υποστηρίζουν ότι η τετραήμερη εργασία αυξάνει την παραγωγικότητα, μειώνει τις απουσίες και κρατά περισσότερους ανθρώπους ενεργούς στην αγορά εργασίας. Οι οικονομολόγοι απαντούν ότι «υπάρχει όριο στο τι μπορείς να κάνεις με λίγους εργαζόμενους». Αν η παραγωγικότητα δεν ενισχυθεί, το μοντέλο κινδυνεύει να στηρίζεται περισσότερο στην ευημερία του παρελθόντος παρά στην ανάπτυξη του μέλλοντος.
Και κάπου ανάμεσα βρίσκεται η ουσία. Το ερώτημα ίσως δεν είναι μόνο αν είναι βιώσιμο. Αλλά αν αξίζει.
«Είσαι πιο χαρούμενος; Ζεις καλύτερα;» λέει ο Arm. «Αυτό είναι το θέμα».
