Η σκηνή που «έσωσε» τον Αλ Πατσίνο: Το απίθανο κόλπο του Κόπολα που απογείωσε τον Νονό
Περισσότερα από πενήντα χρόνια μετά την κυκλοφορία του Νονού συνεχίζουμε να επιστρέφουμε στην ίδια σκοτεινή τραπεζαρία στο Μπρονξ. Εκεί όπου ο Μάικλ Κορλεόνε σηκώνεται αργά από το τραπέζι περπατά με εκείνη τη νευρική ηρεμία προς το μπάνιο και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα αποφασίζει ότι η ζωή του δεν θα είναι ποτέ ξανά η ίδια. Η σκηνή μοιάζει απόλυτα μελετημένη στη λεπτομέρεια όμως όπως αποκαλύπτει ο ίδιος ο Αλ Πατσίνο στην πρόσφατη αυτοβιογραφία του, πίσω της κρύβονται αμφιβολίες, ένταση και μια μικρή δόση χάους.
Στις πρώτες εβδομάδες των γυρισμάτων, τα στελέχη του στούντιο δεν έβλεπαν σε εκείνον τον ηθοποιό που χρειαζόταν η ταινία. Τον θεωρούσαν υπερβολικά ήσυχο, πολύ εσωστρεφή, χωρίς το «βάρος» που φαντάζονταν για τον ρόλο. Ο Κόπολα όμως επέμενε. Για να αποδείξει ότι ο Πατσίνο μπορούσε να... σηκώσει την ταινία αποφάσισε να γυρίσει νωρίτερα τη σκηνή του εστιατορίου. Μια κίνηση που έκρυβε μεγάλο ρίσκο και για τον ηθοποιό και για τον ίδιο τον σκηνοθέτη
Η νύχτα που έκρινε τα πάντα
Το γύρισμα έγινε μέσα σε ένα στενό χώρο με ασφυκτική ατμόσφαιρα. Ο Πατσίνο είχε απέναντί του τον Στέρλινγκ Χέιντεν και τον Αλ Λετιέρι και κουβαλούσε την πίεση να αποδείξει ότι αξίζει τη θέση του. Κάθε μικρή κίνηση, κάθε βλέμμα, κάθε αναπνοή έπρεπε να χτιστεί προσεκτικά ώστε ο Μάικλ να μεταμορφωθεί από «καλό παιδί της οικογένειας» σε άνθρωπο που παίρνει μια απόφαση χωρίς επιστροφή. Σε μια από τις λήψεις, μάλιστα, τραυματίστηκε στον αστράγαλο όταν πήδηξε μέσα στο αυτοκίνητο και για λίγα λεπτά πίστεψε πως αυτό ήταν το τέλος του στο πρότζεκτ.Στο μεταξύ, όμως, η κάμερα είχε καταγράψει ήδη τη μεταμόρφωση που περίμενε ο Κόπολα.
Η θρυλική λεπτομέρεια με το όπλο
Εδώ συναντάμε την ιστορία που για χρόνια κυκλοφορεί σαν ψίθυρος ανάμεσα σε σινεφίλ και φανατικούς του Νονού. Λέγεται ότι ο Κόπολα ζήτησε να μην βρίσκεται το όπλο στο ακριβές σημείο του σεναρίου, κολλημένο δηλαδή κάτω από το καζανάκι, ώστε ο Πατσίνο να αναγκαστεί να ψάξει πραγματικά. Μια μικρή καθυστέρηση, μια κίνηση αμφιβολίας με τον ίδιο να μην πηγαίνει αμέσως στο σωστό σημείο, ένα βλέμμα που πέφτει για μια στιγμή στο πάτωμα. Όλα αυτά δίνουν στη σκηνή μια ένταση που δύσκολα σκηνοθετείται με απόλυτο έλεγχο.
Οποιος ξαναδεί τη σκηνή με αυτή την ιδέα στο μυαλό θα παρατηρήσει ότι ο Μάικλ δεν βρίσκει το όπλο με την πρώτη κίνηση. Τεντώνει το χέρι του, κάνει ένα βεβιασμένο ψάξιμο, δείχνει σαν να μην είναι βέβαιος ότι θα το βρει. Είναι ένα κομμάτι που κρατά μόλις μια ανάσα, αλλά εκείνη η ανάσα προσθέτει στο βάρος της στιγμής.
Πρόκειται για επιβεβαιωμένη μαρτυρία ή για έναν μύθο που αγαπήσαμε γιατί ταιριάζει απόλυτα με αυτό που βλέπουμε στην οθόνη; Η αλήθεια είναι ότι καμία επίσημη πηγή δεν το επιβεβαιώνει. Όμως η δύναμη της ιστορίας βρίσκεται στο ότι αποδίδει ιδανικά το τι συμβαίνει εκείνα τα λίγα δευτερόλεπτα. Ο Μάικλ μοιάζει πραγματικά να αναμετριέται με τον φόβο του και αυτό ενισχύει τη θεατρική σιωπή πριν από τον πρώτο πυροβολισμό.
Η σκηνή που γράφτηκε στην ιστορία του σινεμά
Ο Κόπολα είχε δουλέψει κάθε μικρή λεπτομέρεια. Το χαμηλωμένο βλέμμα του Πατσίνο, η παύση πριν σηκωθεί η κάμερα που σφίγγει τον χρόνο, η επιλογή να μην υποτιτλιστούν οι ιταλικές ατάκες ώστε ο θεατής να χαθεί για λίγο όπως και ο Μάικλ, ο τρόπος που σχεδόν ξεχνά να αφήσει το όπλο στο τέλος της σκηνής. Όλα συνθέτουν μια κορύφωση όπου ο χαρακτήρας και ο ηθοποιός συναντιούνται σε πραγματικό χρόνο.
Αυτή η σκηνή δεν είναι απλώς μια κορύφωση δράματος. Είναι η στιγμή όπου ο Πατσίνο απέδειξε ότι ήταν ο Μάικλ Κορλεόνε. Η στιγμή που καθόρισε όχι μόνο τον χαρακτήρα αλλά και την καριέρα του. Και ένα δείγμα του πώς ένας σκηνοθέτης μια ομάδα και ένας ηθοποιός μπορούν να δημιουργήσουν κάτι που συνεχίζει να αντηχεί μισό αιώνα αργότερα.
