«Φίλεμα»: Να δίνεις χωρίς να περιμένεις αντάλλαγμα
Ο εισβολέας ήρθε στον καφενέ και κρατούσε φωτιά, λεπίδα, σφαίρες και κοφτερό, ατσάλινο, χαμόγελο. Το μαγαζί ήταν δικό του. Τα τραπέζια, οι καρέκλες, οι τοίχοι, τα παράθυρα, η κουζίνα, ακόμα και το χώμα που στέκεται το ετοιμόρροπο κτήριο. Οι μπότες του πάτησαν τα απάτητα και το στόμα του έδινε μόνο διαταγές. Μόνο. Οι «συμβουλές»; Διαταγές. Οι δήθεν νουθεσίες; Διαταγές. Οι δήθεν επιθυμίες; Διαταγές. Οι δήθεν κουβέντες; Διαταγές. Το δήθεν νοιάξιμο; Διαταγές. Οι συζητήσεις μεταξύ τριών εισβολέων-κατακτητών; Διαταγές. Ο καφές που ήπιαν; Διαταγές. Το φαγητό που έφαγαν; Διαταγές. Η τελευταία χάρη στον ιδιοκτήτη του καφενέ και τη γυναίκα του; Διαταγές. Και όταν έφυγαν, πήραν (;) και μια διαταγή-μάθημα: τη φιλοξενία, το φίλεμα.
Ο άνθρωπος είναι το χειρότερο θηρίο. Και όμως, του αξίζει να ζει! Αυτός είναι η ελπίδα και η καταστροφή, αυτός, μόνο αυτός, μπορεί να κρατήσει την ανθρωπιά, τον πολιτισμό και το φως που όλα τα σώζει και τα γεννά. Κι ας είναι μόνος του, ένας! Το μίσος, η εκδίκηση, η επιβολή της εξουσίας, η δύναμη, το κέρδος, σκορπίζονται και σκορπίζουν τον κόσμο. Ένας μαύρος κανόνας γίνεται το μόνο μάθημα. Χρειάζεται θάρρος και πέρα από τον άνθρωπο προσπάθεια για να δώσεις, να κάνεις το χρέος σου, να μάθεις στον άλλο, στον εισβολέα τι είναι το «Φίλεμα».
Σκηνοθεσία, η απαραίτητη συνέχεια του κειμένου
Το «Φίλεμα» είναι ένα συγκλονιστικό θεατρικό κείμενο του Μάνου Κουνουγάκη. Και όταν έχεις διαβάσει το έργο, θες να το δεις και στη σκηνή. Επιβάλλεται! Η ευκαιρία, λοιπόν, δόθηκε και στο θέατρο «Άβατον», για δεύτερο χρόνο, τα λόγια στο χαρτί έγιναν θεατρική ζωή που δεν σου αφήνει κανένα περιθώριο να μην αγαπήσεις, αγκαλιάσεις αυτές τις λέξεις, τους χαρακτήρες, τις μεγάλες, θριαμβευτικές-κτηνώδεις, υπαρξιακές καταστάσεις.
Η σκηνοθεσία της Λίνας Αλτιπαρμάκη είναι η απαραίτητη συνέχεια του κειμένου. Ο Κουνουγάκης με ευαισθησία και αποφασιστικότητα καταθέτει τους προβληματισμούς του για το μίσος, την εκδίκηση, την αποκτήνωση, την προδοσία, την έννοια του χρέους, της φιλοξενίας, της αντίστασης. Και η σκηνοθέτρια ακολουθώντας αυτή τη γραμμή, δίνει σκηνικά μια δωρική παράσταση, στιβαρή, σίγουρη. Στο λιτό σκηνικό, δυο τραπέζια, τρεις καρέκλες, τρία ποτήρια, και μέσα από καθαρούς φωτισμούς (και στα δύο η Αποστολία Ζησιμοπούλου) αναδεικνύεται η κυρίως εσωτερικών ρυθμών δράση. Ο θεατής αισθάνεται την ασφυξία του κατακτημένου, την αποκρουστική δύναμη του κατακτητή και την ανθρωπιά που παλεύει να σωθεί και στους δύο.
Η δύναμη της προφορικής μαρτυρίας
Η υπόθεση έχει ως εξής: Η Άννα και ο Γιόζεφ έχουν ένα καφενέ σε ένα ορεινό χωριό. Ενώ ο στρατός κατοχής ετοιμάζεται να κάψει το χωριό τους, οι δυο τους αναγκάζονται να ετοιμάσουν τραπέζι για τους κατακτητές με τον Γιόζεφ να θεωρεί τη Φιλοξενία ως ύψιστο χρέος του και την Άννα να επιθυμεί να τους δηλητηριάσει. Δυο στρατιωτικοί, ο διοικητής Κλίνσμαν και η Λοχαγός Μάουερ, καθώς και ένα ντόπιος συνεργάτης τους εμφανίζονται στον καφενέ και απολαμβάνουν ένα γεύμα γεμάτο εντάσεις.
Το κείμενο έχει ως αφετηρία προφορικές μαρτυρίες για τη Ναζιστική Κατοχή στην Κρήτη και πιο συγκεκριμένα για την εκτέλεση 25 αμάχων στο χωριό Γέργερη, Ηρακλείου, και στο γεύμα που παρέθεσε ένας καφετζής-παντοπώλης στους Ναζί την παραμονή της εκτέλεσης. Και ο Κουνουγάκης έχει κρατήσει το «σώμα» της προφορικότητας, έχει αποκρυσταλλώσει τις αγωνίες, τις διαμάχες, την απελπισία, τη συγκίνηση και τη δύναμη της προφορικής μαρτυρίας. Πάνω σε αυτήν «πατάνε» οι ηθοποιοί και φτιάχνουν τον πάντα αντιφατικό άνθρωπο αλλά και αυτόn που υπερβαίνει τις αδυσώπητες ανθρώπινες αδυναμίες. Οι καλά συντονισμένοι ηθοποιοί, Αντώνης Βούλτσος- Δαμουλάκης (Διοικητής Κλίνσμαν), Ευγενία Μαραγκού (Λοχαγός Μαρία Μάουερ), Ντόρα Μάτσικα (Άννα), Νίκος Στεργιώτης (Ιάκωβος Μαγιάς) και Γιάννης Χαρμπάτσης (Γιόζεφ), δίνουν σάρκα, οστά και ψυχή στο φίλεμα, στο να δίνεις, στον οποιονδήποτε, και να μην περιμένεις τίποτα ως αντάλλαγμα. Αξίζει να δείτε το «Φίλεμα» γιατί μας αφορά, πάντα θα μας αφορά…
INFO
«Φίλεμα», του Μάνου Κουνουγάκη [2ος χρόνος]
Στο θέατρο «Άβατον» [Ευπατριδών 3, Γκάζι]
Κάθε Παρασκευή στις 21:00 [έως τις 28/11]
Εισιτήρια ΕΔΩ
Διάρκεια: 90 λεπτά.
Συντελεστές
Σκηνοθεσία: Λίνα Αλτιπαρμάκη
Μουσική: Χρήστος Γαλάνης, Γιάννης Σαρρής
Σύμβουλος Παραγωγής/ Casting: Κατερίνα Σταθοπούλου
Οπτική Ταυτότητα Παράστασης: Ιωάννης Κ. Τσίγκας
Φωτογραφίες: Κατερίνα Καραδημήτρη
Υπεύθυνη Φωτισμών/Σκηνικών: Αποστολία Ζησιμοπούλου
Video Art: Στέφανος Schultz
Υπεύθυνη επικοινωνίας: Γιώτα Δημητριάδη
Παίζουν: Αντώνης Βούλτσος- Δαμουλάκης (Διοικητής Κλίνσμαν), Ευγενία Μαραγκού (Λοχαγός Μαρία Μάουερ), Ντόρα Μάτσικα (Άννα), Νίκος Στεργιώτης (Ιάκωβος Μαγιάς) και Γιάννης Χαρμπάτσης (Γιόζεφ)
