Πώς υπολογίζουμε (επιστημονικά) τον κόσμο σε μια συγκέντρωση: Η φόρμουλα του Γιάκομπς
Eίναι γνωστό πως η ελληνική αστυνομία συνηθίζει να υποβαθμίζει τα μεγάλα συλλαλητήρια με τις εκτιμήσεις που κάνει για την συμμετοχή των πολιτών, αλλά αυτή τη φορά φαίνεται να έχει «εξαφανίσει» αρκετούς διαδηλωτές που βγήκαν στους δρόμους για να απαιτήσουν δικαιοσύνη για την τραγωδία των Τεμπών.
Το γεγονός αυτό διαπιστώθηκε από την πρώτη στιγμή καθώς οι εικόνες που έρχονταν από ψηλά, κατέρριψαν τους υπολογισμούς των... 180.000 ανθρώπων.
Πέρα από τις εικόνες, στους ισχυρισμούς αυτούς συνηγορεί και η online εφαρμογή του i-MEdD, ο οποίος είναι ένας μη κερδοσκοπικός δημοσιογραφικός οργανισμός που ιδρύθηκε το 2018 με αποκλειστική δωρεά από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ).
Συγκεκριμένα, η εφαρμογή του iMEdD μπορεί να κάνει εκτίμηση του αριθμού των ατόμων σε μία καθορισμένη περιοχή στον χάρτη.
Λαμβάνοντας υπόψη την έκταση της συγκέντρωσης και τον αριθμό των ατόμων που δυνητικά μπορούσαν να χωρέσουν σε αυτήν, ο μετρητής πλήθους κατέγραψε τον κόσμο από το Σύνταγμα έως τη συμβολή της Πατησίων με τη Λεωφόρο Αλεξάνδρας, τον Ευαγγελισμό και τη Βασιλίσσης Σοφίας.
Σύμφωνα με την εφαρμογή, οι διαδηλωτές στο κέντρο της Αθήνας ανήλθαν τουλάχιστον σε 427.314 άτομα (με πολύ πρόχειρο υπολογισμό καθώς δεν συμπεριλήφθηκαν δύο περιοχές της Αθήνας ενώ αποτελεί στατική εικόνα, χωρίς να αποτυπώνει τη ροή του κόσμου που ανανεώνεται).
Πώς υπολογίζουμε όμως τον κόσμο σε μια συγκέντρωση;
Λοιπόν, η αναφορά του μεγέθους του πλήθους είναι μια σημαντική πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι δημοσιογράφοι σε όλο τον κόσμο όταν αναφέρονται σε γεγονότα από διαδηλώσεις μέχρι αθλητικά δρώμενα κια συναυλίες. Η καταμέτρηση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη για τις πολιτικές εκδηλώσεις, καθώς οι αντίπαλες πλευρές μπορεί να μετατρέψουν τις εκτιμήσεις του πλήθους σε εργαλεία δημοσίων σχέσεων.
Για παράδειγμα, όταν οι Αιγύπτιοι κατέβηκαν στους δρόμους του Καΐρου για να διαμαρτυρηθούν κατά της κυβέρνησης του Μοχάμεντ Μόρσι το καλοκαίρι του 2013, ορισμένα ειδησεογραφικά πρακτορεία έκαναν λόγο για τη μεγαλύτερη εξέγερση στην ιστορία.
Υπολόγισαν ότι οι διαδηλωτές ήταν 30 εκατομμύρια. Άλλοι ειδησεογραφικοί οργανισμοί έκαναν λόγο για 14 εκατομμύρια. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι διαδηλώσεις ήταν μεγάλες. Αλλά πόσο μεγάλες;
«Η καταμέτρηση «όλων των κεφαλών απευθείας σε μια διαδήλωση ή συγκέντρωση είναι σε κάθε περίπτωση αδύνατη», υποστηρίζουν ερευνητές που έχουν ασχοληθεί με την καταμέτρηση του πλήθους.
Αν και μπορεί να μην υπάρχει μια τέλεια φόρμουλα, υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να εκτιμήσουμε και να μετρήσουμε ένα πλήθος.
Να τι προτείνουν οι ειδικοί:
Χρησιμοποιήστε τη φόρμουλα «Jacobs Crowd Formula»
Ο Herbert Jacobs, καθηγητής δημοσιογραφίας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια τη δεκαετία του 1960, πιστώνεται με τον εκσυγχρονισμό της καταμέτρησης του πλήθους. Από το παράθυρο του γραφείου του, ο Τζέικομπς μπορούσε να δει φοιτητές να συγκεντρώνονται σε μια πλατεία διαμαρτυρόμενοι για τον πόλεμο του Βιετνάμ. Η πλατεία ήταν διαμορφωμένη σε ένα ιδιαίτερο πλέγμα, οπότε ο Jacobs μέτρησε τους φοιτητές σε μερικά τετράγωνα για να βρει έναν μέσο όρο φοιτητών ανά τετράγωνο και στη συνέχεια το πολλαπλασίασε με το σύνολο των τετραγώνων. Κατέληξε επίσης σε έναν βασικό κανόνα πυκνότητας που λέει ότι ένα «μικρό πλήθος» έχει ένα άτομο ανά 0,9 τετραγωνικά μέτρα και ένα «πυκνό πλήθος» έχει ένα άτομο ανά 0,3 τετραγωνικά μέτρα. Μια πυκνότητα με πολύ κόσμο, «mosh-pit», όπως την αποκαλούν οι Watson και Yip, θα είχε ένα άτομο ανά 0,2 τετραγωνικά μέτρα.
Χρήση πανοραμικών φωτογραφιών
Ανατρέξτε σε αεροφωτογραφίες ή δορυφορικές εικόνες του πλήθους, εάν είναι διαθέσιμες. Στη συνέχεια, σχεδιάστε ένα πλέγμα και εφαρμόστε τη μέθοδο Jacobs, όπως περιγράφεται παραπάνω. Οι φωτογραφίες υψηλής ανάλυσης μπορεί ακόμη και να σας επιτρέψουν να μετρήσετε τα κεφάλια.
Το πρόβλημα με τη χρήση της φωτογραφίας είναι ότι η περιοχή που καταλαμβάνει ένα πλήθος είναι συχνά ακανόνιστη και τμήματα της θα παραμείνουν αόρατα στη φωτογραφική μηχανή, κρυμμένα πίσω από δέντρα, κτίρια ή το σκοτάδι.
Συγκρίνετε και αναλύστε εκτιμήσεις από πολλαπλές πηγές
Μπορεί να λάβετε διαφορετικούς αριθμούς από την αστυνομία, τα ΜΜΕ και τους διοργανωτές. Λίγα μαθηματικά μπορούν να σας βοηθήσουν να αποφασίσετε ποια εκτίμηση είναι πιο κοντά στη σωστή. Για παράδειγμα, μετά την αγρυπνία με κεριά στις 4 Ιουνίου του 2013 στο πάρκο Βικτόρια στο Χονγκ Κονγκ για τον εορτασμό της 22ης επετείου της καταστολής του φιλοδημοκρατικού κινήματος στο Πεκίνο, το Reuters, το BBC και άλλα μεγάλα ειδησεογραφικά πρακτορεία χρησιμοποίησαν την εκτίμηση των διοργανωτών για 150.000 άτομα. Η εκτίμηση της αστυνομίας ήταν 77.000. Οι Watson και Yip εκτίμησαν ότι η μέση πυκνότητα ήταν λίγο μικρότερη από 2 άτομα ανά τετραγωνικό μέτρο, που αντιστοιχεί σε ένα συμπαγές πλήθος. Γνώριζαν ότι η έκταση του χώρου ήταν περίπου 42.000 τετραγωνικά μέτρα. Μια εκτίμηση των 150.000 θα απαιτούσε ότι ολόκληρη η περιοχή ήταν καλυμμένη με ανθρώπους σε πυκνότητα mosh pit, κάτι που γνώριζαν ότι δεν συνέβαινε. Με βάση αυτά τα στοιχεία, εκτίμησαν ότι το πλήθος ήταν πιο κοντά στην εκτίμηση της αστυνομίας.
