Μπουεναβεντούρα Ντουρούτι: Ένας ονειροπόλος αντί-ήρωας (pics & vid)

• Ο Ισπανικός Εμφύλιος
• Το τέλος του

«Δεν φοβόμαστε καθόλου τα ερείπια. Θα είμαστε οι κληρονόμοι αυτής της γης. Εμείς κουβαλάμε έναν καινούριο κόσμο, εδώ, στις καρδιές μας. Κι ο κόσμος αυτός μεγαλώνει κάθε στιγμή. Μεγαλώνει και τώρα, αυτή τη στιγμή που σας μιλάω…». Αυτά είναι ορισμένα από τα λόγια του Μπουεναβεντούρα Ντουρούτι, του πιο διάσημου Ισπανού αναρχικού, ο οποίος υπήρξε ηγετικό πρόσωπο του Ισπανικού Εμφυλίου πριν τον πρόωρο θάνατό του.

Για να καταλάβει κανείς το πόσο σημαντική προσωπικότητα ήταν θα πρέπει να σκεφτεί πως υπό την ηγεσία του το αναρχικό κίνημα έφτασε να μετρά περισσότερους από ένα εκατομμύριο υποστηρικτές σε μια χώρα που ο τότε ο πληθυσμός ήταν το λιγότερο ο μισός σε σχέση με τα σημερινά δεδομένα.

Η ιστορία των αναρχικών στην Ισπανία ξεκινά όταν τον Οκτώβρη του 1868 ο Τζουζέπε Φανέλι, θαυμαστής του Μπακούνιν φτάνει στη Μαδρίτη για να διαδώσει το μήνυμα του αναρχισμού. Εκτοτε και στην πορεία του χρόνου, οι αναρχικοί στην Ισπανία θα διατηρήσουν μια ηγεμονική θέση στο εργατικό κίνημα, αποτελώντας παράλληλα και το πιο επαναστατικό του τμήμα.

Γιος ενός εργάτη των σιδηροδρόμων γεννήθηκε στις 14 Ιουλίου του 1896 στην συντηρητική πόλη Λεόν. Η επαφή του με εργάτες από την περιοχή των Αστουριών τον οδήγησε στο σοσιαλδημοκρατικό συνδικάτο και το 1917 συμμετείχε, μαθητευόμενος τότε στους βορειοισπανικούς σιδηροδρόμους στην απεργία της Γενικής Ένωσης Εργατών (UGT). Η απάντηση της κυβέρνησης ήταν άγρια καταστολή με πολλούς νεκρούς και χιλιάδες συλληφθέντες. Ο Ντουρούτι καταφέρνει να ξεφύγει όπως πολλοί άλλοι στην Γαλλία. Με την επιστροφή του στην Ισπανία, αρχικά στο Σαν Σεμπαστιάν και στη συνέχεια στην Βαρκελώνη συμβάλει τα μέγιστα για την οργάνωση του αναρχικού κινήματος, σε μια εποχή που το αναρχικό και γενικώς το συνδικαλιστικό κίνημα υφίστατο μια τρομερής έκτασης καταστολή καθώς τα περισσότερα μέλη του είχαν εκτελεστεί ή ήταν στη φυλακή.

Ο Ισπανικός Εμφύλιος

Μετά το πραξικόπημα των εθνικιστών στις 17 Ιουλίου του 1936, στις 18-20 Ιουλίου, έγιναν οδομαχίες στη Βαρκελώνη, κατά τη διάρκεια των οποίων οι αναρχικοί πολιτοφύλακες απέκρουσαν τους εθνικιστές και πήραν την εξουσία στα χέρια τους. Στις 19 Ιουλίου το αναρχικό συνδικάτο CNT και ο σκληρός πυρήνας του, η FAI (Federacion Anarquista Iberica – Ιβηρική Αναρχική Ομοσπονδία) έπειτα από ένοπλες συγκρούσεις στα οδοφράγματα με τους φασίστες πραξικοπηματίες της ισπανικής φάλαγγας καταφέρνει να νικήσει και να καταλάβει σημαντικά πόστα της πόλης. Εκεί για πρώτη φορά οι αναρχοσυνδικαλιστές θα είχαν την ευκαιρία να πάρουν την εξουσία.

Τον ίδιο μήνα ο Ντουρούτι σε δηλώσεις του στους διεθνείς ανταποκριτές Τύπου ανακοίνωσε την κατάληψη εξουσίας από τους εργάτες σύμφωνα με τη λογική των αναρχικών ότι ζούσαν πλέον σε επίγειο παράδεισο. Μετά την επιτυχή απόκρουση των πραξικοπηματιών, στις 23 Ιουλίου έγινε σύσκεψη των επιφανών ηγετών της CNT, όπου ο Χουάν Γκαρθία Ολίμπερ πρότεινε την κατάληψη της εξουσίας και την ανακήρυξη του «ελευθεριακού κομμουνισμού» στη Βαρκελώνη αλλά ο Ντουρούτι αρνήθηκε μέχρι τουλάχιστον να καταληφθεί η Σαραγόσα και ευρύτερα η Αραγωνία.

Με εντολή του Ντουρούτι απαλλοτριώθηκαν μεγάλες φεουδαρχικές περιουσίες ενώ η μονάδα του εκτέλεσε 38 πλούσια άτομα ως φασίστες. Ο πόλεμος σπαράσσει τη χώρα όταν με ένα τάγμα αποτελούμενο από μόλις 3.000 αναρχικούς και με μόνιμη έλλειψη όπλων, ξεκινάει μια εκστρατεία για την κατάληψη της Σαραγόσας, αλλά αποτυγχάνει.

Από την πλευρά τους οι εθνικιστές κάνουν την αντεπίθεσή τους και με ηγέτη τον Φράνκο έχουν φτάσει έξω από την Μαδρίτη. Στην ισπανική πρωτεύουσα κατεβαίνει και ο Ντουρούτι με 2.000 πολιτοφύλακες, που άνηκαν στην Ταξιαρχία Ντουρούτι, ένας αριθμό που μέχρι την Μαδρίτη αυξήθηκε αφού όλο και περισσότεροι πολίτες δήλωναν την υποστήριξή τους στο πρόσωπό του.

Το τέλος του

Κι ενώ στην Μαδρίτη δίνει σκληρές μάχες ο Ντουρούτι βγαίνει από το αμάξι του δέχεται μια σφαίρα πισώπλατα στο κεφάλι και ξεψυχά. Για το θάνατό του ακούστηκαν πιθανά και απίθανα σενάρια, ενώ μέχρι σήμερα τα ακριβή αίτια παραμένουν αδιευκρίνιστα. Άμεσα, διαδόθηκε ότι δολοφονήθηκε από μέλος της μονάδας του που αντιδρούσε στην στρατιωτική πειθαρχία, αντίθετα οι αναρχικές οργανώσεις διέδωσαν για λόγους προπαγάνδας ότι σκοτώθηκε από βολή εθνικιστή ελεύθερου σκοπευτή. Σήμερα η πιθανότερη εκδοχή θεωρείται εκείνη του ατυχήματος πιθανόν από εκπυρσοκρότηση του δικού του όπλου ή κάποιου συντρόφου του. Η κηδεία του ήταν η μεγαλύτερη που είχε γίνει στην Βαρκελώνη όπου παραβρέθηκαν μισό εκατομμύριο άνθρωποι και έγινε σύμβολο της αντιφασιστικής ενότητας.

Ο Ντουρούτι ενσάρκωσε την ιδέα για την κοινωνική επανάσταση στην Ισπανία και όπως γράφει ο Χανς Μάγκνους Εντσενσμπέργκερ στο «Σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας»:

«Το τέλος του ήρωα δρα σαν οιωνός αλλά και σαν υποχρέωση. Από αυτό το σημείο αρχίζει να αποκρυσταλλώνεται ο μύθος. Η κηδεία του εξελίσσεται σε διαδήλωση. Δρόμοι παίρνουν το όνομά του, η εικόνα του εμφανίζεται σε τοίχους, σε πλακάτ, γίνεται φυλαχτό. Η νίκη της υπόθεσής του οδηγεί σε κανονικοποίηση που σημαίνει σχεδόν πάντα κατάχρηση και προδοσία. Ετσι ο Ντουρούτι απέφυγε να γίνει επίσημα εθνικός ήρωας. Η ήττα της ισπανικής επανάστασης τον έσωσε από αυτή την τύχη. Εμεινε αυτό που πάντα ήταν. Ενας προλεταριακός ήρωας, ένας από τους καταπιεσμένους και κυνηγημένους. Ανήκει στην αντι-ιστορία, εκείνη που δεν υπάρχει στα βιβλία.

Ο τάφος του βρίσκεται στην άκρη της Βαρκελώνης, στη σκιά ενός εργοστασίου. Στην άγραφη ταφόπλακα βρίσκεις πάντα μερικά λουλούδια. Κανένας μαρμαράς δεν χάραξε επάνω τ’ όνομά του. Μόνο άμα κοιτάξεις καλά μπορείς να δεις αυτό που ένας άγνωστος έχει χαράξει με σουγιά και παιδικά γράμματα: τη λέξη Ντουρούτι».