Η Επανάσταση των Γαρυφάλλων και το τραγούδι της Eurovision που έριξε μια δικτατορία (pics & vids)

Θοδωρής Βασίλης
Η Επανάσταση των Γαρυφάλλων και το τραγούδι της Eurovision που έριξε μια δικτατορία (pics & vids)
Σαν σήμερα πριν 47 χρόνια ξεκινάει στην Πορτογαλία η Επανάσταση των γαρυφάλλων που επανέφερε την Δημοκρατία με ένα αποτυχημένο τραγούδι της Eurovision να αποτελεί πηγή έμπνευσης για τον λαό της χώρας.

Στις 28 Μαΐου του 1926, πραξικοπηματίες στρατιωτικοί εγκατέστησαν στην Πορτογαλία μια δικτατορία με επικεφαλής τον Αντόνιο ντε Ολιβέιρα Σαλαζάρ, ο οποίος έγινε αρχικά υπουργός οικονομικών το 1928, και στη συνέχεια πρωθυπουργός το 1932. Το νέο καθεστώς ονομάστηκε «Νέο Κράτος» (Estado Novo) και έμεινε στην εξουσία έως το 1974.

Κατά την διάρκεια της δεκαετίας του 70' η κατάσταση στην Πορτογαλία ήταν δύσκολη. Οι συνεχόμενες πολεμικές επιχειρήσεις της χώρας για να διατηρήσει τον έλεγχο των αποικιών της στην Αφρική, είχαν φέρει οικονομικά την χώρα στο χείλος του γκρεμού. Είναι χαρακτηριστικό ότι εκείνη την εποχή το 40% του προυπολογισμού της Πορτογαλίας ήταν αποκλειστικά για τους πολέμους σε μια προσπάθεια διατήρησης των αποικιών.

Βλέποντας την κατάσταση αυτή, ορισμένοι χαμηλόβαθμοι αριστεροί και κομμουνιστές στρατιωτικοί συγκρότησαν το «Κίνημα των Ενόπλων Δυνάμεων», με σκοπό να αλλάξουν την κατάσταση. Σύνθημά τους ήταν ένα τραγούδι και μάλιστα αποτυχημένο το οποίο είχε εκπροσωπήσει την χώρα στον διαγωνισμό της Γιουροβίζιον. Το «Μετά το Αντίο» («E depois do adeus») αναφερόταν στο τέλος μιας σχέσης και παράλληλα ήταν το γενικό σύνθημα για το πραξικόπημα.

Το ξημέρωμα της 25ης Απριλίου 1974, με αρχηγό τον ταγματάρχη Οτέλο Σαράιβα ντε Καρβάλιο εκδηλώθηκε η εξέγερση. Στις 12.20 τα ξημερώματα ακούστηκε άλλο ένα τραγούδι το «Γκράντολα, μελαψή πόλη» («Grandola, Vila Morena») του αντιστασιακού τραγουδιστή Ζέκα Αφόνσο το οποίο ξεσήκωσε τον κόσμο.

Τα μέλη του Κινήματος κατέλαβαν στρατηγικά σημεία εξουσίας σε όλη χώρα. Οι ίδοι απηύθυναν έκκληση στους κατοίκους της Λισαβόνας να μείνουν στα σπίτια τους, με χιλιάδες πολίτες να βγαίνουν στους δρόμους και να ενώνονται με τους στρατιώτες βάζοντας γαρύφαλλα στις κάνες των όπλων τους. Τέσσερις άνθρωποι χάνουν την ζωή τους Λίγες ώρες μετά το καθεστώς είχε πέσει. Ο δικτάτορας Καετάνο αργά το απόγευμα αναχώρησε για τη Βραζιλία όπου κι έμεινε μέχρι το 1980 όταν και πέθανε.

Οι πολιτικοί κρατούμενοι απελευθερώνονται από τις φυλακές, οι εργάτες καταλαμβάνουν τα εργοστάσια, ενώ ακτήμονες αγρότες καταλαμβάνουν εκτάσεις γαιοκτημόνων και δημιουργούν αυτοδιοικούμενους συνεταιρισμούς. Τη διακυβέρνηση της Πορτογαλίας θα αναλάβει για τα επόμενα δύο χρόνια η επταμελής «Χούντα Εθνικής Σωτηρίας», με επικεφαλής τον στρατηγό Αντόνιο Ριμπέιρο ντε Σπίνολα.

Η αποικίες της Πορτογαλίας διαλύθηκαν, η Γουϊνέα – Μπισάου η Μοζαμβίκη, η Αγκόλα, το Σάο Τομέ ε Πρίνσιπε και τα Νησιά του Πράσινου Ακρωτηρίου ανεξαρτητοποιήθηκαν. Οι πολιτικοί αρχηγοί επιστρέφουν από την εξορία. Στις 25 Απριλίου του 1975 διοργανώνονται οι πρώτες ελεύθερες εκλογές, για την ψήφιση νέου συντάγματος. Το 1976 έγιναν εκ νέου εκλογές και η πρώτη συνταγματική πλέον κυβέρνηση αναλαμβάνει καθήκοντα με πρόεδρο τον στρατηγό Αντόνιο Ραμάλιο Εάνες και πρωθυπουργός ο σοσιαλιστής Μάριο Σοάρες.