Το «ΑΚ-47 του ουρανού»: Το drone του Ιράν αντιμετωπίζει συστήματα που κοστίζουν 100 φορές περισσότερο
- Το πιο «δημοκρατικό» drone
- Το μοναδικό παραγωγικό δίκτυο της Τεχεράνης
- Τα εργοστάσια στο εξωτερικό
- Το Ιράν εξάγει το franchise
Την ώρα που η Δύση καυχιέται για την τεχνολογία της, το Ιράν παράγει φθηνά drones από ρωσικές μεγα-βιομηχανίες και κρυφά εργαστήρια στην Υεμένη και τον Λίβανο. Πρόκειται για μηχανές θανάτου, που αρκετοί τα χαρακτηρίζουν «McDonald’s των drones-καμικάζι», τα οποία δύσκολα αντιμετωπίζονται.
Το πρώτο πράγμα που πρέπει να καταλάβει κανείς είναι ότι, αν κοιτάξει έναν κατάλογο στρατιωτικής τεχνολογίας, το Ιράν δεν εμφανίζεται στην ελίτ. Δεν ανταγωνίζεται τα αμερικανικά Reaper, ούτε τους χειρουργικούς ισραηλινούς αισθητήρες, ούτε την τουρκική αρθρωτή πολυπλοκότητα. Η Κίνα, φυσικά, παραμένει ο απόλυτος βασιλιάς του όγκου, με μια τεράστια πολιτική και στρατιωτική βιομηχανία.
Το πιο «δημοκρατικό» drone
Σύμφωνα με τον βιομηχανικό δείκτη StatRanker, το Ιράν δεν εμφανίζεται καν μεταξύ των δέκα κορυφαίων παραγωγών drones στον κόσμο. Παρόλα αυτά έχει κερδίσει σε μια κατηγορία όπου κανείς άλλος δεν ξέρει να παίζει: το drone επιβίωσης.
Η Τεχεράνη δεν κατασκευάζει το καλύτερο drone στον κόσμο, αλλά το πιο «δημοκρατικό» drone. Μια φθηνή, θορυβώδη συσκευή, φτιαγμένη από εξαρτήματα της γκρίζας αγοράς, εύκολη στην επισκευή και πάνω απ’ όλα, τόσο απλή στη συναρμολόγηση, ώστε οποιοσδήποτε σύμμαχος με ένα κατσαβίδι, μια γεννήτρια και ένα υπόστεγο μπορεί να γίνει παραγωγός μέσα σε λίγες εβδομάδες. Αυτή είναι και η δύναμή του.
Το Ιράν έκανε με το drone ό,τι έκανε η Σοβιετική Ένωση με το Καλάσνικοφ: μετέτρεψε ένα όπλο σε «οικιακή συσκευή». Μια συσκευή ικανή να αντιμετωπίσει συστήματα που κοστίζουν εκατό φορές περισσότερο. Είναι το «AK-47 του ουρανού». Ενώ η Δύση αγωνίζεται να παράγει προηγμένα drones που κοστίζουν εκατομμύρια, το Ιράν γεμίζει τον ουρανό με σμήνη Shahed που κοστίζουν όσο ένα μεταχειρισμένο αυτοκίνητο. Και το κάνει με ένα σύστημα που δεν μπορεί να βομβαρδιστεί.
Το μοναδικό παραγωγικό δίκτυο της Τεχεράνης
Αυτή η «ατρωσία» γεννιέται από μια σχεδόν καλλιτεχνική βιομηχανική λύση. Η Τεχεράνη έχει σχεδιάσει το παραγωγικό της δίκτυο σαν ύδρα: χωρίς μία μεγάλη κεντρική μονάδα που μπορεί να εξαφανιστεί με έναν πύραυλο, αλλά σαν ένα αρχιπέλαγος από μικρά εργαστήρια, υπόστεγα, βιομηχανικές ζώνες και τεχνικά υπόγεια.
Ανεξάρτητες αναφορές τοποθετούν έναν από τους «εγκεφάλους» του προγράμματος στο Αεροδιαστημικό Συγκρότημα της Τεχεράνης και έναν άλλο στη βιομηχανική ζώνη του Malard, ενώ στο Ισφαχάν, σε εγκαταστάσεις των Φρουρών της Επανάστασης, συναρμολογούνται μέρος των Shahed που βλέπουμε στη συνέχεια πάνω από την Ερυθρά Θάλασσα ή να εκρήγνυνται στην Ουκρανία. Αυτό το κέντρο χτυπήθηκε τον Ιανουάριο του 2023, κάτι που απλώς επιβεβαίωσε τη σημασία του.
Αν ένας κόμβος πέσει, εμφανίζεται ένας άλλος. Αν ένας καεί, δύο άλλοι αρχίζουν να λειτουργούν εκατό χιλιόμετρα πιο πέρα. Όμως η πιο σημαντική κίνηση για την παράκαμψη των διεθνών κυρώσεων ήταν η μεταφορά εργοστασίων εκτός ιρανικών συνόρων.
Τα εργοστάσια στο εξωτερικό
Τον Μάιο του 2022, το Ιράν εγκαινίασε στο Τατζικιστάν το πρώτο του εργοστάσιο drones στο εξωτερικό, αφιερωμένο στο Ababil-2. Στις 19 Μαρτίου, μια φάλαγγα 110 φορτηγών αναχώρησε από το Τατζικιστάν, επίσημα μεταφέροντας ανθρωπιστική βοήθεια προς το Ιράν. Η φάλαγγα δεν δημοσίευσε κανένα επαληθεύσιμο δελτίο για το περιεχόμενο. Αυτή η «ανθρωπιστική βοήθεια» θα μπορούσε να καλύπτει εξαρτήματα ή ολόκληρα drones, σύμφωνα με εξειδικευμένα μέσα.
Το πιο φιλόδοξο έργο ήρθε στη Yelabuga, μια πόλη στη ρωσική δημοκρατία του Ταταρστάν. Εκεί, η Ρωσία έχει γίνει ο μεγαλύτερος «δικαιοδόχος» (franchisee) της Τεχεράνης. Από τον Ιούλιο του 2023, μια μεγα-μονάδα σχεδόν 120 κτιρίων παράγει κάθε μήνα περισσότερα από 5.500 drones μιας νέας έκδοσης του Shahed-136, πιο γρήγορης, πιο ανθεκτικής και μεγαλύτερης εμβέλειας. Χρησιμοποιεί ιρανική τεχνολογία με κινεζική και βορειοκορεατική τεχνική υποστήριξη. Το Ιράν παρέχει επίσης, μηχανικούς, καλούπια, διαδικασίες και τεχνογνωσία, έτσι ώστε η Ρωσία πλέον να κατασκευάζει τη δική της εκδοχή (Geran-2) χωρίς να εξαρτάται από ευάλωτες εισαγωγές.
Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται στη Λευκορωσία, όπου παλιές σοβιετικές εγκαταστάσεις μετατρέπονται σε γραμμές συναρμολόγησης ιρανικών drones που προορίζονται απευθείας για τη Ρωσία. Υπάρχουν επίσης «σκιώδη εργοστάσια». Στα τούνελ της Υεμένης, οι Χούθι συναρμολογούν κλώνους του Shahed με ιρανικά εξαρτήματα. Στον νότιο Λίβανο, η Χεζμπολάχ κάνει το ίδιο σε υπόγεια εργαστήρια που, σύμφωνα με το The New Arab, αποτελούν τις μεγαλύτερες ιρανικές εγκαταστάσεις εκτός Ιράν στα χέρια συμμαχικών πολιτοφυλακών.
Το Ιράν εξάγει το franchise
Το Ιράν δεν εξάγει drones, αλλά βιομηχανική ικανότητα. Εξάγει τη μέθοδο. Εξάγει το franchise. Τα drones είναι φτηνά μεταλλικά αντικείμενα που καταστρέφονται μόλις ολοκληρώσουν τον σκοπό τους. Αλλά η βιομηχανία που τα παράγει πολλαπλασιάζεται. Επιβιώνει και προσαρμόζεται. Αλλάζει ήπειρο. Μεταμφιέζεται σε πολιτικό εργοστάσιο. Και όλο αυτό προκαλεί μια αλλαγή στη σύγχρονη πολεμική αγορά. Δεν κερδίζει πλέον όποιος έχει το καλύτερο drone. Κερδίζει όποιος μπορεί να παράγει φθηνά σμήνη σε οποιαδήποτε γωνιά του πλανήτη, ενώ οι άλλοι χρειάζονται πολύ ακριβότερα όπλα για να τα αντιμετωπίσουν.
