Ο Αύγουστος Κορτώ στο Gazzetta: «Αν αγαπήσεις αληθινά θα πονέσεις»
- «Όλα τα βιβλία – τα έργα τέχνης εν γένει – πηγάζουν εν μέρει απ’ το ασυνείδητο»
- «Όλοι οι άνθρωποι, στον μυχό τους, είναι άλυτα μυστήρια»
Αν δεν έχετε διαβάσει Αύγουστο Κορτώ, να διαβάσετε παρακαλώ. Ναι, εντολή είναι. Τόσες εντολές δέχεστε κάθε μέρα. Ε, δεχτείτε κι αυτήν που θα σας ανταμείψει με χαρά, αλήθεια, ψυχαγωγία, γενναιοδωρία. Ο Κορτώ είναι συγγραφέας που χρειάζεται να διαβάσεις ένα, ένα, βιβλίο του και να μείνεις για πάντα αναγνώστης του. Αυτό ακριβώς θα σας συμβεί διαβάζοντας το τελευταίο του μυθιστόρημα, το «Σταυραετός και Κούκος» (Εκδόσεις Πατάκη). Όλα τα καλά λόγια γι’ αυτόν δικαιώνονται γιατί τα δικαιώνει ο τρόπος που πλησιάζει την ιστορία που θα πει, την ίδια την Ιστορία, τους χαρακτήρες, την αφήγηση. Συνεπώς, αυτό το βιβλίο, με την αγάπη να έχει κεντρική θέση, είναι συναρπαστικό, καταιγιστικό, συγκινητικό, καθηλωτικό. Ο συγγραφέας δέχτηκε να μας μιλήσει για το βιβλίο του και τον ευχαριστούμε πολύ.
Όταν τελειώσατε τη συγγραφή του βιβλίου, ποιο συναίσθημα επικρατούσε μέσα σας; Και ποιο επικρατεί τώρα που είναι πλέον στα βιβλιοπωλεία;
Όταν νιώθω ότι ένα βιβλίο πέτυχε τον σκοπό του, νιώθω ικανοποίηση – και κάτι σαν κενό, που πρέπει να γεμίσει με το επόμενο βιβλίο. Βλέποντας το πόσο άρεσε ο Σταυραετός στις αναγνώστριες και τους αναγνώστες του, είμαι ευτυχής.
Τι καταλάβατε για τον άνθρωπο γράφοντας αυτό το βιβλίο;
Η δουλειά μου είναι μια διαρκής διαδικασία εκμάθησης κι εκπαίδευσης. Κάθε χαρακτήρας θα μου διδάξει κάτι, για τους άλλους και για τον εαυτό μου. Ο Σταυραετός ανήκει στην κατηγορία των βιβλίων μου που κατ’ ιδίαν αποκαλώ «ιστορίες σκληρότητας». Οπότε, υποθέτω πως μου έδειξε το μεγαλείο της επιβίωσης.
Τι σας δυσκόλεψε περισσότερο, η πλοκή, η αποτύπωση των συναισθηματικών κόσμων των ηρώων, το φινάλε;
Έπρεπε να υποδυθώ ανθρώπους τελείως ξένους και να αναπλάσω μια ολότελα ανοίκεια εποχή. Κατά συνέπεια, ήταν ένα βιβλίο που αισθάνομαι ότι γράφτηκε από άλλον. Η ιστορία που μ’ άγγιξε περισσότερο ήταν αυτή της Λίτσας, ή Άννας.
«Όλα τα βιβλία – τα έργα τέχνης εν γένει – πηγάζουν εν μέρει απ’ το ασυνείδητο»
Η τύχη τι ρόλο έπαιξε στη συγγραφή του;
Όλα τα βιβλία – τα έργα τέχνης εν γένει – πηγάζουν εν μέρει απ’ το ασυνείδητο, οπότε το τυχαίο είναι πρωταρχικό τους συστατικό.
Πού βασιστήκατε για τη δημιουργία των χαρακτήρων;
Στη φαντασία μου και σε αφηγήσεις μελών της οικογένειάς μου, που είχαν ζήσει στην παλιά Ελλάδα – στην Κατοχή, και πιο πριν ακόμα - κι ήξεραν πόσο άγριος ήταν ο αγώνας της επιβίωσης.
Τη μεγαλύτερη αλήθεια, ποιος χαρακτήρας τη λέει;
Η Σμαρώ είναι ενσάρκωση της αλήθειας – καθώς η αλήθεια ποτέ δεν είναι μονοδιάστατη κι αμετακίνητη, αλλά διαρκώς μεταβαλλόμενη, ανάλογα με τους ψυχοσυναισθηματικούς και κοινωνικούς νόμους.
Πιστεύετε ότι ο «Σταυραετός και Κούκος» συμβάλλει στην ιστορική, συλλογική, μνήμη; Επιστρέφουμε στην Κατοχή, στα πρώτα χρόνια μετά τον πόλεμο…
Επειδή τώρα, από σύμπτωση, γράφω άλλο ένα βιβλίο που διαδραματίζεται σε μεγάλο του μέρος στα κατοχικά χρόνια, θέλω να γίνει σαφές ότι δεν επιθυμώ να διδάξω κανέναν – απλώς να πω μια ιστορία, το φόντο κι οι άνθρωποι της οποίας αλλάζουν κάθε φορά.
Τελικά, τη μνήμη την κουβαλάμε ή μας κουβαλάει;
Η μεγάλη παρερμηνεία περί μνήμης είναι αυτή που τη θέλει ασάλευτη, σαν εικόνα που ατενίζουμε. Η μνήμη είναι το βασικό στοιχείο του εγώ, της ίδιας της συνειδητότητας, κι ως εκ τούτου είναι μια ενεργή κατάσταση, μια δύναμη με συνεχείς διακυμάνσεις και μετακινήσεις. Σε συνειδητό επίπεδο, την ψηλαφούμε. Σε ασυνείδητο επίπεδο, μας εξουσιάζει.
«Όλοι οι άνθρωποι, στον μυχό τους, είναι άλυτα μυστήρια»
Η ιστορία περνάει από διάφορες χρονικές περιόδους. 1945, 1941-45, 1962, 1990… Πόσο δύσκολο είναι να ταράζεις, έστω και για λίγο, μέσα από τη μυθοπλασία, την πορεία του χρόνου; Σας δοκιμάζει αυτό;
Καθόλου. Το στοιχείο του παιχνιδιού είναι πρωτεύον για μένα όταν γράφω. Διασκεδάζω, πονάω, ή συλλογίζομαι με αφορμή τις αφηγήσεις μου, αλλά η παιγνιώδης διάθεση είναι ανίκητη.
Η αγάπη έχει κεντρική θέση στο βιβλίο. Ποιο πιστεύετε ότι είναι το τίμημα για την αγάπη;
Αν αγαπήσεις αληθινά – απογυμνωμένα, ανιδιοτελώς, όπως αγαπούν οι σκύλοι – είναι δεδομένο ότι θα πονέσεις. Αλλά η εναλλακτική είναι υποψία ζωής.
Τι κάνει του απλούς ανθρώπους να μην είναι απλοί;
Ακόμα κι ο άνθρωπος που μας φαίνεται εντελώς απλοϊκός (μια θέαση που απαιτεί γενναίες δόσεις υπεροψίας) είναι απέραντα σύνθετος. Οι νόμοι της εξουσίας και της οικονομίας βαφτίζουν πολλούς ανθρώπους απλούς, ώστε να το πιστέψουν, και να δεχτούν αδιαμαρτύρητα τον κρατικό ή καπιταλιστικό ζυγό. Όλοι οι άνθρωποι, στον μυχό τους, είναι άλυτα μυστήρια.
Αν η Ελλάδα είναι σκληρή και όμορφη, όπως η φύση, μήπως κάνουμε λάθος που προσπαθούμε να την καταλάβουμε; Μήπως θα έπρεπε να αφεθούμε στην πορεία του χρόνου και των τόπων που δημιουργούνται για να μην βασανιζόμαστε;
Αυτό που κάνει σκληρή την Ελλάδα είναι οι αντιφάσεις της, κι οι ανισότητές της. Το πιο απλό παράδειγμα: ένα πανέμορφο νησί το καλοκαίρι, τίγκα στους τουρίστες, με στίφη νέων ανθρώπων που δουλεύουν σεζόν και υπομένουν αλγεινές εργασιακές συνθήκες.
Τελικά ο άνθρωπος είναι ένα θηρίο που του αξίζει όμως να ζει;
Κάθε ζωντανό πλάσμα αποδίδει αξία στη ζωή του, κι ας μην έχει τα μέσα – ή την ελευθερία – να το εκφράσει. Ο άνθρωπος δεν διαφέρει.
*Το βιβλίο το βρίσκετε σε όλα τα βιβλιοπωλεία και ΕΔΩ
