Ο δρόμος προς τα αστέρια διαβάζεται
Τα Χριστούγεννα πλησιάζουν, τα δέντρα έχουν στολιστεί, τα φωτάκια γεμίζουν τα μπαλκόνια και τα παιδιά μετράνε τις μέρες να κλείσουν τα σχολεία. Τα καταστήματα φτιάχνουν προσφορές, κάνουν προτάσεις και περιμένουν στο εορταστικό ωράριο να είναι εορταστικά τα μαντάτα και για τα ταμεία τους (σ.σ δύσκολο, αλλά πάντα υπάρχει ελπίδα). Τα τηλεοπτικά κανάλια προγραμματίζουν τις επαναλήψεις που θα δούμε (ποιος θα παίξει πρώτος το Μόνος Στο Σπίτι;) και τα εορταστικά σόου με τα οποία θα αλλάξουμε χρόνο. Εφημερίδες, περιοδικά, site, ραδιόφωνα, podcast, vidcast, φτιάχνουν λίστες με τα καλύτερα του 2025 και παρουσιάζουν τον απολογισμό των μηνών που πέρασαν. Επίσης, βρίσκουν και προτείνουν σειρές, ταινίες, live, κι άλλες εκδηλώσεις για να γεμίσετε τον ελεύθερο χρόνο που με το ζόρι θα έχετε…
Όλα τα προηγούμενα καλά είναι και όποιος μπορεί και θέλει τα χαίρεται, τα ακολουθεί, τα στηρίζει, τα μοιράζεται. Εμείς δεν είμαστε των λιστών, της «υποχρεωτικής» χαράς και των απολογισμών. Εμείς περιμένουμε την τέχνη, την ομορφιά, να μας βρει και όταν το κάνει μοιραζόμαστε την εμπειρία μας. Αν τώρα αυτή ταιριάζει και με τη χρονική περίοδο που διανύουμε, τόσο το καλύτερο. Η τελευταία λογοτεχνική μας εμπειρία έχει να κάνει με το βιβλίο «Ο δρόμος προς τα αστέρια» (Εκδόσεις Μεταίχμιο, μετάφραση Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη).
Τα Χριστούγεννα είναι όπως τα χριστουγεννιάτικα δέντρα
Διαβάζοντας και τελειώνοντας το βιβλίο της Νορβηγίδας Ίνβιλ Χ. Ρισχέι, μου ήρθε στο μυαλό η ταινία Μια υπέροχη ζωή, του Φρανκ Κάπρα. Μετά ήρθαν όλα τα κλισέ των Χριστουγέννων. Ξέρετε, το θαύμα, ο Άη Βασίλης, τα ξωτικά, τα γράμματα των παιδιών, η οικογένεια που σώζεται… Μυθιστόρημα που κάνει τον μύθο να συναντά την αθωότητα και την αλήθεια του παραμυθιού. Εδώ, όμως, τα λόγια δεν απευθύνονται μόνο σε παιδιά. Οι ενήλικες καλούνται να δουν πού πάει και πού καταλήγει το παιδικό βλέμμα. Καλούνται να προσπαθήσουν να σώσουν την ψυχή που λαχταρά την επαφή και το απαλό νοιάξιμο. Καλούνται να παλέψουν με τους δαίμονές τους κι αν χάσουν, να το κάνουν με όλο τους το είναι, να μην παραδοθούν.
Το βιβλίο αυτό βλέπει τα Χριστούγεννα όπως τα χριστουγεννιάτικα δέντρα! Μεγαλώνουν, αναπτύσσονται, κόβονται, έρχονται σε εμάς, στολίζονται, φωτίζονται και μετά… πεθαίνουν! Ο κύκλο της ζωής μέσα στο χιόνι, στις τεχνητές λάμψεις και στο επίμονο, ευδιάθετο, χτύπημα, του τρίγωνα κάλαντα. Η συγγραφέας στο σύντομο πέρασμα αυτής περιόδου βλέπει τον επαναλαμβανόμενο, ανθρώπινο κύκλο. Γι’ αυτό και μας συγκινεί αληθινά, γι’ αυτό και μας θυμίζει τη γλύκα της αλήθειας και την πίκρα της.
Ρεαλισμός και αθωότητα
Το «Ο δρόμος προς τα αστέρια» έχει την ατμόσφαιρα παραμυθιού, Το κοριτσάκι με τα σπίρτα, όμως εκτυλίσσεται και συνομιλεί με το σήμερα. Δύο κορίτσια, η Ρόνια και η Μελίσα ζουν στο Όσλο με τον πατέρα τους. Τα Χριστούγεννα πλησιάζουν κι εκείνος είναι πάλι άνεργος. Η Ρόνια με τη βοήθεια του επιστάτη του σχολείο της, τον βοηθά να βρει δουλειά ως πωλητής χριστουγεννιάτικων δέντρων. Όλα δείχνουν να γίνονται ξανά χαρούμενα. Η δύναμη του εθισμού όμως, του αλκοόλ, είναι ανίκητη. Ο πατέρας κυλά πάλι στο σκοτάδι και οι κόρες αποφασίζουν να φροντίσουν μόνες τους τον εαυτό τους.
Το βιβλίο φυσικά και παίζει με το συναίσθημα, αλλά φέρνει την ισορροπία με τη σκληρή αλήθεια. Ναι, υπάρχουν τέτοιες οικογένειες και το τέλος δεν είναι πάντα ευτυχισμένο. Και ενώ ετοιμάζεσαι να δώσεις τον χαρακτηρισμό «μελόδραμα», τον ακυρώνεις γιατί σκέφτεσαι τη δομή, τον τρόπο που παρουσιάζει την πλοκή η συγγραφέας. Σύντομα καθημερινά, ρεαλιστικά, επεισόδια, με τη μαγική, παιδική, αθωότητα, αφέλεια και το θάρρος ψυχής που δίνει η δημιουργός στους χαρακτήρες της. Η Ίνβιλ Χ. Ρισχέι θίγει τα ζητήματα της μοναξιάς, των μονογονεϊκών οικογενειών, την τυραννία της ανεργίας και του εθισμού, της εκμετάλλευσης και της ανθρώπινης υπέρβασης. Φυσικά, για να έχουμε αυτό το καθαρό αποτέλεσμα στη γλώσσα μας, καθοριστική ήταν η μετάφραση (από τα νορβηγικά παρακαλώ) της Κρυστάλλης Γλυνιαδάκη. Χαρακτηριστικό απόσπασμα (σ. 109):
Μια μητέρα που έκλαιγε και σκούπιζε το πρόσωπό της. Ένα ηλικιωμένο με την πλάτη ολόισια, με πουκάμισο και γραβάτα. Ο γέρος έκλεισε τα μάτια του όταν το φως έπεσε πάνω του και δεν έκλαιγε και δεν χαιρέτησε και δεν χαμογέλασε, αλλά αυτός εκεί ο γέρος ήταν ο Άρονσεν.
*Το βιβλίο το βρίσκεται και ΕΔΩ
