Ανάμεσα στο ψέμα και το μαστίγιο!
Η αλήθεια είναι μία και περιμένει τη μία και μοναδική, ορθή, κρίση να τη δικαιώσει. Του Θεού η κρίση είναι αδιαμφισβήτητη, όχι όμως και αδιαμεσολάβητη. Λόγος και σκέψη ανθρώπινη μεσολαβούν και όλα θολώνουν και οι αποφάσεις δεν είναι δίκαιες και συνετές, μα προσωπικές και εκδικητικές. Ο λόγος ο θεϊκός διαστρέφεται, γίνεται μέσο επιβολής και τιμωρίας και η αλήθεια μόνο πληγώνει, δεν γιατρεύει πια. Η Βίβλος ακολουθεί το μαστίγιο και κάθε αντικοινωνική παρέκκλιση οδηγεί στον θάνατο! Το μαρτύριο της ζωής επιβεβαιώνεται με τον χειρότερο τρόπο και πλέον κανείς δεν είναι αθώος. Όλοι ένοχοι! Όλοι αμαρτωλοί! Όλοι όργανα του διαβόλου! Μα, αυτά δεν μπορεί να ισχύουν στον 21ο αιώνα. Λάθος. Σκεφτείτε πως διαμορφώνονται οι αποφάσεις για τις ζωές μας στο υψηλότερο επίπεδο. Το προσωπικό όφελος και η εκδίκηση για τους «εχθρούς» καθορίζουν τις τύχες των λαών. Η αλήθεια χάνεται μέσα στα ατομικά, ιδιοτελή, συμφέροντα και η δύναμη του ισχυρού αποφασίζει για όλα. Αυτό σήμερα λέγεται πολιτική και κοινωνική δράση-αδράνεια. Τον 17ο αιώνα ήταν η τύφλωση της θρησκείας και η κοινωνική τυραννία. Τότε, ο Θεός πάλευε με τον διάβολο και μέσα σε στοιχειωμένα δάση χόρευαν «μάγισσες» κι άλλα δαιμόνια. Ο χρόνος, όμως, δεν μετέφερε μόνο τις αλλαγές στην προσωπική και κοινωνική δράση, αλλά και στον τομέα της γνώσης. Και έτσι, ανάμεσα στο ψέμα και το μαστίγιο βρήκε χώρο ο σπουδαίος Άρθουρ Μίλερ και «Οι μάγισσες του Σάλεμ».
Θεός-Άνθρωπος-Δικαστής
Ο Μίλερ διάβασε το παρελθόν, ερμήνευσε το παρόν του και πρόβλεψε το μέλλον! Φαίνεται απλό και είναι, αρκεί να ξέρεις πού και πώς να κοιτάξεις. Το έργο βασίζεται σε πραγματική ιστορία και αναφέρεται στη δίκη των μαγισσών που έγινε στο χωριό Σάλεμ της Μασαχουσέτης το 1692. Το περιστατικό οδήγησε στην καταδίκη και εκτέλεση 20 ανθρώπων με την κατηγορία της μαγείας! Ο αμερικανός θεατρικός συγγραφέας είδε τη συνέχεια του κακού και την παρουσία του την εποχή που ζούσε. Μέσα από το έργο κατακρίνει την καταπάτηση των πολιτικών ελευθεριών και εισάγει τον όρο «κυνήγι μαγισσών». Ο ίδιος εξηγεί: Όταν η ατμόσφαιρα είναι ηλεκτρισμένη ο φόβος παίρνει υπόσταση. Οι άνθρωποι του Σάλεμ έβλεπαν τον εαυτό τους σαν κάτοχο μιας ανώτερης αλήθειας. Αν το φως της αλήθειας αυτής έσβηνε, πίστευαν πως θα ερχόταν η συντέλεια του κόσμου. Όταν έχετε έναν ιδεολογικό κόσμο που θεωρεί τον εαυτό του τόσο αγνό, είναι φυσικό να τείνετε προς τα άκρα. Και να πώς γίνεται η σύνδεση Θεός-Άνθρωπος-Δικαστής. Και να πώς αυτό το επικίνδυνο σχήμα στέλνει στον θάνατο αθώους ανθρώπους και την κοινωνία στον ζόφο της τυραννίας.
Τεράστιο πεδίο
Ο Νικορέστης Χανιωτάκης, ο σκηνοθέτης της παράστασης και μεταφραστής του έργου, προσπάθησε να καλύψει το τεράστιο νοηματικό, ιδεολογικό, πολιτικό πεδίο και σε γενικές γραμμές τα κατάφερε. Ο Μίλερ αναδεικνύει και καταγγέλλει τις δεισιδαιμονίες, τον θρησκευτικό φανατισμό και την υποταγή στην εξουσία (τη θρησκευτική τότε) χωρίς να το περιορίζει σε ένα πρόσωπο. Το κείμενο αφορά όλους τους κατοίκους του Σάλεμ και κατ’ επέκταση την τότε αμερικανική κοινωνία στο σύνολο της. Η υπόθεση επιβεβαιώνει την παρατήρηση μας: Το 1692 στο Σάλεμ, η Άμπιγκεϊλ, ερωτεύεται παράφορα έναν μεγαλύτερό της παντρεμένο άνδρα, τον Τζον Πρόκτορ. Εκείνος όμως την απορρίπτει και διαλέγει να μείνει στο πλάι της συζύγου του. Έτσι, εκείνη μαζί με άλλες κοπέλες του χωριού του κάνουν μάγια για να τον φέρουν πίσω. Οι κάτοικοι του Σάλεμ τις ανακαλύπτουν και οι γυναίκες κινδυνεύουν να θανατωθούν ως μάγισσες. Η Άμπιγκεϊλ κατηγορεί την σύζυγο του αγαπημένου της ως υποκινήτρια των μεταφυσικών πράξεων, με αποτέλεσμα να ξεκινήσει μία δίκη με καταστροφικές συνέπειες για όλους. Συνεπώς, πέρα από τον πολυάριθμο θίασο που απαιτεί, το έργο ζητά δυναμικές ερμηνείες απ’ όλους τους ηθοποιούς. Καθόλου εύκολο, μια και κάθε λόγος μετράει, κάθε σκηνική παρουσία αποκτά μεγαλύτερες διαστάσεις… Ο Χανιωτάκης δίνει τον χώρο στους ηθοποιούς του και προσπαθεί να συντονίσει τους εσωτερικούς ρυθμούς. Τον βοηθά το σκηνικό της Αρετής Μουστάκα και η επιλογή του να έχει τους ηθοποιούς σε μια μόνιμη κατάσταση εξομολόγησης-αντιπαράθεσης. Ορισμένες φορές προκύπτει δυσαρμονία, ωστόσο η ουσία του κειμένου σώζεται και παρουσιάζεται άμεσα. Η απόδοση των χαρακτήρων απαιτεί λεπτούς χειρισμούς και έλεγχο συναισθήματος-λογικής. Ο στόχος επιτυγχάνεται ερμηνευτικά απ’ όλους, με την Ιωάννα Παππά και τον Άκη Σακελλαρίου να ξεχωρίζουν. Γενικά, «Οι μάγισσες του Σάλεμ» είναι μια καλή παράσταση που αξίζει να τη δείτε.
Ταυτότητα παράστασης
«Οι μάγισσες του Σάλεμ», του Άρθουρ Μίλερ
Στο θέατρο «Δημήτρης Χορν» (Αμερικής 10)
Μετάφραση - Σκηνοθεσία: Νικορέστης Χανιωτάκης
Σκηνικά: Αρετή Μουστάκα
Κοστούμια: Χριστίνα Πανοπούλου
Πρωτότυπη μουσική: Γιάννης Μαθές
Επιμέλεια κίνησης: Αντιγόνη Γύρα
Φωτισμοί: Χριστίνα Θανάσουλα
Βοηθός Σκηνογράφου: Φραντζέσκα Μπούτση, Έμιλυ Ονησιφόρου
Βοηθός ενδυματολόγου: Μαρία Φέξη
Συνεργάτης θεατρολόγος: Χριστιάννα Μαντζουράνη
Βοηθός σκηνοθέτη: Ελευθερία Μπενοβία
Οργάνωση παραγωγής: Αναστασία Γεωργοπούλου
Εκτέλεση παραγωγής: Ναταλία Μπαρούς, Φραντζέσκα Μπούτση
Φωτογραφίες: Αγγελική Κοκκοβέ
Σύμβουλος Επικοινωνίας: Σεμίνα Διγενή
Προβολή-Δημόσιες Σχέσεις: Μαρκέλλα Καζαμία
Διανομή
Δικαστής Ντάνφορθ: Νικήτας Τσακίρογλου
Τζον Πρόκτορ: Άκης Σακελλαρίου
Ελισάβετ Πρόκτορ: Ρένια Λουιζίδου
Άμπιγκεϊλ Γουίλλιαμς: Ιωάννα Παππά
Σαμουήλ Πάρις: Γιάννης Καλατζόπουλος
Ρεβέκκα Κόρει: Μελίνα Βαμβακά
Τζον Χέηλ: Γεράσιμος Σκαφίδας
Τόμας Πάτναμ: Θωμάς Γκαγκάς
Άννα Πάτναμ: Κατερίνα Νικολοπούλου
Μαίρη Γουόρεν: Ισιδώρα Δωροπούλου
Μπέτυ Πάρις: Μαρία Μοσχούρη
Μέρση Λιούις: Αντουανέτα Παπαδοπούλου
Τιτούμπα: Δανάη Ομορεγκιέ Νεάνθη
Παραστάσεις: Πέμ. 8.15 μ.μ., Παρ. 9.15 μ.μ., Σάβ. 6.15 μ.μ./ 9.15 μ.μ., Κυρ., Τετ. 7.15 μ.μ
Εισιτήρια: 15-25 ευρώ
