Η Μαρία Παπαγεωργίου στο Gazzetta: «Έπρεπε να τα γράψω αυτά τα βιβλία»

• «Μέσα από τη γραφή γνωρίζεις καλύτερα τον εαυτό σου»
• «Τα βιβλία αυτά είναι μια πράξη γνωριμίας, εξοικείωσης, αλήθειας, ξεγυμνώματος»

Τη Μαρία Παπαγεωργίου μπορεί να την προσπεράσεις, αλλά την αγκαλιά που σου προσφέρει μαζί σου θα την πάρεις! Δεν το ξέρεις και όμως το ξέρεις και το δέχεσαι! Η Μαρία είναι μουσικός που την ακούς και την αισθάνεσαι αμέσως φίλη σου, άνθρωπο που θα σου δώσει χωρίς να ρωτήσει. Η Μαρία βρίσκεται στη μνήμη μας, στις φωνές μας και στα βιβλία που διαβάζουμε και γράφουμε γι' αυτά. Εδώ και λίγους μήνες τα βιβλιοπωλεία φιλοξενούν στα ράφια τους και δύο δικά της. Το ένα είναι το «Μια χαραμάδα πανικού» και το άλλο είναι «Το γάβγισμα» [εικονογράφηση Νεκτάριος Βάλβης]. Αμφότερα φέρουν τη φροντίδα των εκδόσεων Πατάκη [σ.σ το πρώτο εκδόθηκε αρχικά από τις εκδόσεις Suburban, το 2016]. Η Μαρία δέχτηκε να μας μιλήσει γι’ αυτά και την ευχαριστούμε πολύ.

Τι έμαθες για τον εαυτό σου γράφοντας αυτά τα βιβλία;
Κατ’ αρχάς, είναι δύο ετερόκλητα βιβλία. Το ένα είναι αυτοβιογραφικό και έχει σχέση με την αγχώδη διαταραχή από την οποία έπασχα. Το άλλο είναι…

…για ποιήματα τα είδα τα κείμενα του δεύτερου βιβλίου.
Όχι, δεν είναι ποιήματα. Θα τα έλεγα «μικροδιηγήματα». Δεν τολμώ να τα πω ποιήματα. Δεν είμαι ποιήτρια. Η φόρμα τους δεν είναι ποιητική. Μπορεί να υπάρχει μια αίσθηση…

…εγώ είδα μια ποιητική δυναμική.
Ναι, σε κάποια μπορεί να υπάρχει αυτό που λες. Εγώ, ωστόσο, τα θεωρώ «μικροδιηγήματα». Το θέμα είναι ότι αυτά τα βιβλία είχα ανάγκη να τα γράψω. Γι’ αυτό και αμφότερα περιέχουν αυτή μου την επιθυμία, αυτήν την κατάσταση. Δεν είπα ας γράψω ένα βιβλίο. Επίσης και τα δύο έχουν μέσα τους αλήθεια. Το ένα, όπως είπα, είναι αυτοβιογραφικό και το άλλο αφορά ιστορίες που όλες έχουν ξεκινήσει από αληθινό γεγονός, είτε δικό μου είτε κάποιου που μου το διηγήθηκε. Ξέρεις, Αλέξανδρε, όταν κάτι μέσα μου ολοκληρώνεται ως σκέψη και νιώθω ότι υπάρχει λόγος να το μοιραστώ με κάποιον, το μοιράζομαι. Με το που θα μοιραστώ κάτι, αμέσως θα μάθω πολλά πράγματα για τον εαυτό μου. Παίρνω feedback την ώρα που το γράφω και την ώρα που το εκδίδω. Ας πούμε στο αυτοβιογραφικό, με το που μίλησα για τις κρίσεις άγχους, αυτομάτως…

…απελευθερώθηκες!
Ναι, απελευθερώθηκα! Τώρα που χρειάστηκε να το ξαναδιαβάσω, για να εκδοθεί από τις εκδόσεις Πατάκη, είδα ότι ήμουν πια διαφορετική. Αναρωτήθηκα αν θα το έγραφα έτσι σήμερα, που έχω καλύτερη γνώση του θέματος και του εαυτού μου . Μάλλον δεν θα το έγραφα έτσι.

Καλύτερα που το έγραψες έτσι. Προφανώς σου βγήκε αβίαστα.
Ναι.

Δεν το επεξεργάστηκες και πολύ.
Όχι, καθόλου!

Εξάλλου, στο αυθόρμητο βρίσκεται πάντα η αλήθεια.
Ναι.

«Μέσα από τη γραφή γνωρίζεις καλύτερα τον εαυτό σου»

Τα βιβλία αυτά σε βοήθησαν να αγκαλιάσεις περισσότερο τον εαυτό σου;
Δεν ξέρω αν τον αγκάλιασα περισσότερο. Σίγουρα, επειδή και εσύ γράφεις και το ξέρεις, μέσα από τη γραφή γνωρίζεις καλύτερα τον εαυτό σου, αποτυπώνεις τις σκέψεις σου. Πριν εκδώσω το πρώτο βιβλίο, το Μια χαραμάδα πανικού, έρχονταν μαθητές μου και μου έλεγαν δεν είμαι καλά και εγώ ήθελα να τοποθετηθώ, να τους πω το έχω πάθει και γω αυτό που βιώνεις. Δεν σας λέω ψέματα. Στο δεύτερο βιβλίο, Το γάβγισμα, είχα σκέψεις που ήθελα να μείνουν χαραγμένες στη μνήμη μου. Αυτές αφορούσαν ιστορίες δικές μου ή άλλων και τις φύλαγα σε ένα τετράδιο. Κάποια στιγμή, λοιπόν, συνειδητοποίησα ότι αυτά τα δύο εγχειρήματα έφτιαχναν έναν κόσμο. Όταν έδειξα αυτά που είχα γράψει στον φίλο μου Μιχάλη Γελασάκη, μου είπε Μαρία, αυτά πρέπει να τα εκδώσεις. Έτσι, μπήκα στη διαδικασία να τα εκδώσω.

Ήταν η ανάγκη σου, όμως, να γράψεις.
Για μένα έπρεπε να τα γράψω. Το ότι ο κόσμος τα αγκάλιασε, Το γάβγισα έχει κάνει 2η έκδοση, με κάνει να νιώθω τυχερή και ευγνώμων. Η αποδοχή του κόσμου σίγουρα έχει να κάνει και με την ιδιότητά μου ως μουσικού.

Ναι, αλλά τα βιβλία αυτά είσαι εσύ! Δεν διαφέρεις.
Εδώ υπάρχει κάτι περίεργο και ισχύει και για τα βιβλία και για τα τραγούδια. Τι εννοώ; Επειδή πλέον μπορείς να κάνεις αυτοέκδοση, να βγάλεις μόνος σου τραγούδι, δίσκο, γενικά μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις, δεν ξέρεις, πολλές φορές, αν αξίζει κάτι να το εκδώσεις. Εμένα ο μόνιμος προβληματισμός μου είναι ο εξής: Ποια είναι η στιγμή να εκδώσεις κάτι και γιατί; Αν απαντήσω σε αυτό, προχωράω.

Υπάρχει απάντηση;
Για μένα υπάρχει.

Για μένα απλά το κάνεις.
Όχι, διαφωνώ. Δεν είναι απλά το κάνεις.

Όταν γράφεις…
…μιλάω για την έκδοση.

Εγώ λέω όταν θες να το προτείνεις για έκδοση.
Κάτι πρέπει να έχει απαντηθεί μέσα σου Αλέξανδρε για να το κάνεις. Όταν απαντήσεις μέσα σου, στον εαυτό σου, γιατί το κάνεις και γιατί πρέπει αυτό να βγει δημόσια, τότε προχωράς. Αυτή, φυσικά, είναι η δική μου οπτική, έτσι; Όταν κάτι εξυπηρετεί κάτι μέσα, έξω μου, γύρω μου, τότε ναι, το εκθέτω δημόσια.

«Τα βιβλία αυτά είναι μια πράξη γνωριμίας, εξοικείωσης, αλήθειας, ξεγυμνώματος»

Είναι μια πράξη αγάπης αυτά τα βιβλία; Για σένα, για τους αναγνώστες… Το βλέπεις έτσι;
Είναι μια πράξη γνωριμίας, εξοικείωσης, αλήθειας, ξεγυμνώματος. Από κει και πέρα, το πώς θα τα διαβάσει ο καθένας είναι δικό του θέμα.

Νιώθεις ότι με αυτά τα βιβλία ξανακερδίζεις λίγο από τον χρόνο έχει φύγει, που έχασες;
Γιατί έχασα;

Γιατί πάντα προστίθεται καινούργιος χρόνος και ο προηγούμενος απλά μένει στη μνήμη. Άρα, με αυτά τα βιβλία, με αυτές τις εικόνες, αποτυπώνεις κάτι από τον χρόνο του παρελθόντος, από τις στιγμές του.
Αν εννοείς ότι η αποτύπωση είναι σαν μια Polaroid, τότε το καταλαβαίνω. Ναι, κάθε βιβλίο, κάθε τραγούδι, είναι μια φωτογραφία, ένα κλικ στον χρόνο, και μένει για πάντα. Υπ’ αυτήν την έννοια, τα βιβλία και τα τραγούδια παγώνουν τον χρόνο και σε κάνουν να μένεις με το συναίσθημα, να το φέρνεις ξανά στα μάτια και στ’ αυτιά σου, να το ξανασμιλεύεις.

Σμιλεύεις τον χρόνο.
Ναι, αυτό!

Οι λέξεις αυτές είναι πιο δυνατές από τους στίχους στα τραγούδια;
Κοίτα, αυτές οι λέξεις είναι σίγουρα δικές μου! Στα περισσότερα τραγούδια που έχω δισκογραφήσει οι στίχοι δεν είναι δικοί μου, δεν γράφω έμμετρα. Επειδή έχω πολλές δραστηριότητες, δεν έχω ασχοληθεί με τον στίχο επαγγελματικά. Είμαι τυχερή στο να μου δίνουν στίχους και να τους τραγουδάω. Επιπλέον, δεν έχω μεγάλο εγωισμό και όταν δω εργασία άλλου που μου αρέσει πολύ, θα του τη ζητήσω. Έτσι κάνω πάντα. Και οι άνθρωποι με εμπιστεύονται και νιώθω τυχερή και ευγνώμων γι’ αυτό. Η Μαρία σε λόγια δικά της, τώρα εκτίθεται.

Σκέφτομαι αν αυτά τα λόγια, των βιβλίων, έχουν την ίδια δύναμη με στίχους τραγουδιών που έχεις πει.
Για το πρώτο βιβλίο δεν μπορώ να κάνω κάποια συσχέτιση με τους στίχους. Περιγράφω πώς πέρασα την αγχώδη διαταραχή μου. Αυτό. Στο Γάβγισμα, όμως, και το γράφω και στην περιγραφή του βιβλίου, θα ήθελα αυτές τις ιστορίες να μπορούσα να τις κάνω τραγούδια. Υπάρχει, για παράδειγμα, μια ιστορία που λέγεται Μα’ ερ ’και μιλά για μια γυναίκα, σε ένα χωριό, που αυτοκτονεί. Είναι αληθινή ιστορία, έτσι; Αυτό θα ήθελα να το κάνω τραγούδι, όπως έχει κάνει Ματούλα Ζαμάνη το η Γιαννούλα η κουλουρού. Είναι μια ιστορία από την Πάτρα, όπου έντυναν μια κοπέλα νύφη και την κοροϊδεύανε. Της έλεγαν ήρθε ο γαμπρός και ψεύδονταν. Το ότι η Ματούλα το έκανε τραγούδι είναι σπουδαίο. Εγώ δεν έχω κάνει τέτοιο τραγούδι, αλλά θα ήθελα. Είναι, λοιπόν, οι ιστορίες στο Γάβγισμα τόσο σημαντικές για μένα που θα ήθελα να το κάνω.

Με αυτά τα βιβλία κοιτάμε πίσω για να πάμε με ασφάλεια μπροστά; Κοιτάμε πίσω για να προχωρήσουμε πιο δυνατά, πιο καθαρά;
Ό,τι είναι πίσω, είναι πίσω. Μπορεί κάποια φορά να αναπολούμε λίγο τον χρόνο, αλλά μόνο μπροστά πάμε. Πάμε για τα επόμενα.

Είπες ότι τα βιβλία σου είναι κοντά με τη μουσική σου. Ο τρόπος που τα δημιουργούσες είναι κοντινός με αυτόν που χρησιμοποιείς όταν δημιουργείς μουσική;
Πρώτα απ’ όλα, δεν θεωρώ ότι έχω μια ιδιότητα. Υπάρχουν, βέβαια, άνθρωποι που καταφέρνουν και κάνουν πολύ καλά ένα πράγμα. Εγώ, οτιδήποτε κάνω αλληλοσυμπληρώνεται με κάτι άλλο, κυρίως με τη δική μου αλήθεια. Συνεπώς, αυτός που θα με διαβάσει είναι αυτός που θα με ακούσει με λίγο διαφορετικό αυτί. Δεν γράφω βιβλία για να αποκαλεστώ λογοτέχνης, δεν με αφορά αυτό. Και όταν μου λένε ότι είμαι τραγουδίστρια, ερμηνεύτρια κτλ, δεν νιώθω ότι είμαι ακριβώς εγώ. Δεν μου αρέσουν γενικά οι τίτλοι. Αν πρέπει να χρησιμοποιήσω έναν, θα πω ότι είμαι μουσικός με την ευρεία έννοια. Μέσα σε αυτό θα εντάξω και τα εργαστήρια φωνητικής που κάνω και τα βιβλία φυσικά. Σε αυτό το πλαίσιο μπορώ να τοποθετήσω και τα εξώφυλλα που έκανα για τα βιβλία. Φυσικά δεν είμαι ζωγράφος, έτσι; Σκιτσάρω και μετά τα δίνω σε ανθρώπους που ξέρουν καλά αυτή τη δουλειά. Θέλω να αναφέρω εδώ το πόσο ομόρφυνε τις σκέψεις μου ο Νεκτάριος Βάλβης με τα σκίτσα του στο Γάβγισμα. Ο κόσμος, λοιπόν, επιλέγει μια ιστορία και πώς θα σε κατηγοριοποιήσει. Τώρα μου έρχεται η περίπτωση της Αρλέτας. Την έχουμε στο μυαλό μας ως τραγουδοποιό, μια ήσυχη δύναμη, με μια κιθάρα κτλ. Ναι, αλλά έγραφε εκπληκτικά και ζωγράφιζε! Είχε σπουδάσει στην Καλών Τεχνών. Δεν μπορούμε, λοιπόν, να διαχωρίζουμε τις τέχνες.

Με αυτά τα βιβλία καθάρισε το βλέμμα σου για τον κόσμο που είναι δίπλα μας ή κάθε φορά θέλει προσπάθεια για νέα οπτική;
Το Γάβγισμα, παρατηρεί τον κόσμο, δεν τον αλλάζει. Το Μια χαραμάδα πανικού είναι άλλο πράγμα. Σε αυτό επιτεύχθηκε, σε έναν βαθμό, ο αρχικός μου στόχος: να έρθουμε πιο κοντά, να επικοινωνήσουμε, να δούμε ότι δεν είμαστε μόνοι και να αναγνωρίσουμε την ασθένεια, την αγχώδη διαταραχή, για να ξέρουμε μετά πώς θα την κάνουμε χρήσιμη, πώς θα την καταπολεμήσουμε και πώς θα την κρατήσουμε ως καμπανάκι που θα μας κάνει καλύτερους ανθρώπους. Η αγχώδης διαταραχή, Αλέξανδρε, είναι ασθένεια που σου λέει άλλαξε πράγματα!

Σε ευχαριστώ πολύ.
Και εγώ.

*Η Μαρία Παπαγεωργίου σε Spotify, YouTube, Instagram. Τα βιβλία της τα βρίσκετε ΕΔΩ και σε όλα τα βιβλιοπωλεία.