Οι «Λαϊκοί Βάρδοι» και ο Πάνος Γεραμάνης
Ο δημοσιογράφος όπως πρέπει να είναι και ο καλλιτέχνης όπως πρέπει να είναι. Αληθινοί. Αυθεντικοί. Αθώοι. Υποψιασμένοι. Ανυποψίαστοι. Έντιμοι. Ερευνητές. Μαθητές. Εργάτες. Ταπεινοί. Σίγουροι. Γενναιόδωροι. Συγκρατημένοι. Παθιασμένοι. Ερασιτέχνες. Φίλοι. Αντικειμενικοί. Μάγκες. Εξομολογητές. Εξομολογούμενοι. Ταξιδιώτες. Εμπνευσμένοι. Πετυχημένοι. Αποτυχημένοι. Υποστηρικτικοί. Ευγενικοί. Τολμηροί. Διαβασμένοι. Μοναχικοί. Συμπαίκτες. Στήριγμα. Διαφωνούντες. Συμφωνούντες. Ποιητές. Καταγραφείς. Μορφωμένοι. Εκπαιδευμένοι. Ονειροπόλοι. Ρεαλιστές. Κυνηγοί. Προστάτες. Διαβάτες. Αρχειοθέτες. Υπηρέτες. Παίκτες. Πότες (όσο αντέχουν). Συμπότες. Συνομιλητές. Ηθικοί. Θεοσεβούμενοι. Άθεοι. Γλωσσοπλάστες. Σεβαστικοί. Σκαπανείς. Ανικανοποίητοι. Παιδεμένοι. Δεκτικοί. Συνεπείς. Ντόμπροι. Τζογαδόροι (όσο πρέπει). Ατακαδόροι. Ευφυείς. Μνήμονες. Φιλόδοξοι. Οδοιπόροι. Συνοδοιπόροι. Διεκδικητές. Πράοι. Ανολοκλήρωτοι. Αποστασιοποιημένοι. Διαμορφωτές. Αναμορφωτές. Δάσκαλοι. Κληροδότες. Ελεγκτές. Ελεγχόμενοι. Συμβολογράφοι. Στενογράφοι. Άμεσοι. Ήρεμοι. Άνθρωποι.
Και από το αφηρημένο και εν δυνάμει συγκεκριμένο, πάμε στα ονόματα. Πρώτα οι καλλιτέχνες. Στέλιος Καζαντζίδης. Σωτηρία Μπέλλου. Δημήτρης Μητροπάνος. Πόλυ Πάνου. Καίτη Γκρέυ. Γιώργος Κόρος. Γιώργος Ζαμπέτας. Τάκης Μπίνης. Βασίλης Τσιτσάνης. «Μπέμπης». Μάρκος Βαμβακάρης. Σπύρος Ζαγοραίος. Μανώλης Αγγελόπουλος. Μανώλης Χιώτης. Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, Χαράλαμπος Βασιλειάδης ή «Τσάντας»… και τα αποσιωπητικά μας πάνε στην ανάγκη να τονίσουμε το αναρίθμητο των εκπροσώπων του λαϊκού, παλιού, νέου, τραγουδιού. Υπάρχει, όμως, και ένας ατόφια λαϊκός τύπος, δημοσιογράφος με όλη τη σημασία της λέξης. Είναι αυτός που φέρνει την ισορροπία στο σχήμα «δημοσιογράφος-καλλιτέχνης». Οι παλιοί ας τον θυμηθούν, οι νέοι ας διαβάσουν γι’ αυτόν να μάθουν. Πάνος Γεραμάνης. Ένα όνομα, μια ιστορία κι ένα βιβλίο με τίτλο «Πάνος Γεραμάνης. “Λαϊκοί Βάρδοι”. Στιγμές από τη ζωή τους» (Εκδόσεις Τόπος).
«Λαϊκοί Βάρδοι», τόπος φιλοξενίας
Το βιβλίο γράφτηκε για τον Πάνο Γεραμάνη και για όσους συνομίλησαν μαζί του στη ραδιοφωνική εκπομπή (1990-2005) «Λαϊκοί Βάρδοι». Τόπος φιλοξενίας τα στούντιο της ΕΡΤ, του μοναδικού, ακόμη και σήμερα, χώρου, καταφυγίου, που δέχεται και στην ουσία σώζει τον ελληνικό πολιτισμό. Ο Πάνος Γεραμάνης ήταν εξερευνητής και με τον τρόπο του τιμητής του λαϊκού πολιτισμού. Τον ανέδειξε, τον φρόντισε, τον βοήθησε και διέσωσε μεγάλο μέρος αυτού. Πάντα μετρημένος, ευγενικός, με σεβασμό στους συνομιλητές του, με γνώση και αστείρευτη διάθεση για προσφορά στο λαϊκό τραγούδι και τον κόσμο του.
Ο Πάνος Γεραμάνης υπήρξε πρότυπο επαγγελματία δημοσιογράφου διότι είχε τη δύναμη του ερευνητή, την αληθινή διάθεση να ακούσει, να μάθει, την υπομονή να συζητήσει, την ευγένεια να διαφωνήσει και τη διακριτικότητα για να μείνει στην άκρη και να φανούν αυτοί και αυτά που πρέπει να φανούν. Ήξερε πολύ καλά ότι η ζωή μας όλη έχει κάτι από τον κόσμο του λαϊκού τραγουδιού. Αυτό έφερνε στο φως και το παρέδιδε στους ακροατές του αναλλοίωτο. Γι’ αυτό και έχουν περισσότερη σημασία τα πρόσωπα που φιλοξενήθηκαν και οι στιγμές που έδωσαν στην εκπομπή «Λαϊκοί Βάρδοι».
Ο Γεραμάνης έδινε χώρος σε όλους
Το βιβλίο φέρει τη φροντίδα της Ναυσικάς Γεραμάνη και της Μαριάννας Τζιαντζή. Η εισαγωγή, τα κείμενα, οι σημειώσεις, η επιμέλεια της έκδοσης τους ανήκουν και διαμορφώνουν το πλαίσιο στο οποίο τοποθετείται η εποχή «Γεραμάνη». Ο αείμνηστος δημοσιογράφος κατάφερε να φτιάξει έναν τόπο μες τον τόπο και να ορίσει ένα σημαντικό κομμάτι της πολιτιστικής, κοινωνικής, ζωής μας. Αυτό φυσικά έγινε μέσα από τη συνέντευξη και την ουσιαστική διαλεκτική που είχε με πάρα πολλούς εκπροσώπους του λαϊκού τραγουδιού. Και δεν ήταν μόνο οι γνωστοί, οι φημισμένοι. Όχι. Ο Γεραμάνης έδινε χώρο σε όλους. Στους λιγότερο γνωστούς, στους ξεχασμένους, στους αφανείς… Η παρούσα έκδοση, λοιπόν, είναι μια ανθολόγηση, μια επιλογή από τα λόγια τους και μας μεταφέρεται όσο πιο πιστά γίνεται.
Το βιβλίο χωρίζεται σε 13 ενότητες: «Της φτώχειας τα παιδιά». «Η διασκέδαση, τα μαγαζιά». «Για το μπουζούκι και άλλα όργανα». «Φωνοληψίες». «Πανηγύρια». «Αμερική, περιοδείες στο εξωτερικό». «Γνώμες για παλιούς και νέους καλλιτέχνες». «Οι πλούσιοι ξεφαντώνουν». «Γυναίκες στο πάλκο». «Τις πταίει;». «Οι ξεχασμένοι, οι αδικημένοι». «Κάποιος να με ανακαλύψει». «Μικρές ιστορίες». Η προφορικότητα, αν και έχουμε γραπτό λόγο, περνάει στο βιβλίο και δίνει τον τόνο αυτών που κάποτε υπήρξαν και υπάρχουν. Η αίσθηση του στούντιο, της συνομιλίας, κυριαρχεί. Οι Ναυσικά Γεραμάνη, Μαριάννα Τζιαντζή συνθέτουν ένα κολάζ οπτικών, ακουστικών, συναισθηματικών στιγμών και στην ουσία συνεχίζουν από κει που το άφησε ο Πάνος Γεραμάνης: Οι λαϊκοί βάρδοι συνεχίζουν να μιλάνε και να παίζουν για μας.
