Ποιος φοβάται τις γυναίκες οδηγούς;

• Οι γυναίκες προκαλούν λιγότερα τροχαία ατυχήματα
• Τι σημαίνουν αυτά τα δεδομένα
• Γιατί επιμένουν τα στερεότυπα
• Η αλλαγή ξεκινά από την αποδόμηση των μύθων
• Ώρα να αλλάξουμε αφήγηση

Για δεκαετίες, το στερεότυπο ότι οι γυναίκες είναι «κακές οδηγοί» έχει αναπαραχθεί στην καθημερινότητα, στις διαφημίσεις, ακόμα και σε ακαδημαϊκές μελέτες. Φράσεις όπως «γυναίκα στο τιμόνι, θάνατος στην άσφαλτο» ή τα ειρωνικά σχόλια όταν μια γυναίκα κάνει λάθος σε έναν ελιγμό, αποτελούν αποδείξεις της συστηματικής υποτίμησης των γυναικών στον τομέα της οδήγησης.

Όμως, αν αφήσουμε τις προκαταλήψεις στην άκρη και στραφούμε στα δεδομένα, ποια είναι η πραγματικότητα; Είναι οι γυναίκες πραγματικά χειρότερες οδηγοί ή μήπως τα στατιστικά αποκαλύπτουν κάτι εντελώς διαφορετικό;

Οι γυναίκες προκαλούν λιγότερα τροχαία ατυχήματα

Έρευνες σε παγκόσμιο επίπεδο δείχνουν σαφώς ότι οι γυναίκες οδηγοί εμπλέκονται σε σημαντικά λιγότερα τροχαία ατυχήματα σε σχέση με τους άντρες.

Στοιχεία από την Ελλάδα:

• Το 85,8% των οδηγών που ενεπλάκησαν σε τροχαία ατυχήματα το 2022 ήταν άντρες, ενώ μόνο 14,2% ήταν γυναίκες.
• Οι άντρες εμφανίζουν 4,6 φορές υψηλότερο δείκτη επικινδυνότητας από τις γυναίκες.

Διεθνή στοιχεία:

• Σύμφωνα με έρευνα του Insurance Institute for Highway Safety (IIHS) στις ΗΠΑ, οι άντρες εμπλέκονται σε περισσότερα θανατηφόρα τροχαία ατυχήματα σε σχέση με τις γυναίκες, σε κάθε κατηγορία οχήματος.
• Τα στοιχεία της Βρετανικής Αστυνομίας δείχνουν ότι οι 4 στους 5 οδηγούς που εμπλέκονται σε τροχαία με υπερβολική ταχύτητα, αλκοόλ ή επικίνδυνους ελιγμούς είναι άντρες.

Τι σημαίνουν αυτά τα δεδομένα

Αν οι γυναίκες όντως ήταν τόσο «κακές οδηγοί» όσο λένε τα στερεότυπα, θα βλέπαμε περισσότερα τροχαία ατυχήματα με γυναίκες στο τιμόνι. Αντίθετα, η πραγματικότητα δείχνει το αντίθετο: οι άντρες προκαλούν τα περισσότερα ατυχήματα, ενώ οι γυναίκες είναι πιο προσεκτικές και λιγότερο ριψοκίνδυνες στην οδήγηση.

Γιατί οι άντρες εμπλέκονται σε περισσότερα ατυχήματα

Υπάρχουν αρκετές εξηγήσεις για αυτό το φαινόμενο, που σχετίζονται με τη συμπεριφορά, την οδηγική κουλτούρα και την ανατροφή.

Επιθετική οδήγηση & ρίσκο

• Οι άντρες έχουν περισσότερες πιθανότητες να οδηγούν με υπερβολική ταχύτητα.
• Είναι πιο πιθανό να εμπλακούν σε παράτολμους ελιγμούς, όπως επικίνδυνο προσπέρασμα.
• Σύμφωνα με το National Highway Traffic Safety Administration (NHTSA) στις ΗΠΑ, το 71% των παραβάσεων υπερβολικής ταχύτητας το 2021 έγιναν από άντρες.

Αλκοόλ & Οδήγηση

• Οι άντρες έχουν πολλαπλάσιες πιθανότητες να πιάσουν τιμόνι υπό την επήρεια αλκοόλ.
• Στη Βρετανία, το 85% των οδηγών που συνελήφθησαν για οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ ήταν άντρες.

Κοινωνική πίεση & στερεότυπα

• Από μικρή ηλικία, η οδηγική επιθετικότητα ενθαρρύνεται στους άντρες, ενώ οι γυναίκες μαθαίνουν να οδηγούν πιο συντηρητικά.
• Ο ανταγωνιστικός τρόπος σκέψης που καλλιεργείται στους άντρες μπορεί να μεταφραστεί σε ριψοκίνδυνη συμπεριφορά στην οδήγηση.

Γιατί επιμένουν τα στερεότυπα

Αν οι γυναίκες οδηγοί είναι πιο προσεκτικές και ασφαλείς, γιατί το στερεότυπο ότι είναι «χειρότερες οδηγοί» συνεχίζει να υπάρχει;

• Η επιλεκτική μνήμη: Όταν ένας άντρας κάνει λάθος στην οδήγηση, θεωρείται μεμονωμένο περιστατικό. Όταν μια γυναίκα κάνει το ίδιο λάθος, αυτό γενικεύεται σε όλες τις γυναίκες.
• Η ανδροκρατούμενη κουλτούρα στην αυτοκίνηση:
• Τα media και οι διαφημίσεις προωθούν την εικόνα του «άντρα οδηγού» που είναι γεννημένος για την ταχύτητα.
• Οι γυναίκες δεν εκπροσωπούνται επαρκώς στην αυτοκινητοβιομηχανία και στο μηχανοκίνητο αθλητισμό.
• Η εσωτερίκευση του στερεοτύπου: Έρευνες δείχνουν ότι πολλές γυναίκες νιώθουν λιγότερη αυτοπεποίθηση στην οδήγηση λόγω των διαχρονικών στερεοτύπων, ακόμη κι αν στην πραγματικότητα είναι καλύτερες οδηγοί από τους άντρες.

Η αλλαγή ξεκινά από την αποδόμηση των μύθων

Η ιδέα ότι οι γυναίκες είναι χειρότερες οδηγοί δεν στηρίζεται σε δεδομένα, αλλά σε στερεότυπα που έχουν ριζώσει βαθιά στην κοινωνία.

Οι αριθμοί είναι ξεκάθαροι: οι γυναίκες προκαλούν λιγότερα ατυχήματα, οδηγούν πιο συνετά και παίρνουν λιγότερα ρίσκα.

Η αυτοκινητοβιομηχανία πρέπει να κάνει περισσότερα:

• Crash tests που λαμβάνουν υπόψη τα γυναικεία σώματα (τα ανδρικά πρότυπα εξακολουθούν να κυριαρχούν).
• Προγράμματα ενίσχυσης της γυναικείας παρουσίας στο motorsport.
• Η κοινωνία πρέπει να αλλάξει αφήγηση: Η οδήγηση δεν είναι αντρική ή γυναικεία ικανότητα. Είναι δεξιότητα, και οι γυναίκες έχουν αποδείξει ότι την κατέχουν το ίδιο, αν όχι καλύτερα.

Ώρα να αλλάξουμε αφήγηση

Τα στοιχεία είναι αδιαμφισβήτητα: οι γυναίκες δεν είναι χειρότερες οδηγοί, μάλλον είναι καλύτερες. Προκαλούν λιγότερα ατυχήματα, οδηγούν πιο προσεκτικά και αποφεύγουν επικίνδυνες συμπεριφορές που κοστίζουν ζωές.

Κι όμως, το στερεότυπο επιμένει. Όχι γιατί στηρίζεται σε γεγονότα, αλλά γιατί η κοινωνία έχει μάθει να ερμηνεύει διαφορετικά την ίδια πραγματικότητα. Όταν ένας άντρας οδηγεί επιθετικά, λένε ότι «ξέρει να πηγαίνει γρήγορα». Όταν μια γυναίκα οδηγεί προσεκτικά, τη χαρακτηρίζουν ανασφαλή. Η ίδια η οδηγική κουλτούρα έχει χτιστεί γύρω από μια αντρική προσέγγιση που εξυμνεί το ρίσκο και την ταχύτητα.

Ήρθε η ώρα να αλλάξουμε αφήγηση. Αντί να αναρωτιόμαστε αν οι γυναίκες είναι κακές οδηγοί, μήπως ήρθε η στιγμή να αναρωτηθούμε γιατί οι άντρες οδηγούν τόσο επικίνδυνα;

Φωτογραφίες: Unsplash