Μea culpa

Το «mea culpa», σε αντίθεση με τα περισσότερα λατινικά ρητά, δεν έλκει την προέλευσή του στη Ρωμαϊκή εποχή, αλλά είναι μεταγενέστερο. Σημαίνει «δικό μου λάθος», ανάγεται στον 16ο αιώνα και πρωτοσυναντάται σε ιερατικό κείμενο της Καθολικής Εκκλησίας, συγκεκριμένα σε εξομολογητική προσευχή με τίτλο «Confiteor». Ειδικότερα επαναλαμβάνεται τρεις φορές, ενώ προστίθεται και το επίθετο maxima (μεγάλο) για λόγους έμφασης.

Στην Ελλάδα είναι γνωστό από τον Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος το επικαλέστηκε στη Βουλή στις 6 Ιουνίου του 1988 σε λογομαχία με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη (ελπίζω να μην πέσει ο server με την αναφορά του ονόματος!), όταν τέθηκε ως θέμα συζήτησης η πολιτική της Ελλάδας απέναντι στην Τουρκία στις απευθείας συνομιλίες με τον τότε πρωθυπουργό των γειτόνων μας, Τουργκούτ Οζάλ, στο Νταβός της Ελβετίας. Η κατάληξη των συνομιλιών ήταν το περίφημο «μη πόλεμος». Ο Παπανδρέου κατηγορήθηκε ότι με τη συγκεκριμένη πολιτική παρέπεμψε τη λύση του Κυπριακού στις καλένδες (τις θυμόμαστε, έτσι;) και το παραδέχθηκε εμμέσως αναφέροντας το «mea culpa».

Αν το έχει πει και ενώπιον δημοσιογράφων, όπως αναφέρει ο κ.Αντώναρος, δεν το γνωρίζω, αλλά έχω την εντύπωση πως και ο ίδιος μιλάει για τον συγκεκριμένο διάλογο στη Βουλή. Η ουσία φυσικά παραμένει η ρήση καθεαυτή. Η παραδοχή λάθους και μάλιστα δημοσίως, συνιστά γενναία πράξη. Η μετάθεση ευθυνών και η αποποίησή τους είναι ο εύκολος δρόμος. Δημουργείς και εχθρούς-φαντάσματα, τους επικαλείσαι σε κάθε δύσκολη στιγμή και... καθάρισες.

Η κουλτούρα που περικλείεται στο mea culpa, έχει εκλείψει σε κάθε έκφανση του δημοσίου και ιδιωτικού μας βίου. Ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης αρθρογραφεί και προβλέπει τα δεινά της Ελλάδας, συμπεριφερόμενος λες και ο ίδιος δεν έχει ευθύνη. Ο επίσης πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής έχει πιει το αμίλητο νερό, ο Γιώργος Παπανδρέου εκμεταλλεύεται τη σιωπή του και του επιρρίπτει όλα τα δεινά της χώρας. Ο επίτιμος (δεύτερη αναφορά στο όνομά του είναι προκλητική) κατηγορεί τους πάντες πλην του εαυτού του. Κανένας δεν σκοπεύει να πει «παιδιά, φταίω...»; Δηλαδή πάντα φταίνε οι συντεχνίες, οι δημόσιοι υπάλληλοι, οι Εβραίοι, οι Μασόνοι και οι κακοί Ευρωπαίοι. Λίγη αυτοκριτική δεν βλάπτει.

«Μea culpa» ίσως οφείλουμε και οι περισσότεροι πολίτες να αναφωνήσουμε. Φταίνε οι πολιτικοί, αλλά δεν βγήκαν μόνοι τους· εξελέγησαν. Δεν γίνεται να φταίνε όλες οι συντεχνίες εκτός από αυτήν στην οποία ανήκουμε εμείς. Ούτε να ξεχνούμε το δικό μας μερίδιο ευθύνης για τη σημερινή κατάρρευση. Και επειδή κούρασα με το ηθικοπλαστικό-πολιτικό κήρυγμα, βάλτε λίγο «mea culpa» και στις διαπροσωπικές σας σχέσεις. Πολεμήστε τον εγωισμό σας. Χαμένοι δεν θα βγείτε. Σίγουρα δεν είναι εύκολο να ζητάς συγγνώμη και να παραδέχεσαι ότι σφάλλεις. Αλλά είναι μεγαλείο ψυχής... Άλλωστε το «mea culpa» ακούγεται και πιο ωραίο όταν το ξεστομίζεις, δίνεις ποιοτική διάσταση στην πράξη σου!