Μάικλ Μάντσεν: Κράτησε τον ψίθυρο (vid)
Κάθε απώλεια δεν είναι ίδια και αυτό το δεν το λέει ο άνθρωπος, αλλά η μνήμη του. Ακούς την είδηση ότι «έφυγε ο τάδε…» και αμέσως ενεργοποιούνται οι εικόνες που έχει αποθηκεύσει ο μνημονικός μηχανισμός σου. Στο άκουσμα του ονόματος προβάλλεις τις στιγμές, οπτικές, ακουστικές, που κράτησες απ’ αυτόν. Δεν χρειάζεται να είναι μεγάλης διάρκειας. Αρκεί ένα βλέμμα στην κάμερα, μια κίνηση που κανείς δεν πρόσεξε, μια ατάκα, μια «τοποθέτηση» της φωνής που «έσπαγε» τις αξιολογικές σου άμυνες. Η σωματική εξαφάνιση γίνεται μέρος της ζωής που φτιάχνεις στο παρόν και αυτής που φροντίζεις για το μέλλον…
Η ζωή μέσα στη ζωή είναι αποτέλεσμα τυχαίων στην ουσία τους γεγονότων και οι εκδημίες πάντα θα ξαφνιάζουν. Και ο θάνατος του Μάικλ Μάντσεν μας ξάφνιασε, μας έκανε να στρέψουμε τη ματιά μας στο επίμονο παρελθόν που δεν κάνει θόρυβο, μα είναι εκεί. Η ανακοίνωση της τελευταίας εξόδου του μας θύμισε τι είναι αυτό που μας κάνει να θυμόμαστε κάτι για πάντα: η διατήρηση του ψιθύρου της ζωής, αυτό μας δίνει και μας εξασφαλίζει τη συνέχεια του χρόνου μας. Ο Μάικλ Μάντσεν ανήκει σε αυτούς που δεν ξέφυγαν από τη δοκιμασία της σχεδόν άηχης περπατησιάς. Οι εποχές που μας προσπερνάνε έχουν και κάτι δικό του.
Ατσάλι και μετάξι
Ο Μάικλ Μάντσεν έφυγε από τη ζωή στα 67, στις αρχές Ιουλίου, στις αρχές του μήνα που παίρνει τα αγόρια σαν τα στάχυα του καλοκαιριού. Ώριμος, σίγουρος, ανθεκτικός και εύθραυστος την ίδια στιγμή. Η «ψιθυριστή» παρουσία του πέρασε στο πανί του κινηματογράφου, δεν «λέρωσε» τον φακό της κάμερας και δεν έγινε «σκουπιδάκι» για τα μάτια μας. Η θύμηση της οριστικής αναχώρησής του φώτισε στη μνήμη μας τη δική του συμβολή στη συλλογική ποπ κουλτούρα, στην ψυχαγωγία που ψάχναμε και ψάχνουμε.
Ναι, στην είδηση του θανάτου του αμέσως αναδύθηκαν οι εικόνες από το «Reservoir Dogs», «Kill Bill: Vol 1 & 2», «Hateful Eight», «Once Upon a Time in Hollywood». Αυτές είναι πιο γνωστές, οι διάσημες, αναφορές του. Ο Μάντσεν, όμως, είχε πάντα την ικανότητα να εισβάλλει στο ασυνείδητο του θεατή. Στο βιογραφικό του διαβάζουμε: Ισορροπούσε (σ.σ ερμηνευτικά) ανάμεσα στην ένταση και στην εσωστρέφεια είτε μετείχε σε κάποιον ανατριχιαστικό διάλογο είτε κρατούσε σιωπηλά τη στιγμή πίσω από την κάμερα. Η αφοσίωσή του στην αφήγηση ήταν αδιατάρακτη. Σε κάθε ρόλο κόμιζε τραχύτητα και ψυχή. Αναμφισβήτητα επηρέασε το αμερικανικό σινεμά. Πώς, λοιπόν, να ξεχάσεις τον Μάντσεν; Κάθε φανταστικός, επινοημένος, ήρωας που ενσάρκωνε ήταν φτιαγμένος από ατσάλι και μετάξι. Τέτοιο ηθοποιοί δεν ξεχνιούνται. Κι αν θέλετε παραδείγματα, σημειώστε μερικά ονόματα δίπλα στα οποία μπαίνει δικαίως του Μάντσεν: Ρόμπερτ Μίτσαμ, Χάρι Ντιν Στάντον, Στιβ Μπουσέμι, Τζον Καζάλ.
Ο ψυχωτικός «Κύριος Ξανθός» και ο «Budd»
Και αυτό που βλέπαμε στην οθόνη, με έναν περίεργο, θραυσματικό, τρόπο αποτυπωνόταν και στη ζωή του. Η αντανάκλαση των μυθοπλαστικών χαρακτήρων χρωμάτιζε και την εκτός κάμερας πραγματικότητα. Σε συνέντευξη του στο «The Hollywood Reporter» είχε πει πως «η φήμη είναι δίκοπο μαχαίρι. Σου δίνει πολλά καλά, αλλά και μερικά που δύσκολα τα σηκώνεις. Αυτό, στην περίπτωσή μου, έχει να κάνει με τους ρόλους που έπαιξα. Νομίζω ήμουν πιο πιστευτός απ’ ό,τι έπρεπε. Πιστεύω ότι οι άνθρωποι αλήθεια με φοβόντουσαν. Με βλέπουν και λένε “ωχ! είναι αυτός ο τύπος!”. Δεν είμαι όμως “αυτός ο τύπος”, είμαι απλά ένας ηθοποιός. Είμαι πατέρας. Έχω εφτά παιδιά και είμαι παντρεμένος 20 χρόνια».
Ο Μάντσεν, όπως όλοι οι ηθοποιοί, δεν απέφυγε τις κακές καλλιτεχνικές επιλογές. Ξέρετε, αυτές που όσοι τις βλέπουν τις ξεχνάνε αμέσως. Ο ίδιος είχε πει το αυτονόητο, (που δύσκολα το παραδέχονται οι περισσότεροι). «Οι άνθρωποι ξεχνούν ότι έχεις να πληρώσεις την υποθήκη, τα σχολείο των παιδιών σου… Δεν μπορείς να επιλέγεις πάντα το τέλειο σενάριο. Και μερικές φορές διαλέγεις ένα εγχείρημα που δεν σου ταιριάζει και πρέπει να το υπομείνεις».
Ο Μάικλ Μάντσεν γεννήθηκε στο Σικάγο το 1957. Είχε άλλα δύο αδέλφια. Ο πατέρας του ήταν πυροσβέστης και η μητέρα του ήταν συγγραφέας που έγινε σκηνοθέτρια. Οι γονείς του χώρισαν όταν ήταν 11 ετών. Τον ενέπνευσε ο Ρόμπερτ Μίτσαμ παίζοντας στην ταινία «Heaven Knows Mr. Alison» (1957). Ξεκίνησε την καριέρα του μετέχοντας στη θεατρική εταιρεία «Steppenwolf Theatre Company». Όταν μετακόμισε στο Λος Άντζελες εργάστηκε σε βενζινάδικό. Μετά από λίγο καιρό εμφανίστηκε στην τηλεοπτική σειρά του NBC «St. Elsewhere». Στη συνέχεια έπαιξε στην ταινία «WarGames». Και μετά ήρθε το «Reservoir Dogs» (1992). Εκεί απέδωσε μοναδικά τον «Κύριο Ξανθό». Στην αρχή, βέβαια, ήθελε τον «Κύριο Ροζ», αλλά ο ρόλος πήγε στον Στιβ Μπουσέμι. Ο Μάντσεν ήθελε τον «Ροζ» γιατί είχε περισσότερες ατάκες με τον έμπειρο Χάρβεϊ Καϊτέλ. Ο Ταραντίνο, όμως, του είπε «ή θα κάνεις τον ψυχωτικό κύριο Ξανθό, ή τίποτα». Ε, και αυτόν ακριβώς τον ψυχωτικό μας έδωσε. Θα μπορούσε να είναι και στο αξέχαστο «Pulp Fiction», όμως είχε δεσμευτεί να παίξει σε άλλη ταινία. Μετά ξεχώρισε ο ρόλος του «Budd» στο «Kill Bill». Τα υπόλοιπα είναι ιστορία και ο Μάικλ Μάντσεν μια αξέχαστη παρουσία.
*Χρησιμοποιήθηκαν πληροφορίες από «Michael Madsen, ‘Reservoir Dogs’ Actor, Dies at 67» [The Hollywood Reporter]
