Test drive Toyota GR Yaris: Ο «λευκός ρινόκερος» της αυτοκίνησης

• Γιατί δεν υπάρχει όμοιό του
• Προσαρμοσμένο στο χαρακτήρα του
• Στο δρόμο με το GR Yaris
• Η αποκάλυψη
• Το τελευταίο μιας εποχής

Υπάρχουν εποχές στην αυτοκίνηση όπου τα πράγματα μοιάζουν να έχουν πάρει έναν κοινό δρόμο. Τα μοντέλα γίνονται πιο άνετα, πιο ασφαλή, πιο αποδοτικά, αλλά ταυτόχρονα μοιάζουν όλο και περισσότερο μεταξύ τους, σαν να έχουν σχεδιαστεί πάνω στο ίδιο κάδρο, με τις ίδιες απαιτήσεις, από τις ίδιες ομάδες ανθρώπων που ακολουθούν τις ίδιες προδιαγραφές. Είναι η φυσική εξέλιξη της αγοράς, που όσο ωριμάζει τόσο λιγοστεύουν οι γωνίες και οι αντιθέσεις της.

Κι όμως, μέσα σε αυτήν την κανονικότητα εμφανίζονται κάποιες φορές αυτοκίνητα που λειτουργούν σαν μικρές ρωγμές στο σύστημα. Όχι επειδή είναι υπερβολικά γρήγορα ή εξωφρενικά ισχυρά. Ούτε επειδή κοστίζουν περιουσίες. Αλλά επειδή έχουν έναν χαρακτήρα που δεν συμβιβάζεται. Ένα DNA τόσο συγκεκριμένο και τόσο αυθεντικό, ώστε δεν μπορείς να το εντάξεις πουθενά: δεν ανήκει σε κατηγορία, δεν μπαίνει σε σύγκριση, δεν επιτρέπει εύκολες αναλογίες.

Τα αυτοκίνητα αυτά είναι σπάνια. Μοναχικά, σχεδόν. Είναι τα αυτοκίνητα που οι εταιρείες αποφασίζουν να φτιάξουν όχι επειδή τα «χρειάζεται» η γκάμα, αλλά απλώς γιατί μπορούν. Το Toyota GR Yaris (αρχικά GR προέρχοναι από την αγωνιστική ομάδα Gazoo Racing) ανήκει ακριβώς σε αυτή την κατηγορία. Όχι της υπερβολής ούτε της πολυτέλειας, αλλά της μοναδικότητας. Είναι κάτι σαν τον «λευκό ρινόκερο» της αυτοκίνησης - τόσο σπάνιο που σχεδόν δεν πιστεύεις ότι υπάρχει.

Γιατί δεν υπάρχει όμοιό του

Για να καταλάβει κανείς το GR Yaris, πρέπει πρώτα να ξεχάσει όσα ξέρει για το «απλό», το «κοινό» Yaris. Δεν πατά πάνω του, δεν προέρχεται από αυτό, δεν μοιράζεται τη φιλοσοφία του. Είναι ένα αυτοκίνητο που ξεκίνησε από την «ανάποδη» πλευρά της διαδικασίας∙ από εκεί όπου γράφονται οι απαιτήσεις ενός αγωνιστικού αυτοκινήτου WRC και όχι ενός μικρού μοντέλου πόλης.

Η καρδιά του, ο τρικύλινδρος 1.6 τούρμπο κινητήρας, είναι η πρώτη απόδειξη. Ένα μοτέρ που δεν έχει κανένα αντίστοιχο στην παραγωγή: μικρό σε κυβισμό, αλλά με απόδοση που ξεπερνά τους 280 ίππους και ροπή 390 Nm, αλλά ακόμα πιο σημαντικό, με αντοχές που προέρχονται από τον κόσμο των ειδικών διαδρομών. Ο τρόπος που χτίζεται η πίεση, η αίσθηση του turbο lag, η εκρηκτικότητα μετά το σημείο φόρτισης της τουρμπίνας, δεν παραπέμπουν σε «δρομίσιο» μοτέρ. Είναι η μηχανολογική λογική ενός αγωνιστικού κινητήρα που προσαρμόστηκε για τον δρόμο, αλλά δεν μπορεί να κρύψει τις ρίζες του. Οι επιδόσεις άλλωστε δεν χρειάζονται «διευκρινίσεις»: 0-100 χλμ/ώρα σε 5,2 δευτερόλεπτα και μέγιστη ταχύτητα 230 χλμ/ώρα.

Το ίδιο συμβαίνει και με το πλαίσιο. Η ανανεωμένη γενιά του GR Yaris δεν είναι απλώς αποτέλεσμα ενός facelift, αλλά ενός εκτεταμένου «ξαναχτισίματος». Ενισχύθηκαν τα σημεία συγκόλλησης, αυξήθηκε η ακαμψία, άλλαξαν οι βάσεις της ανάρτησης. Πρόκειται για ένα σώμα σχεδιασμένο να αντέχει πλευρικά φορτία και αλλαγές κατεύθυνσης που καμία λογική χρήση δρόμου δεν μπορεί να του προκαλέσει. Η αίσθηση ότι το πλαίσιο «παραμένει ακλόνητο» ενώ το αυτοκίνητο στρίβει, αυτή η αίσθηση ότι τίποτε δεν λυγίζει, δεν είναι εύκολο να επιτευχθεί σε ένα αυτοκίνητο που έχει… άδεια κυκλοφορίας.

Η μετάδοση GR-Four είναι ο δεύτερος κρίσιμος άξονας αυτής της φιλοσοφίας. Δεν πρόκειται για τετρακίνηση που στοχεύει στην ασφάλεια, αλλά στην απόδοση. Ο τρόπος κατανομής της ροπής, η ταχύτητα με την οποία αντιδρά, η λογική που θέλει τον πίσω άξονα να παίζει σημαντικότερο ρόλο απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς, όλα θυμίζουν αυτό που έγινε αρχικά για το WRC και έπειτα «ντύθηκε» για το δρόμο. Το GR Yaris δεν ενδιαφέρεται να σε προστατεύσει από τον εαυτό σου. Ενδιαφέρεται να σου δείξει τι μπορεί να κάνει, αρκεί να του δώσεις τις σωστές εντολές.

Και αυτό μας οδηγεί στο μεγαλύτερο ίσως τεχνικό παράδοξο: το αυτόματο κιβώτιο που εξοπλίζει την έκδοση που οδηγήσαμε. Σε μια εποχή όπου τα αυτόματα απλώς «μεταφέρουν» την ισχύ, το οκτατάχυτο της Toyota εξελίχθηκε ειδικά για χρήση σε υψηλές φορτίσεις και απότομα μεταβαλλόμενα φορτία. Οι αλλαγές του έχουν την καθαρότητα που περιμένεις από ένα καλό μηχανικό κιβώτιο, αλλά με την ταχύτητα ενός σύγχρονου αυτόματου. Είναι μια λύση που δεν προσπαθεί να αντικαταστήσει τον έμπειρο οδηγό, αλλά να κάνει προσβάσιμη την ουσία του αυτοκινήτου σε περισσότερο κόσμο. Δεν κρύβω ότι θα ήθελα να νιώσω την αίσθηση του «παραδοσιακού» χειροκίνητου, αλλά ομολογώ ότι δεν μου έλειψε, δεν ένιωσα ότι το χρειάζομαι ή ότι το αυτοκίνητο «χάνει» κάτι.

Όλα αυτά συνθέτουν ένα τεχνικό παζλ που δεν μπορεί να ενταχθεί σε καμία γνωστή κατηγορία. Το GR Yaris δεν είναι hot hatch με τη σύγχρονη έννοια, γιατί τα hot hatch σήμερα στοχεύουν στην καθημερινή άνεση. Δεν είναι αμιγώς αγωνιστικό, γιατί μπορεί να κινηθεί και ήσυχα (έχει και… Eco Mode). Δεν είναι lifestyle μοντέλο, γιατί δεν προσπαθεί να εντυπωσιάσει κανέναν. Είναι το προϊόν μιας εποχής που δεν υπάρχει πια: όταν ο κατασκευαστής δημιουργούσε αυτοκίνητα πρωτίστως για το πάθος της μηχανολογίας.

Προσαρμοσμένο στο χαρακτήρα του

Όσο κι αν η ουσία του GR Yaris κρύβεται κάτω από το δέρμα του, η εμφάνισή του δεν αφήνει καμία αμφιβολία για το τι έχει προηγηθεί. Το 3θυρο αμάξωμα -μια επιλογή σχεδόν εξαφανισμένη από τη σύγχρονη παραγωγή- δεν έγινε για το στιλ, αλλά για τη λειτουργία. Η μικρότερη συνολική μάζα, η πιο συμπαγής πλευρική επιφάνεια και το σχήμα που επιτρέπει φαρδύτερους θόλους και μεγαλύτερη μετατρόχια, είναι στοιχεία που θα περίμενες σε αυτοκίνητο κατασκευασμένο για ειδικές διαδρομές. Η οροφή από ανθρακονήματα, πέρα από την εντυπωσιακή λεπτομέρεια, μειώνει το κέντρο βάρους με τρόπο που δεν φαίνεται, αλλά γίνεται αισθητός από τα πρώτα μέτρα.

Οι προφυλακτήρες έχουν σχεδιαστεί με καθαρή αεροδυναμική λογική∙ όχι για να εντυπωσιάζουν στο μάτι, αλλά για να διαβάζουν τον αέρα και να σταθεροποιούν το αυτοκίνητο σε ταχύτητες που το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου δεν θα χρησιμοποιήσει ποτέ. Οι θόλοι έχουν γεωμετρία που μαρτυρά ότι το αυτοκίνητο είναι έτοιμο να φιλοξενήσει αναρτήσεις με διαδρομή πολύ μεγαλύτερη από τις «νόμιμες» προδιαγραφές του δρόμου. Τα φτερά, τα πλαϊνά μαρσπιέ, ακόμη και οι μικρές γωνίες γύρω από το καπό απλώς υπακούν στη μηχανολογία.

Το ίδιο κλίμα συνεχίζεται και μέσα. Τα καθίσματα έχουν το αγωνιστικό, καθαρό σχήμα που σε κρατά σταθερό χωρίς να σε περιορίζει. Η θέση οδήγησης, χαμηλή και «μέσα» στο αμάξωμα, μοιάζει με τεχνική απαίτηση και όχι με επιλογή εργονομίας. Ο νέος πίνακας οργάνων, πιο καθαρός και πιο οδηγοκεντρικός, θυμίζει ότι εδώ δεν μιλάμε για ένα αυτοκίνητο που φτιάχτηκε για να εντυπωσιάζει, αλλά για ένα εργαλείο που φτιάχτηκε για να λειτουργεί. Μέσα σε αυτήν την απλότητα υπάρχει η αίσθηση ότι όλα έχουν μπει στη θέση τους όχι επειδή «έτσι κάνουν τα αυτοκίνητα σήμερα», αλλά επειδή απαιτούνται για να μπορείς να οδηγείς γρήγορα χωρίς περισπασμούς.

Στο δρόμο με το GR Yaris

Το GR Yaris είναι από τα αυτοκίνητα που αρχίζουν να αποκαλύπτουν τον χαρακτήρα τους πολύ πριν μπουν σε γρήγορο ρυθμό. Από τα πρώτα κιόλας μέτρα στην πόλη γίνεται αισθητό ότι αυτό το πλαίσιο έχει χτιστεί με εντελώς διαφορετική λογική από εκείνη ενός συνηθισμένου μικρού αυτοκινήτου. Η ανάρτηση -σφιχτή αλλά όχι «ξύλινη»- καταγράφει με ακρίβεια το οδόστρωμα, χωρίς όμως να δημιουργεί την αίσθηση ότι το αμάξωμα ταλαιπωρείται. Υπάρχει μια καθαρότητα στις κινήσεις του που θυμίζει μεγαλύτερα, πιο ώριμα αυτοκίνητα, ενώ η ακαμψία του σασί προσφέρει μια ηρεμία που δεν συναντάς συχνά σε αυτό το μέγεθος.

Στις χαμηλές ταχύτητες, το τιμόνι δίνει από νωρίς την εικόνα του τι θα ακολουθήσει αργότερα. Είναι βαρύ γύρω από το κέντρο και με εκπληκτική αμεσότητα, χωρίς όμως να είναι νευρικό. Το αυτοκίνητο στρίβει με μια ακρίβεια που αρχικά μοιάζει υπερβολική για την πόλη, όμως αποτελεί βασικό κομμάτι της προσωπικότητάς του. Το αυτόματο κιβώτιο συμπληρώνει το παζλ διακριτικά: οι αλλαγές του είναι γρήγορες, καθαρές και χωρίς τεχνητές καθυστερήσεις, επιτρέποντας στον οδηγό να επικεντρώνεται στο τιμόνι και στην τροχιά του.

Σε δρόμο ταχείας κυκλοφορίας, το GR Yaris δείχνει μια πλευρά του εαυτού του που δεν ταιριάζει στο μέγεθός του. Η σταθερότητα είναι εντυπωσιακή και το αμάξωμα δεν δείχνει να ταράζεται καθόλου από τον αέρα ή τις ανωμαλίες. Η αεροδυναμική του δουλεύει ήσυχα, το τιμόνι παραμένει στιβαρό και η ανάρτηση κρατά το αυτοκίνητο «κολλημένο» στο δρόμο. Με σταθερή ταχύτητα, ο οδηγός νιώθει ότι έχει μπροστά του περισσότερα περιθώρια απ’ όσα θα περίμενε. Είναι η στιγμή που η τεχνολογία της τετρακίνησης GR-Four, παρότι εντελώς διακριτική, κάνει αισθητή τη συμβολή της: οι μικρές μεταφορές βάρους και οι διορθώσεις γίνονται χωρίς δράματα και χωρίς υπερβολές, σαν να υπάρχει ένα συνεχές υπόστρωμα πρόσφυσης στο οποίο μπορείς να βασιστείς.

Όμως το πραγματικό «σπίτι» του GR Yaris είναι ο επαρχιακός δρόμος. Εκεί, οι δημοσιογράφοι και οι οδηγοί αγώνων που το έχουν οδηγήσει μιλούν σχεδόν ομόφωνα για την αίσθηση ότι το αυτοκίνητο διαθέτει ικανότητες πολύ μεγαλύτερες από αυτές του οδηγού. Στις αλλαγές κατεύθυνσης, το πίσω μέρος συμμετέχει ενεργά χωρίς να γίνεται άτακτο, μια ιδιότητα που οφείλεται τόσο στο χαμηλό κέντρο βάρους όσο και στη γεωμετρία της ανάρτησης. Το αυτοκίνητο ζει και αναπνέει κάτω από τα χέρια σου, μεταφέρει πληροφορία, δίνει καθαρό σήμα και δεν κρύβει τα όριά του.

Σε γρήγορο ρυθμό, το GR Yaris αποκτά εκείνο το χαρακτηριστικό που περιγράφουν όσοι το έχουν πιέσει πραγματικά: κάνει τις ταχύτητες να δείχνουν μικρότερες απ’ ό,τι είναι. Το πλαίσιο παραμένει ακλόνητο, η τετρακίνηση μεταφέρει τη ροπή με απίστευτη ακρίβεια και το τιμόνι δείχνει κάθε χιλιοστό της τροχιάς. Τα φρένα με τους τεράστιους δίσκους είναι υπεράνω κριτικής και το αποτέλεσμα είναι μια αίσθηση υπερ-ασφάλειας που δεν βασίζεται σε ηλεκτρονικά συστήματα, αλλά σε καθαρές μηχανολογικές βάσεις. Το αυτοκίνητο ζητά συνέπεια, αλλά δεν απαιτεί δεξιοτεχνίες. Αντίθετα, επιβραβεύει τον καθαρό ρυθμό με πρόσφυση και ηρεμία.

Σε χωμάτινη επιφάνεια -εκεί όπου λίγοι το τόλμησαν αλλά αυτοί που το έκαναν μιλούν για μια αποκάλυψη- το GR Yaris δείχνει την αγωνιστική του καταγωγή με τον πιο καθαρό τρόπο. Το πίσω μέρος μπορεί να ζήσει πιο ελεύθερα, ο μπροστινός άξονας συνεχίζει να καθορίζει τη γραμμή με ακρίβεια, και η τετρακίνηση λειτουργεί με εκείνη την προνοητικότητα που συναντάς σε αυτοκίνητα ειδικών διαδρομών. Το αυτοκίνητο γίνεται ένα, σχεδόν αδιάσπαστο σύνολο και όσο ο ρυθμός ανεβαίνει τόσο αυξάνεται η αίσθηση ότι έχεις μπροστά σου κάτι που σχεδιάστηκε πρωτίστως για τέτοιους ρυθμούς.

Όλα αυτά καταλήγουν σε μια εντύπωση που σπάνια μπορεί να μεταφέρει ένα αυτοκίνητο δρόμου: το GR Yaris είναι απαιτητικό, αλλά όχι δύσκολο. Είναι φιλικό, αλλά όχι εύκολο με την απλοποιημένη έννοια. Ζητά προσοχή και καθαρότητα, αλλά δίνει πίσω περισσότερα απ’ όσα θα περίμενε κανείς από ένα μοντέλο με πινακίδες. Σε επιβραβεύει με μια αίσθηση επιρροής πάνω στο αυτοκίνητο που δεν συναντάται συχνά - και αυτό είναι ίσως το σημείο που το κάνει ξεχωριστό: η ικανότητά του να πηγαίνει πολύ πιο γρήγορα απ’ όσο του ζητάς, χωρίς ποτέ να σε τρομάζει.

Η αποκάλυψη

Υπάρχει μια στιγμή, όσο καλά κι αν γνωρίζεις το GR Yaris τεχνικά, που η θεωρία αφήνει τη θέση της στην πράξη. Δεν είναι μια εντυπωσιακή κορύφωση ούτε μια θεαματική κίνηση του αυτοκινήτου. Είναι η στιγμή που συνειδητοποιείς ότι οι δυνατότητές του ξεπερνούν κατά πολύ όσα χρειάζεται ένας οδηγός στον δρόμο, αλλά ταυτόχρονα δεν σε κάνουν ποτέ να νιώσεις εκτεθειμένος. Σε έναν καλό ρυθμό, σε μια διαδρομή που επιτρέπει καθαρές γραμμές, το GR Yaris αρχίζει να «ανοίγει». Κάπου εκεί γίνεται σαφές ότι το αυτοκίνητο δεν παλεύει να κρύψει την αγωνιστική του βάση. Αντιθέτως, την αφήνει να φανεί σε κάθε έξοδο στροφής, σε κάθε αλλαγή κατεύθυνσης, σε κάθε μικρή φόρτιση του πίσω άξονα.

Αυτό το στοιχείο είναι χαρακτηριστικό των πραγματικών οδηγικών εργαλείων. Σε κάνει να νιώθεις ότι κινείσαι γρήγορα, αλλά όχι ότι κινείσαι στο όριο. Και αυτό δεν οφείλεται μόνο στην πρόσφυση ή στη γεωμετρία του. Οφείλεται στον τρόπο που επικοινωνεί με εσένα. Το GR Yaris δίνει συνεχή πληροφορία: στο πώς πατά το εμπρός μέρος, στο πώς «δουλεύει» το πίσω, στο πότε το σύστημα τετρακίνησης επιλέγει να στείλει περισσότερη ροπή. Δεν είναι ποτέ ασαφές. Σε κάνει να νιώθεις ότι ξέρεις ακριβώς τι συμβαίνει κάτω από τα ελαστικά.

Από εκεί προκύπτει και το γνώριμο συναίσθημα του «γιατί όλοι οι άλλοι πάνε τόσο αργά». Όχι επειδή το αυτοκίνητο είναι υπερβολικά γρήγορο. Αλλά επειδή είναι τόσο σταθερό και τόσο συνεκτικό, που οι συνηθισμένοι ρυθμοί μοιάζουν… λίγοι. Είναι το ίδιο φαινόμενο που περιγράφουν πολλοί οδηγοί αγώνων όταν επιστρέφουν από τεστ εξέλιξης· το αυτοκίνητο τους επιτρέπει να κινηθούν σε ρυθμό που για τον υπόλοιπο κόσμο είναι αδιανόητος, χωρίς να αισθάνονται ότι κάνουν κάτι τολμηρό.

Ωστόσο, το GR Yaris έχει κι άλλη μία ιδιαιτερότητα: μπορεί να σε κολακέψει. Έχει τόσο καλή πρόσφυση, τόσο επιτυχημένο ζύγισμα και τόσο καθαρή επικοινωνία, που σε κάνει να νιώσεις καλύτερος οδηγός απ’ όσο είσαι. Αυτό δεν είναι μειονέκτημα· είναι αποτέλεσμα σωστής μηχανολογικής φιλοσοφίας. Όμως είναι και σημείο προσοχής: αν ο οδηγός θελήσει να «μετρήσει τα χέρια του», το αυτοκίνητο δεν θα τον εμποδίσει. Θα του δείξει μέχρι πού μπορεί να φτάσει. Και πιθανότατα θα του δείξει ότι έχει ακόμη περιθώριο να εξελιχθεί.

Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της προσωπικότητάς του: η διττή του φύση. Το GR Yaris είναι φιλικό, προβλέψιμο και προσιτό σε ρυθμούς που για άλλα αυτοκίνητα θα θεωρούνταν αδιανόητοι. Αλλά είναι και απαιτητικό όταν το πιέσεις πραγματικά. Δεν θα σε προδώσει, αλλά δεν θα σου χαριστεί. Δημιουργεί την αίσθηση ότι, όσο καλά και αν το οδηγήσεις, το αυτοκίνητο έχει πάντα «κάτι ακόμα» να δώσει.

Στο τέλος, το συναίσθημα που μένει δεν είναι ενθουσιασμός ούτε δέος. Είναι σεβασμός. Σεβασμός προς μια μηχανή που δεν μιλάει τη γλώσσα της εποχής αλλά μιλάει μια γλώσσα που δεν πρέπει να χαθεί. Και προς έναν κατασκευαστή που επέτρεψε σε κάτι τόσο εξειδικευμένο, τόσο διαφορετικό και τόσο ειλικρινές να βγει στον δρόμο.

Το τελευταίο μιας εποχής

Το Toyota GR Yaris, στα χρήματα που κοστίζει, δεν προσπαθεί να σταθεί απέναντι σε κανέναν ανταγωνιστή. Θα ήταν άλλωστε άδικο, γιατί δεν υπάρχει πραγματικός ανταγωνιστής. Δεν προσφέρει περισσότερη πολυτέλεια ούτε περισσότερη τεχνολογία ούτε περισσότερη «αυτοκινητική καθημερινότητα» από μοντέλα που κοστίζουν πολύ λιγότερο. Προσφέρει όμως κάτι που δεν κοστολογείται: έναν τρόπο να οδηγείς που απλώς δεν συναντάς πουθενά αλλού.

Και αυτό το «αν δεν το ζήσεις δεν το καταλαβαίνεις» δεν είναι υπεκφυγή - είναι μια απολύτως ακριβής περιγραφή. Για τους περισσότερους οδηγούς, τα σχεδόν 70.000 ευρώ που κοστίζει είναι ένα ποσό που δεν δικαιολογείται με «λογικούς» όρους. Και, αντικειμενικά, έτσι είναι. Για εκείνον όμως που ξέρει τι αγοράζει, για εκείνον που θέλει μια μηχανή καθαρή, ειλικρινή, σχεδιασμένη με τις αρχές των ειδικών διαδρομών και χωρίς κανέναν ουσιαστικό συμβιβασμό, το GR Yaris δεν είναι ακριβό. Είναι απλώς το τελευταίο δείγμα μιας εποχής που τελειώνει.

Το Toyota GR Yaris δεν το αποκτάς για να έχεις ένα πολύ γρήγορο, πολύ φανταχτερό ή πολύ ακριβό αυτοκίνητο. Το αποκτάς για να έχεις κάτι που ξέρεις ότι δεν θα ξαναφτιαχτεί.