Πότε θα εξαφανιστούν οι δεινόσαυροι της αυτοκίνησης;
Το μεγαλύτερο λάθος στη συζήτηση για το μέλλον της αυτοκίνησης, μέσω της μεγάλης μετάβασης που βρίσκεται εν εξελίξει, είναι ότι όλοι κοιτάμε επίμονα κάτω από το καπό. Έχουμε σχεδόν πειστεί ότι ο καταδικασμένος δεινόσαυρος είναι αποκλειστικά ο κινητήρας εσωτερικής καύσης. Ένα μηχανικό θαύμα -αλλά ταυτόχρονα και απολίθωμα- με πιστόνια, που ρουφάει βενζίνη, ξερνάει καυσαέρια και περιμένει απλώς τον νομοθετικό μετεωρίτη του 2035 για να εξαφανιστεί από το πρόσωπο της Γης. Μόνο που η βιομηχανική εξέλιξη δεν υπακούει σε υπουργικές αποφάσεις. Κανένα είδος στην ιστορία του πλανήτη δεν αφανίστηκε επειδή του το επέβαλε ένα διάταγμα. Αφανίστηκε όταν το οικοσύστημα άλλαξε τόσο δραματικά, ώστε ο τεράστιος όγκος του έγινε η ίδια η αιτία του θανάτου του.
Οι πραγματικοί βροντόσαυροι της αυτοκίνησης δεν καίνε απλώς βενζίνη ή πετρέλαιο. Είναι οι ίδιοι οι παραδοσιακοί κατασκευαστικοί κολοσσοί. Οργανισμοί δεκαετιών, δομημένοι πάνω σε πολυεπίπεδη γραφειοκρατία, δυσκίνητα διοικητικά συμβούλια και ρυθμούς εξέλιξης που χρειάζονται χρόνια για να αλλάξουν έναν προφυλακτήρα και μια κεντρική οθόνη. Αυτά τα μεγαθήρια κυριάρχησαν απόλυτα σε έναν κόσμο όπου το αυτοκίνητο ήταν κατά 90% μηχανολογία και μέταλλο. Σήμερα, που το παιχνίδι έχει μεταφερθεί στις κεντρικές υπολογιστικές αρχιτεκτονικές, στους ημιαγωγούς και σε αναβαθμίσεις λογισμικού κάθε λίγες εβδομάδες, κινούνται με τη βαρύτητα προϊστορικών ερπετών σε ένα τοπίο που ανήκει πλέον σε ευέλικτα, ταχύτατα θηλαστικά.
Αυτά τα μεγαθήρια, ωστόσο, διαθέτουν ένα μοναδικό πλεονέκτημα που δεν είχαν οι δεινόσαυροι της Ιουρασικής περιόδου: κρατούν ολόκληρες εθνικές οικονομίες σε ομηρία. Στην Ευρώπη, η αυτοκινητοβιομηχανία αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της απασχόλησης και του ΑΕΠ. Όταν οι παραδοσιακοί γίγαντες κλυδωνίζονται, οι κυβερνήσεις πανικοβάλλονται μπροστά στο φάσμα της αποβιομηχάνισης και της μαζικής ανεργίας. Έτσι, επιστρατεύουν «αναπνευστήρες»: εμπορικούς δασμούς, επιδοτήσεις, αναβολές και διαρκείς αναθεωρήσεις των κανονισμών. Πρόκειται για μια απέλπιδα προσπάθεια της πολιτικής εξουσίας να επιβραδύνει την πτώση του μετεωρίτη, χαρίζοντας χρόνο σε οργανισμούς που δυσκολεύονται παθολογικά να προσαρμοστούν.
Η κατάρρευση μιας ολόκληρης τροφικής αλυσίδας
Όπως συμβαίνει σε κάθε μαζικό αφανισμό, τα θύματα δεν είναι ποτέ μόνο οι γίγαντες. Γύρω τους έχει αναπτυχθεί μια τεράστια, εξαιρετικά εξειδικευμένη πανίδα που ζει αποκλειστικά από τις ανάγκες του παλιού κόσμου. Οι προμηθευτές εξαρτημάτων που έχτισαν αυτοκρατορίες πάνω σε μπεκ ψεκασμού, τουρμπίνες και κιβώτια ταχυτήτων, βλέπουν το αντικείμενό τους να εξαϋλώνεται μέσα σε ηλεκτρικά κυκλώματα ελάχιστων κινούμενων μερών. Τα παραδοσιακά δίκτυα αντιπροσωπειών, με τα γυάλινα παλάτια για εκθέσεις και την απόλυτη εξάρτηση από τα πανάκριβα τακτικά σέρβις, χάνουν το μοναδικό σημείο επαφής που τους εξασφάλιζε κερδοφορία. Ακόμα και το ανεξάρτητο συνεργείο της γειτονιάς με τα γαλλικά κλειδιά βρίσκεται αποκομμένο μπροστά σε ψηφιακά κλειδωμένες πλατφόρμες υψηλής τάσης, οι οποίες απαιτούν εξοπλισμό και πιστοποιήσεις που ελάχιστοι μπορούν να αποσβέσουν.
Μαζί τους παρασύρεται ολόκληρη η παραδοσιακή υποδομή. Τα πρατήρια υγρών καυσίμων, σχεδιασμένα για μια ταχύτατη συναλλαγή λίγων λεπτών στην αντλία, δυσκολεύονται να μεταλλαχθούν σε κόμβους πολύωρης φιλοξενίας. Οι κρατικοί μηχανισμοί έγκρισης τύπου και πιστοποίησης παραμένουν συχνά αμήχανοι θεατές, προσπαθώντας να ελέγξουν νευρωνικά δίκτυα αυτόνομης οδήγησης με νόρμες που συντάχθηκαν την εποχή των καρμπιρατέρ. Ακόμα και η κλασική αυτοκινητική δημοσιογραφία, που γαλουχήθηκε μετρώντας την αξία ενός οχήματος από το βάρος του υδραυλικού τιμονιού και το κούμπωμα του χειροκίνητου σασμάν στις 6.500 στροφές, διαπιστώνει με αμηχανία ότι πρέπει να μάθει μια νέα γλώσσα για να μιλήσει σε ένα κοινό που απαιτεί πρωτίστως ψηφιακή συνδεσιμότητα, αποδοτικότητα και αυτονομία σε πραγματικές συνθήκες.
Την ίδια στιγμή, η θεωρία των Βρυξελλών για μια ταχεία, αποστειρωμένη μετάβαση προσκρούει μετωπικά στην οικονομική πραγματικότητα της ασφάλτου. Ειδικά στον ευρωπαϊκό Νότο, τα μηχανικά απολιθώματα δεν πρόκειται να εξαφανιστούν σύντομα. Σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου ο μέσος όρος ηλικίας του στόλου ξεπερνά πλέον τα 17 έτη, ο παλιός κόσμος θα συνεχίσει να κυκλοφορεί ανάμεσά μας για δεκαετίες. Όχι από ρομαντισμό ούτε από άποψη, αλλά από καθαρή οικονομική αδυναμία μιας ολόκληρης κοινωνίας να αγοράσει τα πανάκριβα τροχοφόρα smartphone της νέας εποχής. Κάποιοι δεινόσαυροι θα παραμείνουν στους δρόμους απλώς επειδή το οικοσύστημα δεν παράγει αρκετούς πόρους για να τους αντικαταστήσει.
Το τέλος της ρομαντικής αυταπάτης
Σε αυτό το τοπίο της σταδιακής ανατροπής, το πιο τραγικό είδος είναι αναμφίβολα ο παραδοσιακός οδηγός και μάλιστα το πιο σκληροπυρηνικό είδος του: ο petrolhead. Για έναν ολόκληρο αιώνα, ήταν το επίκεντρο του ενδιαφέροντος, το κριτήριο γύρω από το οποίο οι μηχανικοί ρύθμιζαν τα σασί και τα μοτέρ. Σήμερα, αποτελεί μια εμπορικά ασύμφορη μειοψηφία για τους μεγάλους ομίλους μαζικής παραγωγής. Τα προσιτά hot hatch και τα ελαφριά κουπέ εξαφανίστηκαν από τους τιμοκαταλόγους, στραγγαλισμένα από το δυσβάσταχτο κόστος εξέλιξης και τις κοινές πλατφόρμες. Η αυθεντική μηχανική αίσθηση υποκαταστάθηκε από ψηφιακά φίλτρα, ο πραγματικός μηχανικός ήχος από συνθετικές συχνότητες στα ηχεία, και το άλλοτε τοτέμ της ατομικής ιδιοκτησίας δίνει σταδιακά τη θέση του σε ευέλικτες μηνιαίες συνδρομές και leasing.
Όπως ακριβώς συνέβη στο κινηματογραφικό Jurassic Park, όπου τα προϊστορικά πλάσματα αναστήθηκαν όχι για να κυριαρχήσουν ξανά στον πλανήτη, αλλά για να κλειστούν πίσω από ηλεκτροφόρους φράχτες ως αξιοθέατα για τους επισκέπτες, έτσι θα εξελιχθεί και ο αναλογικός κόσμος της αυτοκίνησης. Θα μετατραπεί σε ένα ιδιότυπο θεματικό πάρκο. Οι κλειστές πίστες, οι απομονωμένες ορεινές διαδρομές και τα σαββατοκύριακα των track day θα γίνουν τα περιφραγμένα καταφύγια των μυημένων. Εκεί όπου οι λάτρεις θα πληρώνουν αδρά για να σταθούν πίσω από τα κιγκλιδώματα των pits, να μυρίσουν άκαυτη βενζίνη και να ακούσουν τον ανεπεξέργαστο, άγριο βρυχηθμό των πολυκύλινδρων θηρίων σε έναν κόσμο που θα κινείται πια εντελώς αθόρυβα.
Οι δεινόσαυροι, λοιπόν, δεν θα εξαφανιστούν με μια θεαματική έκρηξη σε μια συγκεκριμένη ημερομηνία που θα ορίσει ένα ευρωπαϊκό συμβούλιο. Θα σβήσουν μέσα στον παρατεταμένο χειμώνα των συμπιεσμένων περιθωρίων κέρδους, των αναγκαστικών συγχωνεύσεων και της αργής διολίσθησης στην εμπορική ασημαντότητα. Και όσο για την οδηγική απόλαυση της παλιάς σχολής, την περιμένει αναπόφευκτα η μοίρα της ιππασίας: όταν το αυτοκίνητο αντικατέστησε το άλογο στις αρχές του 20ού αιώνα, εκείνο δεν εξαφανίστηκε, αλλά έπαψε να αποτελεί αναγκαίο μέσο μετακίνησης και μετατράπηκε σε ακριβό, νοσταλγικό χόμπι για λίγους. Οι κινητήρες εσωτερικής καύσης και όσοι εξακολουθούν να ανατριχιάζουν με τη μηχανική τους ανάσα θα απομείνουν ως τα ιερά κειμήλια μιας εποχής όπου η οδήγηση ήταν ακόμα ανθρώπινη συμμετοχή και όχι απλώς ψηφιακή μεταφορά.
Ακολουθήστε την σελίδα του gMotion στο Facebook!