Σεράγεβο σ΄ αγαπώ!

Σεράγεβο σ΄ αγαπώ!

Το ημερολόγιο έγραφε 15/10/1991! Η Βοσνία, «η πατρίδα των νεκροταφείων», διακηρύττει την ανεξαρτησία της! Πέρασαν από τότε ακριβώς 25 χρόνια... Το G-Weekend γράφει για το τότε και το σήμερα μιας χώρας που έγινε συνώνυμο με την... κόλαση επί γης!

Στις 3 Μαρτίου το 1992 ο Πρόεδρος Ιζετμπέκοβιτς διακηρύσσει την ανεξαρτησία της Βοσνίας. Τον Αύγουστο του 1995,  το ΝΑΤΟ συμμαχώντας με Βόσνιους και Κροάτες βομβάρδισε επί τρεις εβδομάδες τις σερβοβοσνιακές θέσεις, μιας και ο Μιλόσεβιτς είχε αρνηθεί να συμμορφωθεί με το τελεσίγραφο του ΟΗΕ. Στο Ντέιτον του Οχάιο το Νοέμβριο του 1995 (στις συνομιλίες μετείχαν ο Ιζετμπέγκοβιτς, ο Μιλόσεβιτς και ο  Φράνιο Τούτζμαν) συμφωνήθηκε ο διαχωρισμός της Βοσνίας. Ειδικότερα, το 51% ως Κροατο-Μουσουλμανικός τομέας, και στον τομέα της Σερβικής Δημοκρατίας το υπόλοιπο 49% της χώρας.

Στη διάρκεια του πολέμου στη Βοσνία σκοτώθηκαν 278.000 άνθρωποι, εκ των οποίων 150.000 ήταν Μουσουλμάνοι, 97.000 Σέρβοι και 28.000 Κροάτες. Την ίδια περίοδο οι πρόσφυγες ανήλθαν στους 1.370.000, εκ των οποίων 702.000 ήταν Μουσουλμάνοι, 410.000 Σέρβοι και 155.000 Κροάτες.

Τον Ιούλιο του 2015 συμπληρώθηκαν 20 χρόνια από τη σφαγή στην πόλη Σρεμπρένιτσα, με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μιλούν για 8000 νεκρούς Βόσνιους. Ένα έγκλημα πολέμου που συμβολίζει την ασχήμια των εθνοτικών διαφορών που έβαλαν φωτιά στα Βαλκάνια στη δεκαετία του 1990!

Eνα έγκλημα χωρίς όπλα

Ωστόσο, εν μέσω της μάχης και τους χάους που ακολούθησε τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, υπήρχαν και άλλα ήδη εγκλημάτων που, ενώ δεν ήταν τόσο δολοφονικά, αντιπροσώπευαν μια ιδιαίτερα ταπεινωτική και ψυχολογικά επιζήμια μορφή βίας. Περίπου 30.000 γυναίκες της Βοσνίας πιστεύεται πως έπεσαν θύματα βιασμών κατά τη διάρκεια της τριετούς σύγκρουσης. «Οι γυναίκες ήταν συχνά σκόπιμα υπό κράτηση έως ότου ήταν πολύ αργά για να κάνουν την έκτρωση» τονίζει ο Μπέλμα Μπεσιρμπάσιτς, ένας βραβευμένος συγγραφέας  και ακτιβιστής.

Οι γυναίκες ήταν απρόθυμες να μιλήσουν για τα δεινά που είχαν υποστεί...Πόσα παιδιά έχουν γεννηθεί ως αποτέλεσμα των βιασμών είναι και πάλι ένα άγνωστο στατιστικό στοιχεία. Ο Μπεσιρμπάσιτς θα τονίσει πως μπορεί να είναι από μερικές εκατοντάδες έως αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες. Ενα τέτοιο παιδί ήταν ο Αλεν Μούχιτς. Γεννήθηκε στο νοσοκομείο της πόλης Γκοράζντε το 1993. Οταν τον άκουσε να κλαίει η μητέρα του ήθελε να τον στραγγαλίσει. Δεν σκότωσε το γιο της, αντίθετα τον εγκατέλειψε στο νοσοκομείο και αποχώρησε από τη ζωή του για πάντα. Οπως έκαναν κι άλλες...

Ευτυχώς ο επιστάτης του νοσοκομείου που είχε δυο κόρες αποφάσισε να τον υιοθετήσει. Στα 10 του χρόνια όμως έμαθε με το χειρότερο τρόπο την αλήθεια... Σε έναν παιδικό τσακωμό, τον αποκάλεσαν «Chetnik bastard». Είναι ένας υποτιμητικός όρος για έναν Σέρβο, αναφορά στους Σέρβους εθνικιστές της πολιτοφυλακής. Η ζωή του μικρού έγινε ταινία που απέσπασε τη «Χρυσή Άρκτο» στο φεστιβάλ κινηματογράφου του Βερολίνου το 2006. Η απίθανη ιστορία του Μούχιτς αντιπροσωπεύει μια ολόκληρη σειρά από σκοτεινές συγκρούσεις, όχι μόνο εκείνων που ρήμαξαν τα Βαλκάνια, αλλά κι αυτές που υπάρχουν ανάμεσα στην αλήθεια και το ψέμα, μεταξύ «τυφλωμένων» ανδρών και θύματα τις γυναίκες. 

«Ο Εθνικισμός γεννά νεκροταφεία»

Σεράγεβο, μια μικρή, όμορφη πόλη, που περιβάλλεται από λόφους στην οποία βρίσκονταν κάποτε οι θέσεις πυροβολικού των Σέρβων. Για σχεδόν τέσσερα χρόνια κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990, η πόλη ήταν ουσιαστικά αποκομμένη και ευάλωτη σε αμείλικτες επιθέσεις. Σχεδόν 14.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν και περισσότεροι από 5.000 από αυτούς ήταν άμαχοι. 

 

Οκτώβριος του 2016. Παρά το γεγονός ότι υπήρξε μια μεγάλη ανοικοδόμηση και προσπάθεια αναγέννησης, εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά σημαδεμένα κτίρια που μαρτυρούν τις βίαιες συνθήκες που υπομείναν οι κάτοικοι του Σεράγεβο.

Ακριβώς απέναντι από τον κινηματογράφο στην κεντρική πλατεία είναι ένα μνημείο για τα παιδιά που σκοτώθηκαν στην πολιορκία. Σχεδόν κάθε πτυχή της πλούσιας και πολυτάραχης ιστορίας του Σεράγεβο είναι εκεί. Είναι αυτό που προσδίδει μια ξεχωριστή ατμόσφαιρα. Μια πόλη περίφημα πολυεθνική, αλλά καταβεβλημένη από την υποδοχή τριών κοινοτήτων: Μουσουλμάνων, Ορθόδοξων Σέρβων και Καθολικών Κροατών.

Το Σάββατο συμπληρώνονται 25χρόνια από την ανεξαρτησία της Βοσνίας, η χώρα προσπαθεί να σβήσει τον εφιάλτη της, αλλά  τα πολλά νεκροταφεία αποτελούν γροθιά στο στομάχι.  «Ο Εθνικισμός γεννά νεκροταφεία» και σε αυτή την πρωτεύουσα αποτυπώνεται με τον ιδανικότερο τρόπο. Τα νεκροταφεία είναι παντού, κάτω από τις γέφυρες, ακόμα και στο μεγάλο πάρκο της πόλης... 

Διαφθορά, ανεργία, φόβος!

Εχουν περάσει 21 χρόνια από την τελευταία οβίδα του σέρβικου πυροβολικού και η Βοσνία δεν πάει πουθενά... Ετσι, τόσο ωμά και σε ένα τόσο ευαίσθητο κομμάτι ζήτησα τη βοήθεια του Ιγκόρ. 

Τι γίνεται εκεί φίλε; «Τίποτα δεν έχει αλλάξει... Τα ίδια πολιτικά κόμματα που ευθύνονται για τον πόλεμο είναι ακόμα στις ζωές μας. Η καθημερινότητα είναι δύσκολη... Δεν έχει πυροβολισμούς, αλλά δεν έχει και πολλά χαμόγελα. Καταφέρνουν να διατηρήσουν την εξουσία τους λόγω του φόβου. Βόσνιοι - μουσουλμάνοι, Σέρβοι και Κροάτες ζουν στη Βοσνία, όμως η δυσπιστία είναι παρούσα. 

Τα εθνικιστικά κόμματα καταφέρνουν να κρατήσουν τις δυνάμεις του «ταΐζοντας» τον κόσμο τους με φόβο ''Αν δεν ψηφίσετε εμάς, τότε ένα άλλο έθνος θα αποφασίζει για σας''. Το ποσοστό ανεργίας είναι το υψηλότερο στην Ευρώπη. Ο επίσημος αριθμός αγγίζει το 42%, αλλά σίγουρα είναι περισσότερο. Πολλοί άνθρωποι εργάζονται χωρίς να φαίνονται στα ταμεία. 

Το επίπεδο της διαφθοράς είναι υψηλό. Είναι αδύνατο να βρεις μια θέση εργασίας στο δημόσιο τομέα χωρίς την επιρροή κάποιου πολιτικού κόμματος. Είναι δύσκολο να βρεις δουλειά χωρίς «βοήθεια» από κάποιο στέλεχος κόμματος. 

Το σύστημα υγείας αντέχει... Δεν είναι όπως στις σύγχρονες χώρες, αλλά θα μπορούσες να λάβεις βοήθεια, ακόμα και αν δεν έχεις δουλειά ή χρήματα. Βέβαια, ακόμα κι εκεί βασιλεύει η διαφθορά. 

Το σχολικό σύστημα είναι... τραγικό. Τρία έθνη – τρία σχολικά προγράμματα. Σε ορισμένες πόλεις δεν υπάρχουν δάσκαλοι και παιδιά που έχουν ακολουθήσει ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα, αναγκάζονται να μπουν σε ένα άλλο. Τα παιδιά Σερβοβόσνιων ή Κροατοβόσνιων μαθαίνουν περισσότερα για τη Σερβία και την Κροατία αντίστοιχα, αντί για τη χώρα που ζουν!

Στο ποδόσφαιρο καταφέραμε να εκλέξουμε Ομοσπονδία έπειτα από αρκετούς μήνες. Κι εκεί άλλοι ασχολήθηκαν με μας. Τουλάχιστον ελπίζουμε να παίξουμε στο Μουντιάλ. Εχουμε καλή ομάδα... Θα μπορούσαν όμως οι υποδομές και σε αυτό το κομμάτι να ήταν καλύτερες... Τα παιδιά μας να βρίσκουν κίνητρο. Ναι, έχουμε λαχτάρα για ζωή, μας αρέσει να διασκεδάζουμε. Δεν θέλουμε πόλεμο, αλλά δεν μπορούμε να πούμε πως μετά την ανεξαρτησία μας έχουμε κάνει βήματα προόδου. Χρειάζονται μυαλά που θα σκεφτούν το καλό όλων όσων εδώ».

Επόμενα Άρθρα

«Η ροκ είναι πια μια λαϊκή μουσική!»

«Η ροκ είναι πια μια λαϊκή μουσική!»

Ο Μπάμπης Παπαδόπουλος μιλάει στο Gazzetta Weekend Journal για την πορεία από τις Τρύπες στο «Στέλλα κοιμήσου», την μουσική, την κρίση, την ξενοφοβία και τις προγραμματισμένες εμφανίσεις του στο Γυάλινο...

Η «μαύρη» 16η Οκτώβρη της Γουατεμάλα

Η «μαύρη» 16η Οκτώβρη της Γουατεμάλα

Αιματοβαμμένο έμεινε το γήπεδο Mateo Flores National Stadium, τη 16η Οκτωβρίου του 1996. Ένας αγώνας ποδοσφαίρου, οδήγησε σε τριήμερο πένθος στη Γουατεμάλα...