Τα κόκκινα παπούτσια

Ο Ολυμπιακός (6-2) αντιμετωπίζει εκτός έδρας την Aρμάνι Μιλάνο (3-5) και ο Βασίλης Σκουντής ξεψαχνίζει το παρελθόν και σκιαγραφεί το ξεχωριστό προφίλ των Λομβαρδών.

Τα κόκκινα παπούτσια

Ανήμερα κάθε αγώνα οποιασδήποτε ελληνικής ομάδας με τους λεγάμενους, το συνηθισμένο και ίσως αναπόδραστο κλισέ κάνει λόγο για το εάν θα τους πάρουμε μέτρα, εάν θα μας ράψουν αυτοί το κοστουμάκι, εάν θα βγούμε μοντελάκια στην πασαρέλα και δεν συμμαζεύεται...

Προτού ανακατευτεί μαζί της ο μόδιστρος Τζιόρτζιο Αρμάνι (2004) και αναλόγως με τους εκάστοτε σπόνσορες της Ολίμπια Μιλάνο, τα κλισέ είχαν να κάνουν πότε με τα βερμούτ, πότε με τα αυτοκίνητα, πότε με το ξύρισμα (που δυστυχώς το υπέστη με βασανιστικό τρόπο δυο φορές ο Άρης) και πάει λέγοντας...

Αρχής γενομένης από τη σεζόν 1996-97, όταν καθ’ οδόν προς τη Ρώμη ο Ολυμπιακός έκανε τις πρώτες συστάσεις του με τους Μιλανέζους (71-73 και 87-84) οι δυο κόκκινες ομάδες θα αναμετρηθούν για 17η φορά στην ιστορία τους, με τους Πειραιώτες να έχουν τη μερίδα του λέοντος με 11 νίκες έναντι 5 των Λομβαρδών, οι οποίοι διανύουν μια μακρά περίοδο παρακμής, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τις βλέψεις τους στην Euroleague.

Είχαν βεβαίως την ευκαιρία να επιστρέψουν δριμύτεροι και μάλιστα στη δική τους σκηνή το 2014, όταν το Μιλάνο ανέλαβε εκτάκτως τη διοργάνωση του Final 4, αντί του Λονδίνου, αλλά ας όψεται η Μακάμπι Τελ Αβίβ.

Με το καλημέρα στη σειρά των palyoffs, στις 16 Απριλίου του 2014 οι Ισραηλινοί, προεξάρχοντος του Ρίκι Χίκμαν (26 πόντοι, 4 ριμπάουντ, 3 ασίστ) άλωσαν το Forum στην παράταση με 101-99 και ουσιαστικά προλείαναν το έδαφος για τη θριαμβευτική επιστροφή και τη στέψη τους στο ίδιο γήπεδο.

Στον μικρόκοσμο που ζουν και κινούνται όλες οι ομάδες, δεν θα λείψει άλλο ένα ραντεβού ανάμεσα σε πρώην αγαπητικούς: μετά τον Άντιτς και τον Κέσελ, ο Ολυμπιακός θα βρει απέναντι του τον Πάτρικ Γιανγκ, που πέρασε και δεν ακούμπησε από τον Πειραιά, λόγω του σοβαρού τραυματισμού και της συνεπαγόμενης φοβίας του να μπει στη φωτιά, ενώ ο Τζαμέλ ΜακΛιν επιστρέφει στο προηγούμενο σπιτικό του και στην ομάδα με την οποία κατέκτησε τέσσερις τίτλους.

Α, ναι, ο Ολυμπιακός θα βρει επίσης απέναντι του ένα μυστήριο ...πτηνό (sic) που λέγεται Νταβίντε Πάσκολο και στις 25 του περασμένου Ιανουαρίου τον είχε τσιμπήσει ένα ράμφος που έβγαλε ξαφνικά και απέβη δηλητηριώδες!

Εκείνο το βράδυ οι Πειραιώτες έμοιαζαν σαν να έφυγαν από το γήπεδο μετά το πρώτο δεκάλεπτο, ηττήθηκαν με 99-83 και έζησαν σε μικρότερη έκταση από πλευράς σκορ αλλά με τον ίδιο επώδυνο τρόπο το déjà vu μιας από τις χειρότερες εμφανίσεις της ιστορίας τους, η οποία (9 Ιανουαρίου 2014) είχε καταλήξει στο 81-51!

Τότε ο Ολυμπιακός είχε μείνει στο γήπεδο για ένα ημίχρονο (16-21, 39-32), αλλά έγινε άφαντός στη συνέχεια και άφησε τον Κιθ Λάνγκφορντ (29π/ με 4/7δ., 5/6τρ., 6/9β.) και τον μετέπειτα δικό του παίκτη Ντάνιελ Χάκετ (17π. με 5/10δ., 2/4τρ., 1/2β.) να κάνουν πάρτι!

Δυο μήνες αργότερα, στις 6 Μαρτίου 2014, απόντος του τραυματία Βασίλη Σπανούλη, οι Λομβαρδοί σόκαραν τον Ολυμπιακό και στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας (86-88, Λάνγκφορντ 20π., 5ρ., 8ασ.) και αυτές οι δυο ήττες είχαν ως αποτέλεσμα να πέσει πάνω στη Ρεάλ Μαδρίτης με μειονέκτημα έδρας και να αποκλεισθεί από το Final 4 του Μιλάνου.

Βεβαίως ο Ολυμπιακός που μετρά πέντε νίκες στα τελευταία έξι μεταξύ τους ματς, εκτός από τον μαρτυρικό ανήφορο στην (Κακιά) Scala του Μιλάνου έχει να θυμάται και ευχάριστες στιγμές από τις βόλτες του στην Piazza Duomo και στη Via Monte Νapoleone: τις τέσσερις εκτός έδρας νίκες του (84-75 το 2005-06, 84-71 το 2012-13, 83-74 το 2014-15, 71-66 το 2015-16), μάλιστα η τελευταία, στις 30 Οκτωβρίου του 2015, έφερε την υπογραφή του τότε υγιούς και θηριώδους Πάτρικ Γιανγκ (18π. με 6/8δ./, 6/7β.), του ΕΑ7 Εmporio… Spanouli ο οποίος με το σκορ στο 60-54 έβαλε δυο μεγάλα σουτ κινούμενος αντίθετα από το σκριν, με step back και στα μούτρα του πρώην συμπαίκτη του Όλιβερ Λαφαγιέτ και του Γιώργου Πρίντεζη που σφράγισε την απόδραση από το Μιλάνο με καλάθι και φάουλ.

Η αμέσως προηγούμενη νίκη του Ολυμπιακού στο Μιλάνο, με 83-74, στις 6 Μαρτίου του 2015 έφερε επίσης τη σφραγίδα του αρχηγού του (15 πόντοι, 8 ασίστ) προς τον οποίο μάλιστα οι θεατές σε πείσμα της απογοήτευσης τους αποδείχθηκαν εξόχως γενναιόδωροι και τον αντάμειψαν με ένα παρατεταμένο standing ovation!

Την Πέμπτη το βράδυ ο Ολυμπιακός δεν παίζει σε όποια κι όποια πόλη της Ευρώπης, αλλά στην αθλητική πρωτεύουσα της! Το εννοώ αυτό, διότι το Μιλάνο πέρα από τη μόδα, το φαγητό, τη Scala και το Duomo με τη Madonina, έχει να μοστράρει στην (ανεκτίμητη) συλλογή του και 13 Κύπελλα Πρωταθλητριών Ευρώπης στο ποδόσφαιρο και στο μπάσκετ: επτά από τη Μίλαν, τρία από την Ιντερ κι άλλα τρία από την Ολ;iμπια! Όλως περιέργως, ενώ οι Ιταλοί ως έθνος έχουν να επιδείξουν 18 Κύπελλα Πρωταθλητριών στο βόλεϊ και 12 στο γουότερ πόλο, κανένα από αυτό δεν κατακτήθηκε από ομάδα της πρωτεύουσας της Λομβαρδίας, όπου αυτά τα δυο αθλήματα δεν ευδοκίμησαν!

Ο Ολυμπιακός και η Ολίμπια Μιλάνο έχουν και μια χρωματική συγγένεια: αμφότερες οι ομάδες φορούν κόκκινες και άσπρες εμφανίσεις, μάλιστα το προσωνύμιο της ιταλικής ομάδας εδώ και εξήντα χρόνια είναι «scarpette rosse», που σημαίνει «κόκκινα παπούτσια».

Πόθεν προέκυψε τούτο; Ιδού η ενδιαφέρουσα ιστορία...

Σε μια εποχή κατά την οποία όλες οι ομάδες στην Ευρώπη φορούσαν τα κλασικά άσπρα πάνινα και μάλιστα κοντά (και όχι μποτάκια) παπούτσια, αίφνης οι περί ων ο λόγος έσκασαν μύτη με τα κόκκινα, που ταίριαζαν απολύτως με το χρώμα της φανέλας τους...

Η εικόνα μιας ομάδας που φορούσε κόκκινα παπούτσια στη δεκαετία του '50 συνιστούσε όντως ένα πολιτισμικό σοκ και όπως είπε κάποτε ο Σάντρο Γκάμπα, «αυτή η καινοτομία ήταν σαν να ερχόταν ξαφνικά να παίξει μαζί μας ο Τζαμπάρ»!

Εκείνη την εποχή στην προεδρία της ιταλικής ομάδας, που μετονομάσθηκε από Borletti σε Simmenthal (εταιρεία κατεψυγμένων κρεάτων) βρισκόταν ο Αντόλφο Μπογκοντσέλι, ο οποίος μάλιστα είχε ιδρύσει την ομάδα το 1936. Δεδομένου ότι το Μιλάνο θεωρείται ανέκαθεν η πρωτεύουσα ή έστω ένα διαχρονικό κέντρο της μόδας, η ιδέα του θεωρήθηκε μεν ρηξικέλευθη, αλλά συνάμα σχολιάσθηκε και ως... αντιπατριωτική διότι όλες οι ιταλικές ομάδες φορούσαν παπούτσια της τορινέζικης μάρκας Superga!

Τα συγκεκριμένα παπούτσια με το βαθύ κόκκινο χρώμα ήταν μάρκας Converse, παραγγέλθηκαν μέσω ενός αμερικανικού κολεγίου και κόστισαν έναν σκασμό λεφτά! Στο πλαίσιο του ανταγωνισμού και για να μη χάσει την προβολή της , η Superga έσπευσε αμέσως να κατασκευάσει διακόσια ζευγάρια τα οποία διέθεσε κατ' αποκλειστικότητα στους παίκτες της Σίμενταλ, μεταξύ αυτών και στον Μίμη Στεφανίδη!

Ανοίγω εδώ μια μικρή παρένθεση για να υπενθυμίσω ότι ο περιβόητος «Κούκλος» που ήταν μέλος της χρυσής πεντάδας του Πανελληνίου, υπήρξε ο πρώτος ξένος παίκτης στην ιστορία των Μιλανέζων, αλλά και πρώτος Έλληνας ο οποίος φόρεσε τη φανέλα της Ολίμπια Μιλάνο, ενώ στα ίχνη του βάδισαν αργότερα ο Γιώργος Καλαϊτζής, ο Γιώργος Σιγάλας, ο Αντώνης Φώτσης, ο Γιάννης Μπουρούσης, ο Γιώργος Τσιάρας και ο Γιάννης Αθηναίου.

Τη σεζόν  1955-56 ο... μπαμπάς της Τατιάνας (sic) έπαιξε σε 17 αγώνες της με μέσο όρο 15.6 πόντους, με προπονητή τον μακαρίτη Τσέζαρε Ρουμπίνι και με συμπαίκτες, μεταξύ άλλων, τον Σάντρο Γκάμπα και τον (επονομαζόμενο «ξανθό άγγελο») Σάντρο Ριμινούτσι.

Κάποια στιγμή βεβαίως αυτά τα διακόσια ζευγάρια που έβγαλε εκτάκτως στην κυκλοφορία η Superga εξαντλήθηκαν και αναγκαστικά οι Μιλανέζοι απευθύνθηκαν και πάλι στην αμερικανική αγορά. Μαζί με τα παπούτσια μάλιστα παρήγγειλαν και ριγέ (κόκκινες-άσπρες) κάλτσες που έφταναν έως το γόνατο και όπως σχολιάζει ο Γκάμπα, «ήμασταν η καλύτερη ομάδα της Ιταλίας, αλλά και η πιο καλοντυμένη»!

Η μόδα των «scarpettes rosse» κράτησε έως το 1973, όταν η Ολίμπια Μιλάνο άλλαξε σπόνσορα και από Simmenthal μετονομάστηκε σε Innocenti, μια εταιρεία που παρήγαγε τις κλασικές ιταλικές βέσπες. Τότε η «Γιουβέντους του μπάσκετ» εγκατέλειψε τις κόκκινες εμφανίσεις και φόρεσε μπλε, οπότε μετά από 17 ολόκληρα χρόνια, τα κόκκινα παπούτσια έμεινα στο ράφι, αλλά διαιωνίζονται ως ένα ανεξίτηλο κομμάτι της ιστορικής μπασκετικής μνήμης.

Εκτός από τα κόκκινα παπούτσια, τους τίτλους και τους διάσημους παίκτες που έχουν στεγάσει (κάποιους μάλιστα τους «έκλεψαν» από το ΝΒΑ) οι προσεχείς αντίπαλοι του Ολυμπιακού έχουν να επιδείξουν και μια σπουδαία κληρονομιά σε επίπεδο μπασκετικής τακτικής: την περίφημη ζώνη 1-3-1, που λόγω της διάταξης των παικτών επονομάστηκε «aquila», δηλαδή «αετός»!

H άμυνα αυτή καθιερώθηκε και... αποθεώθηκε επί ημερών Νταν Πίτερσον. Ο μικρός το δέμας, αλλά δαιμόνιος Αμερικανός προπονητής την λάνσαρε το 1973 με τη Βίρτους Μπολόνια, αλλά έμελλε να απολαύσει τα αποτελέσματα της ακόμη περισσότερο από το 1978 έως το 1987, όντας στον πάγκο της Βilly και μετέπειτα Simac και Τracer του Μιλάνου. Η ζώνη 1-3-1 αναδείχθηκε σε άρμα μάχης των Λομβαρδών, ενώ είχε σπουδαία επίδραση στο ιταλικό και στο ευρωπαϊκό μπάσκετικό γίγνεσθαι, ανάλογη με αυτήν τoυ zone press του UCLA, της τριγωνικής επίθεσης των Μπουλς και του pick n' roll των Γιούτα Τζαζ!

Σε αυτή την υπόθεση υπάρχει και μια ανέκδοτη ιστορία, που μου τη διηγήθηκε κάποιο βράδυ σε μια ταβέρνα της Αθήνας, όπου είχε έλθει ως τηλεσχολιαστής, ο ίδιος ο Πίτερσον...

Στην κανονική περίοδο της σεζόν 1981-82 η Μπίλι Μιλάνο τερμάτισε τρίτη πίσω από τη Σκαβολίνι Πέζαρο και την Μπερλόνι Τορίνο, αλλά δεν το 'βαλε κάτω. Στους ημιτελικούς και σε πείσμα του μειονεκτήματος έδρας πέτυχε το sweep (2-0) κόντρα στην Μπερλόνι νικώντας με 82-71 στο Τορίνο και με 66-65 στο Μιλάνο, όπου έμεινε ζωντανή χάρη στη χρησιμοποίηση της άμυνας ζώνης 1-3-1 στα τελευταία λεπτά.

Στους τελικούς βρέθηκε αντιμέτωπη με τη Σκαβολίνι Πέζαρο (η οποία μάλιστα είχε το πλεονέκτημα έδρας) με προπονητή τον Πέρο Σκάνσι και με σταρ τον Ντράγκαν Κιτσάνοβιτς. Οι Μιλανέζοι επιβλήθηκαν στον πρώτο αγώνα εκτός έδρας με 89-86, χάρη στην εξαιρετική άμυνα του Μάικ Ντ' Αντόνι πάνω στη σερβική «κόμπρα», στο δεύτερο ημίχρονο, ενώ ο Ντίνο Μενεγκίν έδωσε ομηρικές μάχες με τον Ρούσβελτ Μπούι και ο Ρομπέρτο Πρεμιέρ κατάφερε να περιορίσει τον Μάικ Σιλβέστερ.

Μετά το «break» οι Μιλανέζοι χρειάζονταν μια νίκη στην έδρα τους, αλλά η Σκαβολίνι αποδείχτηκε πολύ σκληρό καρύδι και ο δεύτερος τελικός εξελίχθηκε σε θρίλερ ολκής. Τρία λεπτά πριν από τη λήξη οι φιλοξενούμενοι προηγούνταν με πέντε πόντους και είχαν την μπάλα στα χέρια τους. Τότε ο Πίτερσον κάλεσε τάιμ άουτ και απευθυνόμενος στον «εγκέφαλο» της ομάδας του, τον Ντ' Αντόνι, τον ρώτησε: «Τι λες Μάικ; Να παίξουμε την περίφημη... αμυνούλα μας;».

Ο Ντ' Αντόνι δεν απάντησε αμέσως, αλλά ρώτησε «πόσος χρόνος μένει;» για να δώσει μόνος του την απάντηση: «Τρία λεπτά και είμαστε στο μείον πέντε, ε; Όχι, κόουτς. Δεν θα κάνουμε αυτό που κάναμε και με την Μπερλόνι, γιατί ο Σκάνσι θα το περιμένει. Λέω να συνεχίσουμε στο man to man και είμαι σίγουρος ότι θα τα καταφέρουμε. Εμπιστέψου με»!

Όντως επιστρέφοντας στο παρκέ και χωρίς τη ζώνη 1-3-1, οι Μιλανέζοι - με τον Ντ' Αντόνι να κάνει δυο κλεψίματα και να επιβεβαιώνει το παρατσούκλι «Αρσέν Λουπέν» -  έτρεξαν ένα σερί 6-0, πέρασαν μπροστά και εντέλει νίκησαν με 73-72 και στέφθηκαν πρωταθλητές!