«Μουρίνιο ο Εξωγήινος»

Το βιβλίο Μουρίνιο ο Εξωγήινος του Ιταλού δημοσιογράφου Σάντρο Μοντέο αποτελεί μια απόπειρα να ερμηνευθεί –και σε καμία περίπτωση να δικαιολογηθεί– ο ιδιόρρυθμος χαρακτήρας του Ζοσέ Μουρίνιο. Με αφορμή την επιτυχημένη θητεία του Πορτογάλου στην Ίντερ, ο συγγραφέας αρχικά παρομοιάζει τον Μουρίνιο με τον πασίγνωστο μάγο Χουντίνι. Εντοπίζει κοινά χαρακτηριστικά όπως είναι η αλαζονεία, η κομψότητα, η επιδεξιότητα στη διαφήμιση, καθώς και η τάση να εκπληρώνουν φαινομενικά ανυπέρβλητες προσδοκίες.

Στη συνέχεια ο Μουρίνιο παραλληλίζεται με τον σπουδαίο Ούγγρο προπονητή Μπέλα Γκούτμαν, ο οποίος υπήρξε πρωτοπόρος στην ποδοσφαιρική τακτική, κατακτώντας δύο κύπελλα πρωταθλητριών με την Μπενφίκα (1961-62) ενώ πέρασε και από τον πάγκο του Παναθηναϊκού για λίγο το 1967. Εδώ ο «special one» σύμφωνα με τον Μοντέο «ταυτίζεται στην υιοθέτηση της πλέον παραληρηματικής και οραματικής προσέγγισης του μοντέρνου φοτμπόλ: το 4-2-4». Επίσης διαπιστώνει ότι αμφότεροι συγκλίνουν στην αδιαλλαξία, στον ρητορικό-εκφραστικό κώδικα και στις βαθύτερες ψυχολογικές και φιλοσοφικές αναλογίες, καθώς ενεργούν σύμφωνα με το «πολιτικά μη ορθό». Το κεφάλαιο κλείνει με τη σύγκριση του Ίβηρα κόουτς με τον Αρτούρ Ζορζ, τον σπουδαιότερο Πορτογάλο προπονητή πριν από τον Μουρίνιο, με τον οποίο όμως διαπιστώνονται περισσότερες διαφορές.

Ο ρόλος της νευροεπιστήμης στην προπονητική μέθοδο του Μουρίνιο και πώς επιδρά στους ποδοσφαιριστές ως προσωπικότητες, είναι το επόμενο θέμα που αναλύεται. Μέσα από επιστημονικές αναλύσεις και ιστορική αναγωγή στον Βαλερί Λομπανόφσκι, προσωπικά κατάλαβα γιατί η πλειονότητα των παικτών που προπονεί ο Μουρίνιο τον λατρεύουν και θυσιάζονται για αυτόν. Τελικά δεν στο ποδόσφαιρο δεν αρκούν ένα πινακάκι και δέκα κώνοι για να γίνεις προπονητής...

Σε επίπεδο τακτικής, το ποδόσφαιρο του Μουρίνιο χαρακτηρίζεται «σύνθεση πολλών εμπειριών και διαστρωματικής γνώσης». Ο Πορτογάλος δεν προκάλεσε επανάσταση, αλλά επέφερε την εξέλιξη στο ποδόσφαιρο. Κατάφερε δηλαδή να αναθεωρήσει ορισμένες αντιλήψεις και να συνθέσει γόνιμα τα χαρακτηριστικά από διαφορετικές ποσδοσφαιρικές σχολές. Συνδέοντας προπονητές και τις τακτικές τους με τα γνωρίσματα των χωρών τους, ο Μοντέο για τον Μουρίνιο καταλήγει στο ότι δεν συγκεντρώνει τα τυπικά χαρακτηριστικά του πορτογαλικού ποδοσφαίρου και της ιβηρικής ιδιοσυγκρασίας γενικότερα και χαρακτηρίζεται «ξενομανής» (estrangeirado). Ωστόσο, αναλύει εύστοχα την πορεία κατάκτησης του τρεμπλ με την Ίντερ, διότι εκεί αποτυπώθηκε πλήρως ο πολυμορφισμός της προπονητικής του ικανότητας.

Ο Σάντρο Μοντέο ψέγει κατα μία έννοια τον Μουρίνιο επειδή επιλέγει μεγάλες ομάδες που βρίσκονται σε παρακμή (Τσέλσι, Ίντερ) και λόγω της ισχυρής του προσωπικότητας γίνεται απόλυτο αφεντικό και καταφέρνει με ακριβό έμψυχο δυναμικό να τις αναδείξει. Ωστόσο, του αποδίδει τα εύσημα για τη διαχείριση του υλικού, κάτι που ο συγγραφέας αναγνωρίζει μόνο στον Ντελ Μπόσκε, καθώς και για τα περίφημα mind games. Επίσης, μοιάζει να τάσσεται ασυναίσθητα στο πλευρό του «special one», όταν κάνει λόγο για τους εχθρούς που έχει δημιουργήσει και τις κατηγορίες που του έχουν προσάψει κατά καιρούς προσωπικότητες όπως ο Κρόιφ κι ο Φαν Χαλ.

Το βιβλίο ολοκληρώνεται με τη μεγάλη πρόκληση που αντιμετωπίζει ο Μουρίνιο στη Ρεάλ Μαδρίτης, καθώς ο Πορτογάλος είχε μάθει να είναι ο απόλυτος κυρίαρχος στους συλλόγους που προπονούσε, κάτι που στη Ρεάλ δεν μοιάζει εφικτό. Κατά τον συγγραφέα, οι προπονητές που βρίσκονται κατά καιρούς στον πάγκο της Ρεάλ, οφείλουν να υπηρετούν το status της ομάδας που έχει διαμορφωθεί στο πέρασμα των χρόνων και σε καμία περίπτωση να μην παρεκκλίνουν από αυτό. Μένει να δούμε το αποτέλεσμα.

Ξεκίνησα να διαβάζω το συγκεκριμένο βιβλίο με υποφώσκουσα προκατάληψη θεωρώντας ότι θα είναι μία ακόμα «γλυκανάλατη» βιογραφία που εκμεταλλεύεται την εμπορική αξία του ονόματος του Μουρίνιο, για να πουλήσει. Ωστόσο, οφείλω να παραδεχθώ ότι έπεσα έξω. Η προσπάθεια του Ιταλού δημοσιογράφου να εισχωρήσει στο μυαλό του Ζοσέ Μουρίνιο και να ερμηνεύσει την προσωπικότητά του και την ενίοτε εκκεντρική συμπεριφορά του είναι εξαιρετική. Τον χαρακτηρίζει εξωγήινο, γιατί μοιάζει να μη νιώθει άνετα με τον εαυτό του και εντοπίζει το πάθος και τη ματαιοδοξία του Μουρίνιο σε μια συγκεκριμένη στάση ζωής και κοσμοθεωρία. Ε, δεν την αποκαλύπτω! Αξίζει να τη διαβάσετε. Το μόνο αρνητικό είναι ότι άρχισα να συμπαθώ τον Μουρίνιο. Ελπίζω να μου περάσει...