Ο σπουδαρχίδης και η μούντζα

Ο «σπουδαρχίδης» εισέβαλε απότομα στη ζωή μας διά στόματος Γιώργου Καρατζαφέρη (κλικ εδώ) και μας θύμισε αυτήν την εύηχη λέξη, η οποία έγινε δημοφιλής για προφανείς λόγους! Το τι σημαίνει, το πληροφορηθήκατε και από το gazzetta.gr (αυτός που επιθυμεί μανιωδώς και με κάθε τρόπο την εξουσία). Η λέξη συναντάται –πού αλλού– στον Αριστοφάνη, στους «Αχαρνής», μια και ο σπουδαίος σατιρικός της αρχαιότητας φημιζόταν για την αθυροστομία του (ὅστις πολίτης χρηστός, οὐ σπουδαρχίδης, / ἀλλ᾽ ἐξ ὅτου περ ὁ πόλεμος, στρατωνίδης, / σὺ δ᾽ ἐξ ὅτου περ ὁ πόλεμος, μισθαρχίδης). Προφητικός ο Αριστοφάνης, αφού ακόμα και δυο χιλιάδες χρόνια μετά, οι σπουδαρχίδηδες κυριαρχούν στην πολιτική σκηνή, με οποιαδήποτε κομματική απόχρωση. Εύστοχος ο Καρατζαφέρης, αλλά θα ήταν ειλικρινέστερος αν ενέτασσε και τον εαυτό του στην ίδια κατηγορία.

Η ουσία, ωστόσο, της τωρινής πολιτικής συγκυρίας είναι ότι πρόκειται για παρωδία που υποτιμά τη νοημοσύνη μας και προσφέρεται για την περίφημη μούντζα που ύψωσε ο μαθητής στην παρέλαση προς τους επισήμους. Κι αν θίγει τον καθωσπρεπισμό ορισμένων, να θυμίσουμε ότι η μούντζα δεν είναι «ίδιον του Νεοέλληνα», όπως βολεύει να λέγεται, αλλά ανάγει την προέλευσή της στη Βυζαντινή περίοδο, συγκεκριμένα κατά τους τελευταίους χρόνους της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η «μούντζα» ή «μούζα» προηγούνταν της διαπόμπευσης ενός προσώπου και συνεπαγόταν την επάλειψη του προσώπου με τα δάχτυλα του χεριού απλωμένα και τεντωμένα.

Αφού μούντζωναν κάποιον (σαν την Ελλάδα ένα πράγμα), τον κούρευαν (σαν την Ελλάδα ένα πράγμα) και στη συνέχεια τον διαπόμπευαν (σαν την Ελλάδα ένα πράγμα). Και τον αποκαλούσαν «μουντζοκουρεμένο»! Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, η συνήθεια να μουντζώνουμε συνεχίστηκε και στην Τουρκοκρατία και κάπως έτσι καθιερώθηκε και στις μέρες μας ως αγαπημένη συνήθεια των οδηγών - και όχι μόνο.

Και ρωτάω εγώ τώρα όλους αναγνώστες του gazzetta.gr, οι οποίοι στην πλειονότητά τους είναι φίλαθλοι: Όταν ακούς τον πρωθυπουργό (μέχρι αυτήν την ώρα που γράφω, ο ίδιος είναι ακόμα) να ισχυρίζεται –δις μάλιστα– ότι έκανε τομή στο ελληνικό ποδόσφαιρο, ότι έβαλε το μαχαίρι στο κόκαλο και το καθάρισε, δε σου έρχεται να υψώσεις το χέρι και να συνεχίσεις το βυζαντινό έθιμο της μούντζας; Ομάδα Α και Β, λειψές αγωνιστικές, ομάδες ανεβοκατεβαίνουν κατηγορία κάθε εβδομάδα, ο Ψωμιάδης επιλέγει ο ίδιος αν θα πάει φυλακή, και ακούς στη Βουλή για κάθαρση στο ποδόσφαιρο; Όπως έλεγε ο παππούς μου, «μούντζα σε κάθε σπουδαρχίδη».

*Οι πληροφορίες για τη μούντζα αντλήθηκαν απο το εξάτομο βιβλίο του Φαίδωνα Κουκουλέ, Βυζαντινών βίος και πολιτισμός.