«Καταραμένη ομάδα»

Ο κεντρικός ήρωας του βιβλίου είναι ο θρυλικός Μπράιαν Κλαφ, για τον οποίο σας έχει μιλήσει και ο ένθερμος θιασώτης του, Γιώργος Τσακίρης (κλικ εδώ). Η σύντομη θητεία (μόλις 44 ημέρες) του εκκεντρικού Άγγλου στον πάγκο της Λιντς το 1974 αποτελεί τον καμβά πάνω στον οποίο ο Ντέιβιντ Πις εξιστορεί την αφήγησή του. Ο συγγραφέας χρησιμοποιώντας μια πολύπλοκη εκδοχή της τεχνικής του εγκιβωτισμού* στήνει δύο ιστορίες, οι οποίες διατρέχουν όλο το βιβλίο από την αρχή μέχρι το τέλος σε παράλληλη αφήγηση. Σε πρώτο πλάνο είναι η έλευση του Κλαφ στη Λιντς, για την οποία ο ίδιος είχε εκφραστεί με τα χειρότερα λόγια όσο ήταν στην Ντέρμπι Κάουντι, κατηγορώντας τα «παγόνια» για βρόμικο παιχνίδι και διασυνδέσεις με τη διαιτησία. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί α' ενικό, βάζοντας τον Κλαφ να διηγείται την προσωπική του ιστορία, θέλοντας να δώσει αυτοβιογραφική νότα. Σε πλάγια γράμματα εξυφαίνεται η παράλληλη ιστορία της πορείας του Μπράιαν Κλαφ με την Ντέρμπι Κάουντι· από την καταξίωση με την κατάκτηση του πρωταθλήματος μέχρι την εσωτερική διαμάχη με τη διοίκηση και τη φυγή του. Εδώ η αφήγηση γίνεται σε β' ενικό, ώστε να αντιδιαστέλλεται με την κεντρική ιστορία.

Μέσα από τις σχεδόν 500 σελίδες μεταφερόμαστε σε μια εποχή ολότελα διαφορετική, όπου η ατμόσφαιρα αναδίνει ποτά, τσιγάρα, αθυροστομίες, και οι πρωταγωνιστές δεν είναι έρμαια του χρήματος αλλά της φιλοδοξίας τους –ίσως και ματαιοδοξίας– και του εγωισμού που χαρακτηρίζει όλες τις σπουδαίες προσωπικότητες - ποδοσφαιρικές και μη. Ο Κλαφ είναι αναμφίβολα μια τέτοια προσωπικότητα, και ο συγγραφέας τον αναδεικνύει, οδηγούμενος και σε υπερβολές σε ορισμένα σημεία - άλλωστε για λογοτεχνία μιλάμε. Ξεδιπλώνει όλα του τα χαρακτηριστικά μέσα από τους διαλόγους του με παίκτες και παράγοντες, μέσα από οικογενειακές στιγμές, ενώ με τον εσωτερικό μονόλογο** επιχειρεί να διεισδύσει όσο πιο βαθιά γίνεται στην ψυχοσύνθεση του Κλαφ.

Καθ΄ όλη την αφήγηση το φάντασμα του επί δεκατρία συνεχόμενα χρόνια προπονητή της Λιντς, Ντον Ρέβι, πλανάται πάνω από τον Μπράιαν Κλαφ. Ο ίδιος προσπαθεί να το ξορκίσει είτε εξακοντίζοντας βρισιές προς οποιονδήποτε του τον αναφέρει είτε με το φλεγματικό χιούμορ που διακρίνει τους Βρετανούς. Άλλοτε λέει ότι «με μένα η Λιντς θα κερδίζει με καλύτερο τρόπο και θα φέρω ζεστασιά και τιμιότητα στην ομάδα» και άλλοτε αποκαλεί «αναθεματισμένο» τον Ρέβι. Παράλληλα ο Πις παραθέτει τις αναμνήσεις του Κλαφ, όταν έλεγε ότι για να τιμωρήσουν το αντιαθλητικό ποδόσφαιρο θα έπρεπε να ρίξουν κατηγορία τη Λιντς, ανακαλεί τις στιγμές ευτυχίας με την κατάκτηση του πρωταθλήματος με την Ντέρμπι Κάουντι αλλά και τις συγκινητικές σκηνές με τον διωγμό του και τους παίκτες να είναι έτοιμοι να απεργήσουν για να επιστρέψει στην ομάδα.

Το φινάλε του βιβλίου είναι εξαιρετικό καθώς οι παράλληλες αφηγήσεις μοιάζουν να τέμνονται, ενώ ο πολυαναμενόμενος διάλογος με τον Ντον Ρέβι ρίχνει μαεστρικά την αυλαία. Θα μπορούσαμε να γράφουμε με τις ώρες για το βιβλίο και για τον Κλαφ γενικότερα (ο Τσακίρης ειδικά…), μια και η ακτινοβολία της προσωπικότητάς του είναι τεράστια, ακόμα και σήμερα που το ποδόσφαιρο έχει αλλάξει και τίποτα δεν θυμίζει εκείνη την εποχή.

Ο Ντέιβιντ Πις κατάφερε να αποδώσει εξαιρετικά την ατμόσφαιρα της δεκαετίας του 1970, και στο λεξιλόγιο των διαλόγων και στις περιγραφές, κινήθηκε σε υψηλό επίπεδο λογοτεχνικότητας και μας παρέδωσε ένα πραγματικό καλλιτέχνημα. Αν ντε και καλά πρέπει να βρούμε κάτι αρνητικό, θα επισημαίναμε την υπερβολικά εξεζητημένη τεχνική της παράλληλης αφήγησης.

* Εγκιβωτισμός: H ενσωμάτωση μιας αφήγησης μέσα σε μιαν άλλη, η οποία συμβάλλει στην εξέλιξη της αρχικής.

**Εσωτερικός μονόλογος: Τεχνική της πεζογραφίας η οποία στοχεύει να φέρει στην επιφάνεια την αδιάκοπη ροή σκέψεων, εικόνων και αναμνήσεων που διασχίζουν την ψυχή και το νου του ήρωα.