«Τα μαθηματικά του ποδοσφαίρου»

Το βιβλίο που παρουσιάζουμε σήμερα επιχειρεί μια διεισδυτική εξερεύνηση στο ποδόσφαιρο από επιστημονική σκοπιά. Ο συγγραφέας του, Ken Bray, συνδέει την πολύπλευρη ανάπτυξη και εμβάθυνση του ποδοσφαίρου με την ανάπτυξη των θετικών επιστημών.

Αφού εξιστορεί τις πιθανότερες εκδοχές σχετικά με την προέλευση του ποδοσφαίρου, αφηγείται με τη συνοδεία εικόνων και γραφημάτων την εξέλιξη των συστημάτων και τακτικών, κυρίως στο λίκνο του αθλήματος, την Αγγλία. Αφιερώνει ξεχωριστό κεφάλαιο στην «ουγγρική ραψωδία», όπως αναφέρει την περίφημη Εθνική Ουγγαρίας της δεκαετίας του 1950, θεωρώντας το θρυλικό 3-6 των Ούγγρων επί των Άγγλων στο Γουέμπλεϊ το 1953, σταθμό στην αγωνιστική εξέλιξη του ποδοσφαίρου. Στη συνέχεια μελετά την τεχνική του φάλτσου και μέσα από την ανάλυση πειραμάτων και στατιστικών αναζητά την τέλεια εκτέλεση φάουλ.

Στο επόμενο κεφάλαιο αναλύει την αλματώδη ανάπτυξη της επιστημονικής μελέτης του αθλητισμού, η οποία απέκτησε επαγγελματική διάσταση κατά τη δεκαετία του 1960. Από τον ψυχολόγο που είχε η Εθνική Βραζιλίας στο Μουντιάλ του 1958 μέχρι τον εργοφυσιολόγο και τις σύγχρονες μεθόδους μέτρησης κάθε κίνησης των ποδοσφαιριστών μέσα στον αγωνιστικό χώρο, ο Ken Bray καταδεικνύει τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει στο σύγχρονο ποδόσφαιρο η υπέρμετρη επιστημονική, παραϊατρική υποστήριξη των αθλητών στην ατομική και ομαδική τους βελτίωση.

Ο τελικός Champions League του 2005 στην Κωνσταντινούπολη, μεταξύ Μίλαν-Λίβερπουλ, αποτελεί το ερέθισμα για τον συγγραφέα ώστε να ερμηνεύσει τα περίφημα mind games και τα τρικ ψυχολογίας που χρησιμοποιούν παίκτες και προπονητές, προκειμένου να αποπροσανατολίσουν τους αντιπάλους τους. Εντάσσει πρότυπα συμπεριφοράς σε διάφορες θεωρίες, παραθέτει τεχνικές όπως π.χ. ο εσωτερικός μονόλογος, οι οποίες συμβάλλουν στον έλεγχο των αντιδράσεων κατά τη διάρκεια ενός αγώνα. Εντέλει υπερτονίζει τον καθοριστικό χαρακτήρα της ψυχολογίας στο άθλημα.

Προς το τέλος του βιβλίου, καταπιάνεται με τις ενέργειες που γίνονται με την μπάλα (σουτ, κεφαλιά, επαναφορά από πλάγιο) τασσόμενος ουσιαστικά στο πλευρό των ποδοσφαιριστών, αφού εξηγεί με επιστημονικό τρόπο πόσο δύσκολο είναι κάθε φορά να πετύχεις το τέλειο σουτ, την τέλεια κεφαλιά, το τέλειο αράουτ, καθώς και να εκτελέσεις άψογα φάουλ ή πέναλτι. Θεωρεί το ατόφιο ταλέντο απαραίτητο συστατικό του ποδοσφαίρου, αλλά η εξάσκηση με ποικίλες τεχνικές μάλλον ανταμείβεται καλύτερα.

Ο Bray ολοκληρώνει το βιβλίο σχολιάζοντας την επικείμενη «εισβολή» της τεχνολογίας στο ποδόσφαιρο με αφορμή τις περιπτώσεις όπου εγείρεται αμφιβολία αν η μπάλα έχει περάσει τη γραμμή του τέρματος. Κάνει λόγο για τις προσπάθειες της FIFA να χρησιμοποιήσει την τεχνολογία και στο οφσάιντ, οι οποίες λόγω κόστους και αμφίβολης αποτελεσματικότητας δεν υλοποιήθηκαν προς το παρόν. Τέλος, θεωρεί ότι οι καλύτερες μέρες για το άθλημα θα έλθουν εάν καταργηθεί το «ξεπερασμένο» οφσάιντ και δοθεί βαρύτητα στην εξάπλωση του γυναικείου ποδοσφαίρου. Ό,τι πείτε, αγαπητέ Ken!

Σε γενικές γραμμές, το βιβλίο είναι εξαιρετικά διαφωτιστικό, αν και το ύφος του είναι επιστημονικό και μάλλον όχι εκλαϊκευμένο. Μέσα από αναλυτικές εικόνες και πίνακες, μας βοηθά να κατανοήσουμε την πολυπλοκότητα που κρύβουν ακόμα και οι πιο απλές ποδοσφαιρικές ενέργειες. Συνδέει εύστοχα τα μαθηματικά με το άθλημα, ενώ είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικό ως προς την επιστημονική υποστήριξη που απολαμβάνουν οι σημερινοί ποδοσφαιριστές σε σχέση με τους παλαιότερους, δείγμα του πόσο έχει αλλάξει το άθλημα· και συνεχίζει να αλλάζει…

Είτε έτσι είτε αλλιώς, είτε στην αλάνα με τις πέτρες είτε στο γήπεδο 8x8 με το γρασίδι, το ποδόσφαιρο παραμένει βασιλιάς των σπορ και μάλλον κάτι παραπάνω από άθλημα. Πείτε το θρησκεία, πείτε το κοινωνικό φαινόμενο... σίγουρα είναι κομμάτι της ζωής μας!