Η επιστήμη πίσω από το θαύμα του Αστέρα

Όλοι μας έχουμε παρακολουθήσει από κοντά ποδοσφαιρικές ομάδες υψηλού επιπέδου το πόσο δύσκολο είναι να διαχειριστείς προπονητικά, πνευματικά και ψυχολογικά τους ποδοσφαιριστές καθ' όλη την αγωνιστική περίοδο. Ο Αστέρας όμως σε κάνει να αναρωτιέσαι με το επίτευγμά του γι αυτόν τον αριθμό προπονήσεων και ματς.

«Για να γίνω απλός και κατανοητός ο αριθμός των προπονητικών μονάδων του Αστέρα Τρίπολης έφτασε τις 270 και τα 56 ματς. Αυτό μεταφράζεται σε έναν δείκτη 4.8 προπονήσεις ανά αγώνα. Το 4.8 αποτελεί το μέσο όρο καθ' όλη την αγωνιστική περίοδο, αλλά πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι υπήρχαν αρκετά έντονες περίοδοι όπου οι ποδοσφαιριστές έδιναν κάθε τρεις μέρες αγώνα σε μια περίοδο 5 σερί ματς. Εκτός από τους αγώνες και τις προπονήσεις προσθέστε και τα πολύωρα ταξίδια σε εσωτερικό και εξωτερικό», εξηγεί αρχικά στο gazzetta ο άνθρωπος που φροντίζει ώστε τα πνευμόνια, το μυαλό, η ψυχή και τα πόδια των παικτών να συνεργάζονται άψογα για να δίνουν στο γήπεδο το 100% των δυνατοτήτων τους.

Οι φυσικές απαιτήσεις ενός ποδοσφαιρικού αγώνα ποιες είναι;

«Αρκεί να αναφέρουμε ότι ένας ποδοσφαιριστής διανύει 10-13 km ανά αγώνα, περίπου στα 2-3 km υψηλής έντασης τρέξιμο (σπριντ), ενώ περισσότερες από 700 φορές αλλάζει κατεύθυνση. Μιλάμε για πολύ έντονες προσπάθειες.

Για να καταλάβουμε πως ένας ποδοσφαιρικός αγώνας επιδρά στην φυσική απόδοση του ποδοσφαιριστή αρκετές ημέρες μετά, αρκεί να τονίσουμε ότι: η ταχύτητα απόδοσης μειώνεται περίπου στο 9% μετά τον αγώνα, η μείωση της μυϊκής δύναμης των καμπτήρων του γόνατος κυμαίνεται γύρω στο 10%-15%, ενώ η πλήρη αποκατάσταση αυτών μπορεί να φτάσει (ίσως και να ξεπεράσει) ακόμα τις 72 ώρες. Γενικότερα, τα στοιχεία της φυσικής μας κατάστασης αποκαθίσταται προοδευτικά και επανέρχονται στα φυσιολογικά επίπεδα πριν το ματς. Ενεργειακά υπάρχει εξάντληση των αποθηκών του γλυκογόνου, δηλαδή του καυσίμου για την παραγωγή ενέργειας, ενώ για την αναπλήρωσή του χρειάζονται τουλάχιστον 2 ημέρες. Η μυϊκή καταπόνηση έπειτα από έναν ποδοσφαιρικό αγώνα είναι υψηλή, λόγω του δυναμικού στιλ του αθλήματος, η οποία οδηγεί στον καθυστερημένο μυϊκό πόνο (Delayed Onset Muscle Soreness), αυτό που ονομάζουμε «πιάσιμο» και δυσκαμψία στους μύες όπου κρατάει περίπου 2 μέρες μετά τον αγώνα».

Φυσικά, υπάρχει κι η ψυχική κούραση, έτσι;

«Η ψυχολογική κόπωση είναι εξίσου μεγάλη. Πρέπει άμεσα να ξεκινήσει μια διαδικασία αποκατάστασης και επαναφοράς του οργανισμού στα επίπεδα πριν από τον αγώνα. Εκεί ξεκινάει ο άλλος «αγώνας» των υπολοίπων του τεχνικού και ιατρικού επιτελείου για ταχεία αποκατάσταση, αφού το επόμενο ματς είναι σε 3 μόλις ημέρες και ο ποδοσφαιριστής πρέπει να είναι ετοιμοπόλεμος.

Οι φυσιολογικές απαιτήσεις στο σύγχρονο ποδόσφαιρο είναι περισσότερο σύνθετες από πολλά ατομικά αθλήματα. Στο σύγχρονο ποδόσφαιρο, οι φυσικές απαιτήσεις σε υψηλού επιπέδου ποδοσφαιριστές σε συνδυασμό με το συνεχή αυξανόμενο αριθμό παιχνιδιών την αγωνιστική περίοδο αυξάνουν συνεχώς τις φυσιολογικές και ψυχολογικές απαιτήσεις των ποδοσφαιριστών».

Μια ομάδα, για να προετοιμαστεί κατάλληλα ενόψει της νέας σεζόν χρειάζεται από έξι έως οκτώ εβδομάδες, ενώ δίνει από πέντε μέχρι οχτώ φιλικά (δεν αποτελεί θέσφατο). Εχει να κάνει και με τον εκάστοτε προπονητή αυτό, εξάλλου. Ο Αστέρας, όμως, είχε στη διάθεσή του τέσσερις εβδομάδες μπροστά του κι οι παίκτες στα πόδια τους μόλις δύο φιλικά (το ένα αναβλήθηκε).

Για το πως τέθηκε το χρονοδιάγραμμα και πως γράφτηκαν τα πρώτα κεφάλαια στην προετοιμασία - αστραπή του Αστέρα, ο Βασίλης Καλαποθαράκος μάς εξηγεί:

«Η προετοιμασία αποτελεί το βασικό συστατικό για την ομαλή απόδοση μιας αγωνιστικής περιόδου. Οι συναντήσεις των μελών του τεχνικού επιτελείου είναι συνεχόμενες και πολύωρες. Σύσσωμο το τεχνικό επιτελείο ακολουθεί τις οδηγίες του Στάικου Βεργέτη. Μπροστά μας υπάρχει το ημερολόγιο με ημερομηνίες "κλειδιά". Ξεκινάμε την προετοιμασία στις 16 Ιουνίου, αναχωρούμε για το Τιρόλο της Αυστρία στις 29 Ιουνίου και επιστρέφουμε στις 10 Ιουλίου. Ο πρώτος αγώνας για τα προκριματικά του Europa League είναι ενάντια στη Ροβανιέμι στις 17 Ιουλίου κι ο επαναληπτικός στις 24 Ιουλίου. Μετά έρχονται τα ματς με το δεύτερο αντίπαλο που είναι η Μάιντζ στις 31 Ιουλίου και 7 Αυγούστου. Ακολουθεί η 1η αγωνιστική για το πρωτάθλημα της Superleague στις 24 Αυγούστου. Η συνέχεια γνωστή...»

«Διατήρηση και αύξηση της απόδοσης σε όλα τα χαρακτηριστικά της (τεχνικά, τακτικά, φυσικά). Η διαχείριση της έντασης από το τεχνικό επιτελείο αποτελεί το "κλειδί" για τη διατήρηση αλλά και την ανάπτυξη των φυσικών μας χαρακτηριστικών. Το επιθυμητό αποτέλεσμα με λίγα λόγια έρχεται με συχνές προπονήσεις υψηλής έντασης, αερόβιας άσκησης και ταχύτητας πάντα σε σχέση με τα φυσικά, τεχνικά και χαρακτηριστικά της ομάδας σ' αυτή τη φάση.

Σε αυτό βοήθησε και η αξιολόγηση της επιβάρυνσης της κάθε προπονητικής μονάδας μέσω εξειδικευμένου εξοπλισμού με την μέτρηση της καρδιακής συχνότητας. Επιπλέον, βοήθεια στα φυσικά στοιχεία αποτελούσαν κι οι πληροφορίες που λαμβάναμε ανά τακτά χρονικά διαστήματα από αγώνες σχετικές με την απόσταση που διένυαν στο ματς, την απόσταση σε διαφορετικές εντάσεις, τον αριθμό αλλά και τον χρόνο που απαιτούνταν για συνεχόμενα σπριντ. Συλλογή λοιπόν των δεδομένων στο τέλος της κάθε προπόνησης και αξιολόγηση αυτής.

Πως αντιμετωπίζετε τη λεγόμενη «κοιλιά», που σ΄ όλες τις ομάδες έρχεται κάποια στιγμή;

«Από τα σημάδια κόπωσης που παρουσίασαν οι παίκτες υπήρξε αλλαγή του προγραμματισμού και μία διαφορετική διαχείριση της προπονητικής διαδικασίας.

Αυτό αφορούσε τα στοιχεία "κλειδιά" όπως είναι η ένταση και το διάλειμμα.

Επίσης, αλλαγή στα σχέδιά μας προήλθε από τις εμβόλιμες αγωνιστικές. Δηλαδή, εκεί που υπολογίζαμε να έχουμε αγώνα, έπρεπε να αντικαταστήσουμε αυτή την περίοδο με προπονήσεις και εκεί που είχαμε προπονήσεις έπρεπε να έχουμε παραπάνω ματς.

Σ' εκείνη τη φάση είδαμε ότι στις τροποποιήσεις που επιλέξαμε, οι παίκτες ανταποκρίθηκαν πλήρως στις απαιτήσεις των επερχόμενων αγώνων στο άμεσο χρονικό διάστημα. Ευτυχώς όλα πήγαν πολύ καλά, όπως είδατε και από τα αποτελέσματα».

«Το ιατρικό επιτελείο βοήθησε μέγιστα σ' αυτήν την κατεύθυνση αξιολογώντας βιοχημικούς δείκτες και ορμονικές αποκρίσεις σε τακτά χρονικά διαστήματα για την αποφυγή της υπερπροπόνησης. Γι’ αυτό και οι κρίκοι της αλυσίδας είναι πολύ περισσότεροι», εξηγεί ο Βασίλης Καλαποθαράκος για τον απαραίτητο ρόλο του ιατρικού επιτελείου στην ομάδα.

Ο κόσμος πάντα αναρωτιέται γιατί υπάρχουν τόσα μέλη στο τεχνικό και ιατρικό επιτελείο. Ας δούμε το πόσο σημαντικοί είναι όλοι αυτοί οι κρίκοι για να παραμείνει δυνατή η αλυσίδα μέχρι το τέλος.

«Η αλυσίδα των ατόμων που εργάζονται για να βρίσκονται οι ποδοσφαιριστές της ομάδας στην καλύτερη δυνατή φυσική απόδοση είναι πολλοί και αποτελείται από το ιατρικό επιτελείο (Κώστας Δημητρακόπουλος, Παναγιώτης Μπουντούρης, Κώστας Διαμαντόπουλος, Τετόρος Παναγιώτης, Κλοκίδης Μάρκος, Ευθύμης Κιουμουρτζόγλου) και τον εργοφυσιολόγο - διατροφολόγο (Δημήτρη Μπερτζελέτο).

Μετά τον αγώνα, όλη η αλυσίδα εργάζεται για την ταχεία αποκατάσταση των ποδοσφαιριστών, οι οποίοι πρέπει να είναι έτοιμοι για τον επόμενο αγώνα ο οποίος ακολουθεί σε 3 μέρες. Άμεση ενυδάτωση, διατροφή, παγοθεραπεία (πρωτόκολλα),επαρκής ύπνος και ενεργητική αποκατάσταση αποτελούν τις κύριες πρακτικές που ακολουθούνται σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα που συγκεντρώνουν το ιατρικό και τεχνικό επιτελείο του Αστέρα Τρίπολης, ώστε να επιταχυνθεί η διαδικασία αποκατάστασης των ποδοσφαιριστών. Εξάλλου, μόλις 2-3 μέρες υπάρχει αγώνας κι οι ποδοσφαιριστές πρέπει να αντεπεξέλθουν.

Μετά το ματς ακολουθεί μέτρηση της μάζας σώματος έτσι ώστε να δοθεί η ιδανική ποσότητα υγρών. Γίνεται άμεση πρόσληψή τους για επανασύνθεση γλυκογόνου, μείωση του οξειδωτικού στρες και των μικρο-φλεγμονών για την επαναδόμηση του μυ αλλά και να έχουν οι παίκτες όσο το δυνατόν καλύτερο ύπνο. Το ιατρικό επιτελείο κι οι φυσιοθεραπευτές ετοιμάζουν και βάζουν τους ποδοσφαιριστές για κρυοθεραπεία στην πισίνα για 10 λεπτά επιταχύνοντας ακόμα περισσότερο την διαδικασία αποκατάστασης».

«Ο Γενικός Αρχηγός της ομάδας Μπάμπης Σκορπίδας έχει ετοιμάσει, σύμφωνα με τα οδηγίες του Διατροφολόγου, γεύμα με υδατάνθρακες και πρωτεΐνη μέσα στα επόμενα 90 λεπτά (από το ματς ή την προπόνηση) για την γρηγορότερη απορρόφηση και αποθήκευση γλυκογόνου (αναπλήρωση αποθηκών μυϊκού γλυκογόνου). Ο ρόλος του καθενός είναι διακριτός και ο στόχος είναι μόλις ένας: η ταχεία αποκατάσταση του ποδοσφαιριστή.

Οι κρίκοι της αλυσίδας πρέπει να είναι δυνατοί και να μην σπάνε και σ' αυτό το σημείο ο "μαέστρος" για τις συντονισμένες αυτές ενέργειες όλων αυτών των ατόμων είναι ο προπονητής. Η διοίκηση αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για την πραγματοποίηση όλων αυτών, αφού η ηθική και η υλική συμπαράσταση, αποτελούν απαραίτητα συστατικά της επιτυχίας. Φυσικά κι οι εγκαταστάσεις της ομάδας ευνοούν τις συνθήκες για αποδοτικότερη εργασία και ακόμη καλύτερα αποτελέσματα».

Kαλά όλα αυτά, όμως, φαντάζομαι ότι όλα αυτά εξαρτώνται από το πως θα ανταποκριθούν οι παίκτες. Σωστά;

«Το αφήσαμε για το τέλος αλλά είναι και το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό. Οι ποδοσφαιριστές μας ήταν άψογοι επαγγελματίες, καθώς ακολούθησαν όλη τη σεζόν κατά γράμμα τις οδηγίες του προπονητή αλλά και όλων των υπόλοιπων μελών. Τους αξίζει ένα τεράστιο «μπράβο».Το γνώρισμα του εργάτη - ποδοσφαιριστή, του επαγγελματία, είναι αυτό που ακολούθησαν όλοι οι ποδοσφαιριστές του Αστέρα τη φετινή περίοδο αποτελεί και ο τρόπος που συμπεριφέρθηκαν αποτελεί παράδειγμα για κάποιον αθλητή που κάνει πρωταθλητισμό. Στην τελευταία αγωνιστική των play-off με τον ΠΑΟΚ, ήρθε η νίκη με 1-0. Και αυτό το πέτυχαν με όλες τις δυνάμεις τους. Άξιζαν και με την αξία τους εξασφάλισαν την είσοδό τους στους ομίλους του Europa League.

Φυσικά και το πανηγυρίσαμε στα αποδυτήρια αλλά στη συνέχεια οι παίκτες έπρεπε να τηρήσουν τις απαραίτητες οδηγίες μετά το παιχνίδι. Ενυδάτωση, ενεργειακές μπάρες και κρυοθεραπεία στην πισίνα είναι οι κινήσεις που γίνονται για την πλήρη αποθεραπεία τους. Βλέπετε υπάρχει κι η δύναμη της συνήθειας και της σωστής προσέγγισης – αντίληψης. Ετσι δουλεύουμε στον Αστέρα. Τα συμπεράσματα δικά σας».