Περί αριστεράς και επανάστασης...

Στην Ελλάδα εδώ και πολύ καιρό, και για πολλοστή φορά τους τελευταίους δυο αιώνες, προσπαθούμε να (ξανα)προσδιορίσουμε τις έννοιες Αριστερά και Επανάσταση.

Στις 14 Ιουλίου, μετά από 10 χρόνια ταξίδι, ο άνθρωπος ‘έφτασε’ στον πιο απομακρυσμένο πλανήτη του ηλιακού μας συστήματος τον Πλούτωνα. Έξι δισεκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά!

Τον Μάρτιο του 2012, πήρα μια συνέντευξη από τον 84χρονο Μεξικάνο Κάρλος Φουέντες, έναν από τους σημαντικότερους ισπανόφωνους συγγραφείς στην ιστορία.

Δυστυχώς αυτή η συνέντευξη ήταν η τελευταία που έδωσε στη ζωή του αφού δυο μήνες μετά πέθανε.

​

Τι σχέση έχουν μεταξύ τους όλα αυτά; Ο Κάρλος Φουέντες στο βιβλίο του “ΣΕ ΑΥΤΑ ΠΙΣΤΕΥΩ” έχει γράψει κατά τη γνώμη μου μερικές από τις πιο εύστοχες σκέψεις για την Αριστερά, την Επανάσταση και την Επιστήμη…

ΑΡΙΣΤΕΡΑ.

«Και η Αριστερά; Έχει λόγο ύπαρξης μετά τις τρομερές της αποτυχίες, τους καιροσκοπισμούς, τις προδοσίες, την παθητικότητα της κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα; Θα ήθελα να υπενθυμίσω εδώ, τις νίκες της Αριστεράς, τον Αγώνα της ενάντια στους φασισμούς, στην Ευρώπη, στις Ηνωμένες Πολιτείες, στη Λατινική Αμερική, αλλά και τη μάχη της ενάντια στις δικτατορίες της ιδιας της Αριστεράς.

Η Αριστερά που νοσταλγεί ό,τι δεν έγινε, δεν μπορεί να γίνει εποικοδομητική Αριστερά για ό,τι πρέπει να γίνει.

Όμως, η Αριστερά στην εξουσία, πρέπει να αποδεχτεί την ύπαρξη της άλλης Αριστεράς που δεν είναι στην εξουσία, εκείνης που αντιστέκεται στην εξουσία, ακόμα και όταν είναι η εξουσία της Αριστεράς. Αυτή θα είναι η πρόκληση για την Αριστερά στον 21ο αιώνα. Να μάθει να αντιστέκεται στον ίδιο τον εαυτό της, για να μην πέσει ποτέ πια σε δόγματα, παραποιήσεις και αυθαιρεσίες που την κηλίδωσαν τον 20ο αιώνα».

ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Για την Επανάσταση, ο Κάρλος Φουέντες αναφέρεται σε μία συνέντευξη που του πήραν οι New York Times οπου τον ρώτησαν ποια, κατά τη γνώμη του, ήταν “η καλύτερη Επανάσταση της χιλιετίας”.

«Η “Επανάσταση”, σε καμία περίπτωση, δεν σημαίνει αναγκαστικά και “πρόοδο”. Ενώ επιθυμεί μία καλύτερη κοινωνία, η Επανάσταση δεν σκέφτεται μόνο το μέλλον, συγχρόνως ονειρεύεται ασυνείδητα το παρελθόν, τη “Χρυσή Εποχή”, τον αρχικό χρόνο. Με αυτό τον τρόπο, η Επανάσταση θα είναι και η αποκατάσταση ενός άμωμου παρελθόντος.

Σαφώς τέτοια ήταν η πίστη του Εμιλιάνο Ζαπάτα και το όνειρό του για τη δημιουργία μίας αγροτικής Αρκαδίας στο Μεξικό. Ο συσχετισμός μεταξύ “νεοτερισμού” και “Επανάστασης” ήταν η κινητήριος δύναμη της εξέγερσης σε Ρωσία, Κίνα ή Κούβα.

Ίσως οι δύο πιο ακέραια μοντέρνες Επαναστάσεις να ήταν της Γαλλίας και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Όμως, όταν οι New York Times με ρωτάνε ποια ήταν “η καλύτερη Επανάσταση της χιλιετίας”, αισθάνομαι έντονα τον πειρασμό να απομακρυνθώ από το βασίλειο της πολιτικής και να σκεφτώ τον Κοπέρνικο, τον Αϊνστάιν, τον Σαίξπηρ, τον Θερβάντες , τον Τζόυς, τον Πίερο ντέλα Φραντσέσκα, τον Μπρουνελέσκι, τον Πικάσο, τον Μπετόβεν ή τον Στραβίνσκι, πιθανόν μεγαλύτερους Επαναστάτες από τον Ουάσινγκτον ή τον Μιραμπό.

Όμως πολιορκημένος μέσα στο πεδίο της πολιτικής, είμαι πεπεισμένος πως η Γαλλική Επανάσταση ήταν “η μεγαλύτερη Επανάσταση της χιλιετίας”, χωρίς να αναιρώ την αξιολόγηση της γνωστής προειδοποίησης του Ουίνστον Τσόρτσιλ για τη δημοκρατία : “είναι η χειρότερη μορφή διακυβέρνησης με εξαίρεση όλες τις υπόλοιπες μορφές διακυβέρνησης που κατά καιρούς επιχειρήθηκαν”.

Στο τέλος, όμως, αμφότερες οι Επαναστάσεις (της Γαλλίας και των Ηνωμένων Πολιτειών) κηλιδώθηκαν από την ατιμωτική σφραγίδα της ανισότητας. Διακήρυξαν τα οικουμενικά δικαιώματα του ανθρώπου , εξαιρώντας από αυτούς τη γυναίκα , κρίνοντας την ανίκανη να εκλέγει και να εκλέγεται, περιορίζοντας το δικαίωμα έκφρασης με ψήφο στους κατέχοντες περιουσία. Ο ιστορικός ορίζει “την αυθόρμητη οργάνωση της Γαλλίας” ως ένα μοναδικό γεγονός στην ιστορία της ανθρωπότητας. Η Επανάσταση του 21ου αιώνα θα συνίσταται στο να δώσει αξία στη διαφορά , είτε εθνική είναι αυτή, είτε πολιτική, είτε θρησκευτική, σεξουαλική ή πολιτιστική ή …

Και τότε η λέξη Επανάσταση θα εμφανιστεί με την ακτινοβόλο έννοια που της έδωσε η Μαρία Θαμπράνο: « Επανάσταση ίσον Ευαγγελισμός».