Στην σκιά των τεσσάρων γιγάντων

Ο Αντώνης Πανούτσος βλέπει τα αποτελέσματα του Gazzetta για τον αθλητή της χρονιάς και γράφει για την ιστορία τεσσάρων γιγάντων του ελληνικού αθλητισμού.

Ψηφίζοντας για τον αθλητή της χρονιά αναρωτιόμουνα αν κάποιος από αυτούς μπορεί να γίνει αθλητής όλης της Ελλάδας. Με τα κατορθώματα του δηλαδή να δείξει στους Έλληνες ότι αντί να το βάζουν κάτω πρέπει να ξεπεράσουν τους εαυτούς τους για να τα καταφέρουν. Οι πανεθνικοί, οι αθλητές που ανήκουν σε όλο το Έθνος είναι προφανώς μια σπάνια ιστορία. Στην διάρκεια της ζωής μου μπορώ να σκεφτώ μόνο τέσσερις.

Πρώτος και πιθανόν σημαντικότερος ο Στέλιος Κυριακίδης. Γεννήθηκε στην Πάφο της Κύπρου το 1910. Έχοντας συμμετάσχει στην αντίσταση στην διάρκεια της κατοχής η απελευθέρωση βρήκε τον Κυριακίδη ταλαιπωρημένο από την ασιτία. Το 1946 οι διοργανωτές του διεθνούς μαραθωνίου της Βοστώνης τον προσκάλεσαν να συμμετάσχει. Αδύνατος και καχεκτικός ταξίδεψε με το αεροπλάνο στην Αμερική. Ο μάγειρας του ξενοδοχείου που είχε καταλύσει ανέλαβε να τον δυναμώσει με αποτέλεσμα να πάρει πέντε κιλά σε λίγες μέρες. Δήλωσε «Ήρθα να τρέξω για επτά εκατομμύρια πεινασμένους Έλληνες». Δεν έτρεξε μόνο αλλά νίκησε. Μετά τον αγώνα έμεινε για ένα μήνα στην Αμερική και εκμεταλλευόμενος την δημοσιότητα από την νίκη του συγκέντρωσε 250 χιλιάδες δολάρια και δύο καράβια με τρόφιμα και ρούχα που στάλθηκαν για βοήθεια στην Ελλάδα. Το σημαντικότερο όμως που έδωσε ήταν η ελπίδα ότι υπάρχει κάτι περισσότερο από τον εμφύλιο σπαραγμό.

Δεύτερος και λιγότερο γνωστός ο Ιάσων Ζηργάνος. Το 1949 μόνος και όχι σαν μέλος ομάδας ξεκίνησε από το ακρωτήριο του Γκρι Νε στην Γαλλία και μετά από 18,5 ώρες κολύμβηση έφτασε στο Φαν Μπέι κοντά στο Ντόβερ. Δεν είναι ο πρώτος Έλληνας που έκανε τον διάπλου της Μάγχης, αφού είχε προηγηθεί ο Βελισσαράτος το 1930 αλλά ήταν ο πρώτος που τον επανέλαβε τρεις φορές. Ήταν αθλητής κατά ένα τρόπο που στην σημερινή αντίληψη της ειδίκευσης είναι αδιανόητος. . Εκτός από την κολύμβηση ασχολήθηκε το ακοντισμό, την γυμναστική, την πυγμαχία, την αναρρίχηση, την ιππασία, την ελληνορωμαϊκή πάλη και έτρεξε 1500 μέτρα. Δεν πετύχαινε επιδόσεις αλλά άθλους. Και στην διάρκεια μια προσπάθειας για άθλο, να κολυμπήσει από την Ιρλανδία στην Σκοτία, μετά από 17 ώρες, έχοντας κολυμπήσει 27 χιλιόμετρα, δηλαδή τα ¾ της απόστασης, έχασε τις αισθήσεις του στα παγωμένα νερά και γρήγορα απεβίωσε.

Τρίτος και πιο δημοφιλής όλων ο Νίκος Γκάλης. Έκανε το μπάσκετ υπόθεση όλων και τον Άρη ομάδα όλων των Ελλήνων. Στην δεκαετία του ’80 δεν ήταν περίεργο κάποιος να λέει «Στο ποδόσφαιρο είμαι Ολυμπιακός» ή Παναθηναϊκός ή ΑΕΚ και να συμπληρώνει «αλλά στο μπάσκετ Άρης». Στην ιστορία των συλλογικών αθλημάτων δεν πρέπει να υπήρξε ομάδα που να ανήκει σε όλη την Ελλάδα όσο ο «Άρης του Γκάλη». Παρά τους άλλους μεγάλους παίκτες ο Άρης δεν ήταν ποτέ «Άρης του Γιαννάκη» ή «Άρης του Σούμποτιτς» αλλά ο «Άρης του Γκάλη». Το σημαντικότερο όμως χαρακτηριστικό του Γκάλη ήταν η αίσθηση της ανωτερότητας. Οι ομάδες του Γκάλη, ήταν επρόκειτο για την Εθνική ή τον Άρη, έδιναν την αίσθηση ότι δεν χρειαζόταν να υπερβούν τον εαυτό τους για να κερδίσουν αλλά οι αντίπαλοι τους να κάνουν υπερπροσπάθεια για να τις νικήσουν. Η καριέρα του Νίκου Γκάλη ήταν η μεταφορά της φράσης του στρατηγού George C. Patton «No bastard ever won a war by dying for his country. He won it by making some other poor dumb bastard die for his country» στα παρκέ. Και από ήρωες που έπεσαν στην προσπάθεια τους να αντιμετωπίσουν την Εθνική και τον Άρη του Γκάλη ουκ έστιν αριθμός.

Last but not least ο Πύρρος Δήμας. Στο Hitman του Garth Ennis ο ήρωας του κόμικ Tommy Monaghan συναντάει τον Superman ένα βράδυ στην ταράτσα του. Ο Superman έχει δοκιμάσει να σώσει το πλήρωμα ενός διαστημοπλοίου. Αλλά δεν το έχει καταφέρει και αμφιβάλλει αν οι άνθρωποι μπορούν να έχουν ελπίδα αν σε κάποιες περιπτώσεις ούτε ο Superman μπορεί να τους σώσει. Ο Monaghan τον παρηγορεί λέγοντας του ότι είναι ο απόλυτος Αμερικανός, αφού δεν ήρθε μετανάστης από άλλη χώρα αλλά από άλλον πλανήτη και μπόρεσε να βοηθήσει την νέα του πατρίδα. Τις αμφιβολίες του ο Δήμας τις αντιμετώπισε μόνος. Από την Ελλάδα πήρε πολλά αλλά τις τα έδωσε όλα. Από το άνετο χαμόγελο την στιγμή που σηκώνει τα βάρη το ’92 στην Βαρκελώνη μέχρι την γκριμάτσα της υπερπροσπάθειας στο Σίδνεϊ. Από τις εύκολες μέρες της ευφορίας των Ολυμπιακών του 2004 μέχρι τις δύσκολες του καλοκαιριού του ’14 όταν ο Νίκος Μίχος της Χρυσής Αυγής μέσα στην Βουλή είχε κατευθυνθεί απειλητικά προς τον Πέτρο Τατσόπουλο και ο Πύρρος Δήμας είχε σηκωθεί λέγοντας «Κάνε πίσω. Μην τολμήσεις άλλο βήμα». Ο Μίχος κάτι είδε που και άλλοι είχαν δει αντιμετωπίζοντας τον Δήμα. Και δεν τόλμησε.

Υ.Γ Από την εφετινή ψηφοφορία μοναδική περίπτωση είναι ο Γιάννης Αντετοκούνμπο. Έχοντας την καλύτερη μακράν παρουσία Έλληνα μπασκετμπολίστα που έχει παίξει στο ΝΒΑ ο Αντετοκούνμπο δεν έχει κανένα λόγο να το παίζει Ελληνάρας. Νοιώθει όμως Έλληνας και το δείχνει. Αποδεικνύοντας ότι η το χρώμα και η προέλευση στον πολίτη μιας χώρας δεν παίζουν ρόλο αλλά η διάθεση να μετάσχει στην κοινή παιδεία.

Υ.Γ1 Ο αθλητής της εφετινής ψηφοφορίας που τα έχει δει και ζήσει όλα είναι ο Περικλής Ιακωβάκης. Είκοσι δύο χρόνια τα περισσότερα σε υψηλό επίπεδο στα εμπόδια στον στίβο, χωρίς σκιά ντόπινγκ είναι κατόρθωμα. Τα είκοσι δύο να είναι ανάμεσα στην άνοιξη του ’92 στην Βαρκελώνη και στον χειμώνα στους Ολυμπιακούς του Λονδίνου είναι εμπειρία. Είκοσι δύο στο διανοητικό επίπεδο του Ιακωβάκη, που του μπορεί να καταλάβει και να κρίνει αυτά που έζησε είναι είκοσι δύο ζωές κάθε άλλου ανθρώπου..