«Τζόκερ»: Γέλα «κυρία Βία», γέλα (vid)

«Τζόκερ»: Γέλα «κυρία Βία», γέλα (vid)
Με αφορμή την τηλεοπτική προβολή της, το Gazzetta γράφει για την ταινία που δικαίως έκανε θόρυβο όταν παίχτηκε στους κινηματογράφους.

Η Γώγου μπαίνει με ορμή -πάντα έτσι ήταν- στο σκηνικό. «… Κι όταν/ έρθουν να σου πουν/εδώ δεν είναι/τόπος/και χρόνος/για τέτοια πράγματα/τράβηξε τη φαλτσέτα και θέρισε». Μην ξεχάσεις να γελάς, η φωνή του ανώνυμου πλήθους, του ανώνυμου φίλου, δυνάστη, «φίλου», συνάδελφου, αδελφού, μάνας, πατέρα. Η απόληξη της λεπίδας δεν ακουμπά στο σύννεφο, μηδέ στη σάρκα. Στο χαμόγελο ακουμπά και το σέρνει πέρα ως πέρα. Ματώνεις, πονάς, κλαις και γελάς μέσα από την ψυχή σου. Η ανυπόκριτη αλήθεια γίνεται ηχητικό κύμα που ενοχλεί, προειδοποιεί, σαρώνει, σκοτώνει! Το ψέμα που παρουσιάζεται ως αλήθεια σε κατατάσσει, σε εκτοπίζει, σε ελέγχει, σε μειώνει, σε αποδυναμώνει, σε βασανίζει και με πλαστικό, κοφτερό, χαμόγελο σε καλωσορίζει στην προσωπική σου κόλαση. Το αιμοσταγές γέλιο σε καταπίνει και φτύνει πάνω σου άλλη μία ήττα. Η ζωή σου όλη μια ήττα και μια χαμένη έκφραση ευφορίας και τότε βρίσκει τον δρόμο του σκουριασμένου μετάλλου. Η πυκνή, μαύρη, ομίχλη κόβεται και στον παράδεισο των άλλων μπαίνεις και θερίζεις, δεν κρύβεις τίποτα, δεν προσποιείσαι, δεν ντρέπεσαι. Η κόλαση απλώνεται παντού και από τη στάχτη νέα γέλια θα γεννηθούν. Δεν σταματάς γελάς και η «κυρία Βία» συναντά τη νίκη, την εκδίκηση, των ηττημένων. Η ταινία «Τζόκερ», ο κόσμος Τζόκερ κρατά τη λεπίδα. [photo credits: imdb]

Το σημείο μηδέν

Η ταινία του Τοντ Φίλιπς ανήκει στο «σήμερα» και γι’ αυτό πέτυχε. Στην ουσία προειδοποιεί για το «αύριο» μέσα από την ανάγνωση αυτού που συμβαίνει τώρα. Αν κάποτε υπήρχε ικανοποιητικό επίπεδο προνοιακής φροντίδας, τώρα αναζητείται. Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 σχεδόν εξαφάνισε την κοινωνική πολιτική. Η διαδικασία ανασυγκρότησης του συστήματος και η επιλογή μόνο της επιβίωσης, έφτιαξαν ένα άγριο, αφιλόξενο τοπίο. Το κοινωνικό χάσμα μεγάλωσε, οι αντιθέσεις οξύνθηκαν και οι βίαιες συμπεριφορές πλήθυναν. Κι αν επιχειρήσαμε να επιστρέψουμε σε ένα κομμάτι της προηγούμενης, «σίγουρης», ζωής μας, ήρθε η πανδημία του κορονοϊού και έδειξε το πόσο ανίσχυροι και αβοήθητοι είμαστε απέναντι στον απληστία, την κερδοσκοπία και τη βία ενός συστήματος που δυστυχώς προτάσσει το κέρδος ως ύψιστη αξία. Οι ισχυροί, λοιπόν, στη μία μεριά, την ασφαλή και γενναιόδωρη και οι άλλοι, οι ανίσχυροι, στο περιθώριο αναζητώντας τα όρια τους. Σε αυτό το πλαίσιο ήταν αναμενόμενο να λειτουργήσει το έργο του Φίλιπς και ο πρωταγωνιστής του να κάνει θραύση. Ο Άρθουρ Φλεκ (Γιόακιν Φίνιξ) γίνεται το σημείο μηδέν ενός σύμπαντος που εκρήγνυται και κανείς, μα κανείς, δεν γλιτώνει. Και πάλι η Γώγου εισβάλλει: «…Η μοναξιά/η μοναξιά μας λέω. Για τη δική μας λέω/είναι τσεκούρι στα χέρια μας/που πάνω από τα κεφάλια σας γυρίζει γυρίζει γυρίζει».

Όλοι είμαστε Άρθουρ!

Ο Άρθουρ είναι κοινωνικά απροσάρμοστος, ψυχικά διαταραγμένος, όμως δεν είναι αυτός ο λόγος που στρέφεται στη βία. Είναι η αντιμετώπιση που εισπράττει από την κοινωνία που τον οδηγεί εκεί, είναι λόγια ισχυρών, όπως αυτά που χαρακτηρίζουν τους "αποτυχημένους" ως κλόουν. Εν δυνάμει όλοι είμαστε Άρθουρ. Αντί να προσαρμοστεί η κοινωνία στις ανάγκες του, τον αποκλείει επειδή δεν θέλει να τον καταλάβει. Αβίαστα έρχεται το συμπέρασμα όταν μαθαίνει (ο Άρθουρ) ότι λόγω περικοπών ο δήμος σταματά τα κοινωνικά-προνοιακά προγράμματα βοήθειας. Φυσικά αυτό είναι η κορυφή του παγόβουνου. Εργάζεται ως κλόουν αλλά κανείς δεν γελά μαζί του, μόνο τον περιγελά. Οι συνάδελφοι του τον αντιμετωπίζουν σαν «φρικιό» και η μητέρα του, η Πένι Φλεκ, ποτέ δεν μπόρεσε να τον βοηθήσει. Ορφανός από πατέρα, κακοποιημένος, αναζητά διέξοδο στην κωμωδία, στην stand up μορφή της και καταφύγιο σε έναν πατέρα. Κάποια στιγμή πιστεύει ότι τον έχει βρει, αλλά διαψεύδεται πανηγυρικά. Υποφέρει από διαταραχή που τον κάνει να γελά σπασμωδικά ενισχύοντας τον απομονωτισμό του. Παρ’ όλα αυτά, επιμένει. Προσπαθεί να κάνει καριέρα ως κωμικός, ερωτεύεται, βγαίνει στο τηλεοπτικό σόου του Μιούρεϊ Φράνκλιν (Ρόμπερτ Ντε Νίρο) αλλά το μόνο που του δίνει η κοινωνία είναι προσβολές, υποταγή, βία. Η ψυχική του ασθένεια δεν είναι ούτε η αφορμή, ούτε η αιτία του ξεσπάσματος. Πολύ απλά είναι το όριο του που κανείς δεν τον βοήθησε να μην το περάσει. Δεν είναι τυχαίο ότι στην πόλη Γκόθαμ εκδηλώνεται εξέγερση και κρατά όσο το επιτρέπει το αυθόρμητο στοιχείο της. Εκφράζεται από ανθρώπους σαν τον Άρθουρ, από ανθρώπους που πέρασαν το όριο τους κι αυτό μπορεί να είναι η ανεργία, η φτώχεια, η αδικία, η εξαπάτηση…Η σπουδαία ερμηνεία του Φίνιξ, η φωτογραφία και το μοντάζ έκαναν την ταινία του Φίλιπς να ξεχωρίσει και να διακριθεί.