Κι όμως, οι παίκτριες του Ιράν κινδυνεύουν με θανατική ποινή: Η ανάλυση του Γιώργου Τζογόπουλου στο GWomen
Η ομάδα γυναικών του Ιράν τις τελευταίες ημέρες έχει βρεθεί στο επίκεντρο μιας δραματικής πολιτικής κρίσης κατά τη διάρκεια του Κυπέλλου Ασίας στην Αυστραλία. Η απόφαση των παικτριών να μην τραγουδήσουν τον εθνικό τους ύμνο στον πρώτο τους αγώνα με τη Νότια Κορέα πυροδότησε την οργή της Τεχεράνης, με τα κρατικά ΜΜΕ να τις χαρακτηρίζουν ως «προδότριες εν καιρώ πολέμου» και να ζητούν την παραδειγματική τους τιμωρία ακόμα και με εκτέλεση.
Σε αυτό το κλίμα, έξι μέλη της αποστολής πήραν την απόφαση να ζητήσουν άσυλο από τις αυστραλιανές αρχές, με την επιχείρηση φυγάδευσής τους εντός της χώρας να οργανώνεται από την ομοσπονδιακή αστυνομία, μέχρι να υπογραφούν τα απαραίτητα έγγραφα. Στο μεταξύ, το καθεστώς χρησιμοποιεί τις οικογένειές τους ως ομήρους. Αναφορές κάνουν λόγο για κατασχέσεις σε περιουσίες τους και συλλήψεις συγγενών τους, προκειμένου να εξαναγκαστούν οι ίδιες να επιστρέψουν. Μια εξ αυτών αποφάσισε να επιστρέψει τελικά στο Ιράν, με τις άλλες πέντε να παίρνουν βίζα και να μένουν οριστικά στην Αυστραλία.
Οι παίκτριες που επέλεξαν να επαναπατριστούν, ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωπες με σοβαρές απειλές. Επιστρέφουν σε μια εμπόλεμη κατάσταση και φέρονται να βρίσκονται υπό τη στενή επιτήρηση αξιωματούχων που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Το Gazzetta Women μίλησε με τον ερευνητή του ελληνικού ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής πολιτικής και διδάσκοντα διεθνών σχέσεων στο ΔΠΘ, κ. Γιώργο Τζογόπουλο σχετικά με τις πολιτικές συνέπειες που αντιμετωπίζουν αυτές οι παίκτριες στην χώρα τους, αλλά και τη σημασία της ηρωικής πράξης τους εν καιρώ πολέμου.
Γιατί η άρνηση των παικτριών να τραγουδήσουν τον εθνικό ύμνο θεωρήθηκε από το ιρανικό καθεστώς ως «πράξη προδοσίας» κι όχι ως ένα απλό πολιτικό μήνυμα; Μπορεί να συνδέεται και με τις πρόσφατες εξεγέρσεις στο εσωτερικό της χώρας;
«Σε καιρό πολέμου, η εικόνα κάποιων παικτριών να μην τραγουδούν τον ύμνο είχε ισχυρό συμβολικό χαρακτήρα. Με δεδομένο μάλιστα πως ο αγώνας γινόταν στην Αυστραλία, σε χώρα που στέκεται παραδοσιακά στο πλευρό των ΗΠΑ. Για αυτό αντέδρασε έτσι το καθεστώς. Η αντίδραση του καθεστώτος, μάλιστα, οδήγησε όλες τις παίκτριες του Ιράν να τραγουδήσουν τον ύμνο στον επόμενο ποδοσφαιρικό αγώνα».
Με ποιες νομικές κατηγορίες (μπορεί να είναι προσβολή των ιερών συμβόλων ή προπαγάνδα κατά του κράτους;) μπορεί το Ιράν να στοιχειοθετήσει αδίκημα που να επισύρει τη θανατική ποινή για αυτές τις παίκτριες;
«Οι διαμαρτυρίες πολλών γυναικών στο Ιράν για τη μεταχείρισή τους από το καθεστώς είναι γνωστές εδώ και πολλά χρόνια. Ωστόσο, η Δύση δεν έχει πρακτικά πετύχει να βοηθήσει ούτε τις γυναίκες ούτε όσες/ους βλέπουν τα δικαιώματά τους να καταπατώνται εντός Ιράν, πέρα από ευχολόγια. Αν θέλει το καθεστώς να στοιχειοθετήσει ''προδοσία'' και να τιμωρήσει τις παίκτριες της ομάδας ποδοσφαίρου με σκοπό τον ''παραδειγματισμό'', θα το κάνει. Όμως, νομίζω πως είναι πλέον δίκοπο μαχαίρι να κάνει κάτι τέτοιο με δεδομένο πως ακόμα και όσοι Ιρανοί θέλουν την πτώση του καθεστώτος, δεν χαίρονται όταν βλέπουν την πατρίδα τους να βομβαρδίζεται. Το Ιράν έχει τεράστια ιστορία πέρα από τις δεκαετίες της ιρανικής επανάστασης».
Με δεδομένο ότι η πλειονότητα των παικτριών τελικά επέστρεψε στο Ιράν παρά την προσφορά ασύλου από την Αυστραλία, πώς χρησιμοποιούνται οι συγγενείς που παραμένουν στη χώρα ως «όμηροι» για να εξαναγκαστούν οι αθλήτριες να επιστρέψουν;
«Οι γυναίκες της ποδοσφαιρικής ομάδας του Ιράν είναι ηρωίδες. Το δίλημμα μεταξύ αγάπης προς την πατρίδα και απέχθειας προς το καθεστώς είναι εξαιρετικά πολύπλοκο. Ούτε είναι μία εύκολη απόφαση για τις παίκτριες να αφήσουν την οικογένειά τους και να πάρουν άσυλο μακριά από την πατρίδα τους. Είναι αδύνατο κρίνοντας εξ'αποστάσεως να έλθουμε στη θέση τους. Σίγουρα πάντως υπολογίζουν τα πάντα είτε πήραν άσυλο είτε γύρισαν πίσω. Για αυτό είναι ηρωίδες».
Πόσο εύκολο είναι για το καθεστώς να τις στοχοποιήσει τώρα που η χώρα βρίσκεται σε μία εμπόλεμη κατάσταση και οι εσωτερικοί έλεγχοι είναι ακόμα πιο αυστηροί;
«Ο στόχος του πολέμου είναι η επόμενη ιρανική κυβέρνηση να είναι περισσότερο φιλική προς της Δύση, και να σέβεται, μεταξύ άλλων τα ανθρώπινα δικαιώματα. Μέχρι στιγμής, δε διαφαίνεται κάτι τέτοιο. Νομίζω πως οι εν λόγω γυναίκες αξίζουν της διεθνούς προσοχής όχι μόνο τώρα που ανέκυψε το θέμα αλλά στο μέλλον όταν θα έχει ξεχαστεί, Τότε θα υπάρξει υψηλότερος κίνδυνος».
Μπορεί το Ιράν να χρησιμοποιεί τη δίωξη αυτών των αθλητριών για να στείλει μήνυμα πειθαρχίας στην υπόλοιπη κοινωνία;
«Εξαρτάται από την πορεία του πολέμου. Ο Πρόεδρος Τραμπ έχει κατακρίνει τις πρακτικές του καθεστώτος και έχει εν μέρει δικαιολογήσει τον πόλεμο πάνω σε αυτή τη βάση. Η πολιτική του θα κριθεί εκ του αποτελέσματος. Για την ώρα το ιρανικό καθεστώς αντιστέκεται».
Η πρόσφατη τραγωδία σε ένα δημοτικό σχολείο θηλέων στη Μινάμπ, όπου 165 μαθήτριες έχασαν τη ζωή τους μετά από πυραυλικό χτύπημα, αποτελεί την κορύφωση ενός καθεστώτος βίας που υφίστανται οι γυναίκες στο Ιράν. Σύμφωνα με έκθεση των Ηνωμένων Εθνών, η ζωή των γυναικών και των κοριτσιών στη χώρα αυτή καθορίζεται εδώ και δεκαετίες από ένα καθεστώς συστηματικής έμφυλης βίας, πολύ πριν η περιοχή αυτή μετατραπεί σε πεδίο εχθροπραξιών.
Στο Ιράν, οι γυναίκες ζουν κάτω από ένα νομικό πλαίσιο που περιορίζει τα ανθρώπινα δικαιώματά τους. Από θέματα που αφορούν τον γάμο, το διαζυγίου και την κληρονομιά, μέχρι την πρόσβασή τους στη δικαιοσύνη, η ανισότητα είναι θεσμοθετημένη για τις γυναίκες στο Ιράν.
Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, σοκαριστικό είναι το γεγονός ότι το σύστημα «qisas» επιτρέπει την εκτέλεση γυναικών που αμύνθηκαν σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας ή παιδικών γάμων, ενώ την ίδια στιγμή, οι νόμοι προστατεύουν τους άνδρες δράστες γυναικοκτονιών, αναγνωρίζοντάς τους προκλητικά ελαφρυντικά όπως τα λεγόμενα «εγκλήματα τιμής».
Η καταπίεση που υφίστανται οι Ιρανές, αθλήτριες και μη, δεν περιορίζεται στους τέσσερις τοίχους του σπιτιού τους. Ήδη από τις διαδηλώσεις του Δεκεμβρίου του 2025 που ξέσπασαν στους δρόμους της Τεχεράνης, εκατοντάδες παιδιά και γυναίκες έχασαν τη ζωή τους από τις δυνάμεις ασφαλείας του καθεστώτος, ενώ πολλές βρίσκονται υπό κράτηση αντιμετωπίζοντας ακόμα και τη θανατική ποινή.
Η αναφορά αυτή γίνεται με αφορμή το γεγονός ότι η καταπίεση των γυναικών στο Ιράν συμβαίνει συστηματικά εδώ και χρόνια. Αυτό, ωστόσο, δε σημαίνει ότι η λύση είναι ο πόλεμος. Είμαστε κατηγορηματικά κατά οποιουδήποτε πολέμου και σταθερά υπέρ της ελευθερίας των γυναικών και του δικαιώματός κάθε ανθρώπου στη ζωή.
Ακολούθησε το GWomen στο instagram
Στείλε μας νέα, ιδέες, προτάσεις, απορίες για τον γυναικείο αθλητισμό στο [email protected]