Τι σημαίνει το νέο ρήγμα Βορρά-Νότου στην "καρδιά" της ΕΕ

Συνιστά η διαφοροποίηση που σηματοδοτεί η Σύνοδος του Νότου ένα «ρήγμα» εντός της ΕΕ που μπορεί να λάβει μονιμότερα χαρακτηριστικά;

Τι σημαίνει το νέο ρήγμα Βορρά-Νότου στην "καρδιά" της ΕΕ

Με την υιοθέτηση μιας κοινής διακήρυξης των επτά ηγετών -την αποκαλούμενη «Διακήρυξη της Αθήνας»- έληξε η Σύνοδος των χωρών του Νότου στην Αθήνα. Παρά τις αλλεπάλληλες διαβεβαιώσεις των συμμετεχόντων ότι στόχος της συνάντησης δεν ήταν η δημιουργία μιας ακόμη «ομαδοποίησης διχασμού» στην Ευρώπη, είναι σαφές πως η ατζέντα που φαίνεται να προτάσσουν οι χώρες του Νότουδιαφέρει σημαντικά από εκείνη του Βορρά. Αρκεί κανείς να ανατρέξει στις «όχι και τόσο διπλωματικές» δηλώσεις που έκανε ο ιταλός πρωθυπουργός μετά το τέλος της συνάντησης. Ο κ. Ρέντσι, πιστός στη ρητορική που έχει υιοθετήσει τους τελευταίους μήνες είπε πως η Ευρώπη δεν μπορεί να εξαντλείται στη λιτότητα, τους κανόνες και την τεχνοκρατική λογική, αλλά έχει ανάγκη από αξίες, κάνοντας λόγο για κοινωνική Ευρώπη.

Το ότι η Σύνοδος των Αθηνών αντικατοπτρίζει -με τον έναν ή τον άλλο τρόπο- μια κάποια διαφοροποίηση εντός της ΕΕ το μαρτυρά η σφοδρότητα και η δηκτικότητα με την οποία σχολίασαν την συνάντηση ευρωπαίοι αξιωματούχοι προερχόμενοι από το Βορρά. Ορισμένοι μάλιστα εξ αυτών δεν δίστασαν να δώσουν έναν καθαρά πολιτικό χαρακτήρα στα σχόλιά τους. Ενδεικτική του κλίματος ήταν η σαρκαστική διάθεση του γερμανού υπουργού Οικονομικών Β. Σόιμπλε, ο οποίος επέμεινε στο γεγονός ότι οι περισσότεροι από τους συμμετέχοντες στη Σύνοδο του Νότου ανήκουν στο χώρο της Σοσιαλδημοκρατίας. «Όταν οι ηγέτες των σοσιαλιστικών κομμάτων συγκεντρώνονται, τις περισσότερες φορές δεν προκύπτει κάτι έξυπνο» είπε χαρακτηριστικά.

Πολύ σκληρότερες και χωρίς χιουμοριστική διάθεση ήταν οι δηλώσεις του επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στο Ευρωκοινοβούλιο Μ. Βέμπερ. «O πρωθυπουργός κ. Τσίπρας κάνει πάλι τα συνηθισμένα του κόλπα. Αυτό που χρειάζεται η Ευρώπη τώρα είναι ενότητα και σίγουρα όχι νέες προσπάθειες διαίρεσης. Τα αιτήματα της Αθήνας οδηγούν στο πουθενά. Ο κ. Τσίπρας πρέπει να ξεκινήσει από την πλήρη υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων που υποσχέθηκε. Το γεγονός ότι ο προέδρος Ολάντ -πιθανώς για λόγους εσωτερικής πολιτικής- και ο ιταλός πρωθυπουργός Ρέντσι επιτρέπουν στον κ. Τσίπρα να τους χειραγωγήσει δεν είναι πραγματικά ένα σημάδι ευθύνης», τόνισε ο κ. Βέμπερ.

Το ερώτημα είναι βεβαίως εάν αυτή η διαφοροποίηση που σηματοδοτεί η Σύνοδος του Νότου μπορεί και πρέπει να μεταφραστεί ως «ρήγμα». Εάν δηλαδή κρίνεται ως ένας παράγοντας που είναι σε θέση να αποκτήσει μονιμότερα χαρακτηριστικά και να διαμορφώσει με κάποιο τρόπο το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή εάν αντιθέτως πρόκειται για μια κίνηση παροδικού χαρακτήρα, χωρίς ιδιαίτερη προοπτική επηρεασμού των εξελίξεων.

Αλέξης Τσίπρας, Φρανσουά Ολάντ και Ματέο Ρέντσι κατά τη διάρκεια της Συνόδου του Νότου στην Αθήνα
Αλέξης Τσίπρας, Φρανσουά Ολάντ και Ματέο Ρέντσι κατά τη διάρκεια της Συνόδου του Νότου στην Αθήνα

Τι ζητά ο Νότος: Οι τρεις πυλώνες των κοινών θέσεων

Για να απαντήσει κανείς σε αυτό το ερώτημα θα πρέπει να ανατρέξει στην ίδια τη Διακήρυξη των Αθηνών και τα θέματα που αυτή θέτει ως προτεραιότητες στους τρεις βασικούς πυλώνες γύρω από τους οποίους κινήθηκε η συζήτηση των επτά ηγετών.

Ο πρώτος πυλώνας αφορά το ζήτημα της εσωτερικής και της εξωτερικής ασφάλειας. Στο απόηχο των τρομοκρατικών επιθέσεων που συντάραξαν το 2016 την Ευρώπη και ιδίως τη Γαλλία η διακήρυξη των Αθηνών ζητά να υπάρξει ενίσχυση της συνεργασίας στα θέματα της ασφάλειας και της άμυνας σε πνεύμα αλληλεγγύης καθώς και σεβασμός της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών -μελών. Εξάλλου, επισημαίνεται στη Διακήρυξη, θα πρέπει να προφυλαχθούν τα εξωτερικά σύνορα μέσω συστηματικών ελέγχων, της χρήσης της απαραίτητης τεχνολογίας και μέσω της διασύνδεσης των βάσεων δεδομένων.

Ο δεύτερος πυλώνας αφορά ένα από τα μεγαλύτερο προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι χώρες του Νότου, το προσφυγικό. Στη διακήρυξη αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι η αποτελεσματική προστασία των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε. και η μεθοδική διαχείριση της πολιτικής του ασύλου και της μετανάστευσης αποτελούν σημαντικές προκλήσεις για το μέλλον της Ευρώπης. Πρόκειται για ζητήματα που θα πρέπει να στηρίζονται στη διεθνή και ευρωπαϊκή νομοθεσία αλλά και στις αρχές της αλληλεγγύης και υπευθυνότητας. Ο ρατσισμός και η ξενοφοβία δεν μπορούν να γίνουν ανεκτά. Στο πλαίσιο επίτευξης των στόχων αυτών θα πρέπει το ευρωπαϊκό σύστημα για το άσυλο να γίνει πιο αποτελεσματικό με την επανεξέταση του συστήματος του Δουβλίνου. Εξίσου καθοριστική κρίνεται και η ενίσχυση του προσωπικού της FRONTEX και της EASO για τη στήριξη των συστημάτων του ασύλου στις χώρες υποδοχής προσφύγων. Επίσης, θα πρέπει να επιταχυνθεί η μετεγκατάσταση προσφύγων η οποία γίνεται με αργούς ρυθμούς και να καταπολεμηθεί η παράνομη μετανάστευση με την αποτελεσματική εφαρμογή της διαδικασίας επαναπροώθησης.

Τέλος, ο τρίτος πυλώνας αφορά την οικονομία και την έκκληση για ενίσχυση της ανάπτυξης και των επενδύσεων, δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και στροφή προς μια «κοινωνική Ευρώπη». Σύμφωνα με τη «Διακήρυξη των Αθηνών», ο στόχος αυτός αναμένεται να επιτευχθεί με τον διπλασιασμό των πόρων του πακέτου Γιούνκερ με την έμφαση να δίνεται στην ψηφιακή οικονομία, τις μεταφορές, τις υποδομές και την έρευνα.

Με αυτές τις κοινές θέσεις, οι ηγέτες του Νότου επιδιώκουν να πάνε στη Σύνοδο Κορυφής στη Μπρατισλάβα στις 16 Σεπτεμβρίου όπου θα συζητηθεί το μέλλον της Ένωσης στην μετά-Brexit εποχή. Και αν ο πρώτος πυλώνας των θέσεων δείχνει ανίκανος να γεννήσει ιδιαίτερες αντιπαραθέσεις με τη Βορρά, δεν ισχύει το ίδιο για τον δεύτερο και τον τρίτο πυλώνα.

Οι ηγέτες των 7 χωρών που συμμετείχαν στη Σύνοδο του Νότου
Οι ηγέτες των 7 χωρών που συμμετείχαν στη Σύνοδο του Νότου

Ο Γιούνκερ, το Βερολίνο και ο παράγοντας AfD

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι λίγο μετά τις δηλώσεις των ηγετών στη Σύνοδο του Νότου, δημοσίευμα του πρακτορείου Reuters ανέφερε πως η Κομισιόν αναμένεται να προτείνει την επόμενη εβδομάδα την επέκταση του πανευρωπαϊκού επενδυτικού προγράμματος κατά δύο χρόνια ως το 2020 και την αύξηση του μεγέθους του στα 500 δισ. ευρώ, σύμφωνα με ευρωπαίους αξιωματούχους.

Λίγες ημέρες νωρίτερα, αξιωματούχοι της ΕΕ ανέφεραν στο Politicoότι ο πρόεδρος της Κομισιόν, κατά τη διάρκεια της καθιερωμένης ετήσιας ομιλίας του για τα πεπραγμένα της Επιτροπής, θα πιέσει για αλλαγές στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης και θα ζητήσει περισσότερη ευελιξία στον τρόπο αξιολόγησης των ελλειμμάτων και του χρέους των ευρωπαϊκών χωρών.

Είναι γνωστό ποια είναι η στάση του Βερολίνου αναφορικά με αυτά τα αιτήματα. Ο πάντοτε προσεκτικός στα λόγια του γερμανός υπουργός Οικονομικών Β. Σόιμπλε έχει ξεκαθαρίσει ότι οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και η διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας δεν μπορούν να τεθούν εν αμφιβόλω λόγω του Βrexit.

Αντιδράσεις φαίνεται πως θα συναντήσει και το αίτημα των Νοτίων για άμεση επανεξέταση της Συνθήκης του Δουβλίνου εάν κρίνει κανείς από τις δηλώσεις που έκανε τις προηγούμενες ημέρες ο γερμανός υπουργός Εσωτερικών κ. Ντε Μεζιέρ και τη στήριξη της Κομισιόν.

Δεδομένων μάλιστα των αποτελεσμάτων στις πρόσφατες τοπικές εκλογές στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία αλλά και των δημοσκοπήσεων που δείχνουν σημαντική άνοδο του ακροδεξιού AfDκαι στο Βερολίνο, δεν μπορεί να αποκλειστεί μια σοβαρή οπισθοδρόμηση στο θέμα του μεταναστευτικού.

Η πολιτική πίεση που ασκεί η άνοδος των ξενοφοβικών ακροδεξιών κινημάτων σε όλη την Ευρώπη, όπου τους επόμενους μήνες αναμένεται να διεξαχθούν κρίσιμες εκλογές, φαίνεται να ακυρώνει κάθε προσπάθεια ορθολογικής αντιμετώπισης του μεταναστευτικού και κατανομής του βάρους σε όλες τις χώρες μέλη της Ε.Ε.

Ο γερμανός υπουργός Οικονομικών Β. Σόιμπλε
Ο γερμανός υπουργός Οικονομικών Β. Σόιμπλε

Οι κάλπες σε Γαλλία και Ιταλία

Εκτός από την περιορισμένη δυναμική των αιτημάτων της Συνόδου του Νότου στον δεδομένο συσχετισμό δυνάμεων εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου, υπάρχει και ένα ακόμη στοιχείο που καθιστά την όποια «συμμαχία των χωρών του Νότου» αρκετά επισφαλή.

Όπως πολύ σωστά σημειώνουν ορισμένοι αναλυτές το κέντρο βάρους μιας ενδεχόμενης συμμαχίας του Νότου μπορεί να αλλάξει πολύ εύκολα την αμέσως επόμενη περίοδο, καθώς στις δύο μεγαλύτερες χώρες που συμμετέχουν σε αυτή, στη Γαλλία και την Ιταλία, θα στηθούν κάλπες. Στη μεν Ιταλία για το δημοψήφισμα που αφορά τη συνταγματική μεταρρύθμιση, στη δε Γαλλία για την εκλογή προέδρου. Και στις δύο περιπτώσεις, το πολιτικό μέλλον των ηγετών της σοσιαλδημοκρατίας δεν είναι καθόλου διασφαλισμένο. 

Καθόλου διασφαλισμένο δεν θεωρείται το πολιτικό μέλλον των Ολαντ και Ρέντσι στις κάλπες που θα στηθούν την επόμενη περίοδο στις χώρες τους
Καθόλου διασφαλισμένο δεν θεωρείται το πολιτικό μέλλον των Ολαντ και Ρέντσι στις κάλπες που θα στηθούν την επόμενη περίοδο στις χώρες τους.

Πηγή: thetoc.gr

Best of internet